Σήμερα, ο μεγαλύτερος κίνδυνος που αντιμετωπίζει η Κύπρος δεν είναι άλλος από τον εφησυχασμό. Παρά τις όποιες ανησυχίες, η κυπριακή οικονομία καταφέρνει να ξεπερνά τις διεθνείς αναταράξεις. Η ανθεκτικότητά της απέναντι σε αλλεπάλληλες εξωτερικές κρίσεις είναι αποδεδειγμένη. Καταγράφει ισχυρή ανάπτυξη και συνεχή δημοσιονομικά πλεονάσματα και συγκαταλέγεται –όχι τυχαία– στις κορυφαίες επιδόσεις της Ευρώπης. Γίνεται όμως ολοένα και πιο ευάλωτη από τον εσωτερικό εφησυχασμό.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει ανάπτυξη 2,3% για φέτος, παρά το σοκ από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, ενώ το ΔΝΤ εκτιμά 2,5% για το 2026. Και οι δύο εκτιμήσεις βρίσκονται σημαντικά πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Και εδώ ακριβώς είναι που θα πρέπει να επικεντρωθούμε κατανοώντας ότι η βραχυπρόθεσμη υπερ-απόδοση συσκοτίζει το πραγματικό πρόβλημα και δημιουργεί την ψευδαίσθηση ότι το υφιστάμενο αναπτυξιακό μοντέλο είναι βιώσιμο. Την ίδια στιγμή, το δυνητικό ΑΕΠ της χώρας συμπιέζεται από διαρθρωτικές αδυναμίες που δεν αποτυπώνονται στα τριμηνιαία στοιχεία.

Η Κύπρος έχει έναν σχετικά δυναμικό επιχειρηματικό τομέα και μια ευέλικτη αγορά εργασίας που της επιτρέπει μεγάλη ευελιξία και μέγιστη προσαρμοστικότητα. Όμως, τα σημαντικά κενά στην εταιρική διακυβέρνηση, οι αναντιστοιχίες αναγκών και δεξιοτήτων σε συνδυασμό με το ψηφιακό χάσμα επιβαρύνουν την ανάπτυξη. Με την ανεργία κοντά στα επίπεδα της πλήρους απασχόλησης, οι επιχειρήσεις δυσκολεύονται να εντοπίσουν προσωπικό υψηλής εξειδίκευσης, με αποτέλεσμα μεγάλο μέρος της ανάπτυξης να στηρίζεται σε τομείς χαμηλής προστιθέμενης αξίας όπως είναι ο τουρισμός, οι κατασκευές, το real estate και η κατανάλωση.

Οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στον τομέα της Δικαιοσύνης αποτελούν προϋπόθεση για τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη. Οι προσπάθειες των τελευταίων ετών απέτυχαν να απαντήσουν στα κρίσιμα ερωτήματα για το πώς θα απλοποιηθούν οι διαδικασίες, πώς θα αναβαθμιστούν οι υποδομές και πώς θα ενισχυθεί η στελέχωση. Δεν είναι τυχαίο ότι η Κύπρος κατατάσσεται στις τελευταίες θέσεις του EU Justice Scoreboard, με τεράστιες καθυστερήσεις στην έκδοση αποφάσεων. Καθυστερήσεις που αποθαρρύνουν τις επενδύσεις μεγάλης κλίμακας και δημιουργούν δαιδαλώδεις διαδικασίες για την επίλυση των ΜΕΔ.

Η Κύπρος παραμένει η τελευταία ενεργειακά απομονωμένη χώρα της Ε.Ε., με υψηλό κόστος ηλεκτρισμού, αργή διείσδυση των ΑΠΕ και σοβαρές καθυστερήσεις στο τερματικό LNG και στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις. Μια συνθήκη που πλήττει ευθέως την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας και στην πράξη ακυρώνει κάθε επιχειρηματική προσπάθεια που έχει να κάνει με τη νέα εποχή (π.χ. data centers).

Τι θα συμβεί όμως αν δεν προχωρήσουν οι μεταρρυθμίσεις; Το Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (2021-2026) περιελάμβανε 61 μεταρρυθμίσεις και 75 επενδύσεις, όμως η εικόνα στο τέλος της διαδρομής δεν αφήνει περιθώρια αισιοδοξίας. Χωρίς μεταρρυθμίσεις, τα επόμενα χρόνια η ανάπτυξη θα συγκλίνει στο 1-1,5%, η ευαλωτότητα του οικονομικού μοντέλου θα μεγεθυνθεί και το brain drain –λόγω της απουσίας θέσεων εργασίας υψηλής προστιθέμενης αξίας– θα συνεχιστεί. Παράλληλα, το ιδιωτικό χρέος και η στεγαστική κρίση θα συμπιέσουν περαιτέρω την εγχώρια ζήτηση.

Σήμερα η Κύπρος «τρέχει» πιο γρήγορα από την Ευρώπη, προκαλώντας επευφημίες και πανηγυρισμούς. Τρέχει, όμως, με φθαρμένα παπούτσια, αφού το 3% του 2026 «μασκαρεύει» τις ελλείψεις και υποεκτιμά τους κινδύνους που επιφυλάσσει το μέλλον. Και να είστε βέβαιοι ότι το στοίχημα του 2030 δεν θα κερδηθεί από μια χώρα που χαρακτηρίζεται από αργή δικαιοσύνη, έλλειψη δεξιοτήτων, ακριβή και ανεπαρκή ενέργεια και ένα κράτος που ψηφιοποιείται με αργούς ρυθμούς.