Άργησε αλλά ήρθε

Για τη «νέα ενεργειακή εποχή», λέω. Άργησε, αλλά να που ήρθε. Μόλις μια δεκαπενταετία, από τότε που ο Δημήτρης Χριστόφιας είχε μεταβεί στην πλατφόρμα «Όμηρος» της Noble, προκειμένου, «… ως πρόεδρος να δω και να ακούσω, αν θέλετε από καθήκον, αλλά ήμουν και περίεργος να δω τι είναι και αυτό το πράγμα με το οποίο ασχολείται όλη η υφήλιος ουσιαστικά, όχι μόνο η γύρω περιοχή, για να έχω από πρώτο χέρι ενημέρωση».

Για την ιστορία και μόνο, το κεφάλαιο «φυσικό αέριο» άρχισε να γράφεται (σε πιο πρακτικό επίπεδο) τον Ιανουάριο του 2003, όταν η κυβέρνηση Γλαύκου Κληρίδη, λίγο πριν από το τέλος της θητείας της, έλαβε την απόφαση δημιουργίας Ενεργειακού Κέντρου στο Βασιλικό, που προνοούσε κατασκευή Χερσαίου Τερματικού παραλαβής, αποϋγροποίησης και αποθήκευσης φυσικού αερίου και παραλαβής και αποθήκευσης πετρελαιοειδών.

Οκτώ χρόνια αργότερα, ο Δημήτρης Χριστόφιας, ο οποίος μετέβη στην πλατφόρμα «Όμηρος» τον Νοέμβριο του 2011, συνοδευόμενος από πέντε τηλεοπτικές κάμερες και χωρίς κανέναν δημοσιογράφο –γεγονός που σχολιάστηκε αρνητικά καθότι αποδόθηκε… στις προδιαγραφές της πλατφόρμας– θα ενημέρωνε τον κυπριακό λαό πως: «…ήδη αρχίζουν οι διαδικασίες για την κατασκευή τερματικού σταθμού στην περιοχή της Λεμεσού»

Προφητικός

Παρότι επρόκειτο για μια επίσκεψη υψηλού πολιτικού συμβολισμού για τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας, οι ευαισθησίες της γεωτρητικής πλατφόρμας κόντεψαν να την επισκιάσουν. Ευτυχώς οι οχλήσεις για κάτι τόσο επουσιώδες υποχώρησαν μετά την εξήγηση στην οποία προέβη ο ίδιος ο Δημήτρης Χριστόφιας, αναφέροντας ότι «ο πρόεδρος είναι one man. Δεν είναι many men, εν πάση περιπτώσει. Η πλατφόρμα έχει ειδικές προδιαγραφές και δεν προσφέρεται για peoples’ show». Η προεδρική επεξήγηση –ανάλογης ευγλωττίας εκείνων στο «Brookings Institute» ένα χρόνο νωρίτερα– διέσωσε την ουσία και επέτρεψε να επικρατήσει ιστορικά η έτερη προεδρική φράση, η οποία ειπώθηκε στο τέλος της δίωρης ξενάγησης και της ενημέρωσης για την πορεία των ερευνών για εντοπισμό υδρογονανθράκων: «Πάει καλά». 

«Στο Βιγιαρίμπα ακόμα τρίβουν…»

Να που, δεκαπέντε χρόνια μετά, η Τελική Επενδυτική Απόφαση της ιταλικής Eni και της γαλλικής Total Energies γέγονεν ίνα πληρωθή το ρηθέν διά Δημήτρη Χριστόφια τού προφήτου λέγοντος, πάει καλά. Έπειτα από χρόνια ερευνητικών δραστηριοτήτων, τεχνικών μελετών και εμπορικών διαπραγματεύσεων, η Κύπρος εισέρχεται επιτέλους για πρώτη φορά σε φάση ανάπτυξης κοιτάσματος φυσικού αερίου.

Η θετική εξέλιξη, ουδόλως βεβαίως αντικατοπτρίζει την πολυκύμαντη προσπάθεια ολοκλήρωσης του πρώτου τερματικού εισαγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στο Βασιλικό, το οποίο πήρε διαστάσεις γεωπολιτικού και οικονομικού θρίλερ και καταγράφηκε ως σκάνδαλο τεραστίων διαστάσεων. Παρόλα αυτά, κι ενώ σύντομα το αέριο του «Κρόνου» θα αρχίσει να μεταφέρεται στην Αίγυπτο για επεξεργασία, υγροποίηση και τελική εξαγωγή, «στο Βιγιαρίμπα» προσβλέπουν στην επιλογή νέου εργολάβου μέχρι το τέλος του 2026, προκειμένου να επαναρχίσουν (και με την ευχή κάποια στιγμή να ολοκληρωθούν) οι υπόλοιπες εργασίες. Μέχρι τότε, η ενεργειακή ασφάλεια της Κύπρου θα εξακολουθήσει να είναι ιδιαίτερα ευάλωτη και οι Κύπριοι θα συνεχίσουν να πληρώνουν το ακριβότερο ρεύμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όμηροι της ανικανότητας αερολόγων και φαφλατάδων.

Συμβολισμοί

Η ελπιδοφόρα Τελική Επενδυτική Απόφαση της ιταλικής Eni και της γαλλικής Total Energies δεν αφορά, βεβαίως, στην «Αφροδίτη», το κοίτασμα στο οποίο βρισκόταν η γεωτρητική πλατφόρμα «Όμηρος» την οποία είχε επισκεφτεί το 2011 ο Δημήτρης Χριστόφιας ως Πρόεδρος τότε της Δημοκρατίας. Αφορά στον «Κρόνο». Τον μυθολογικό Τιτάνα, γιο της Γαίας και του Ουρανού, ο οποίος έγινε ο ανώτατος άρχοντας του σύμπαντος και ταυτίστηκε με τη «Χρυσή Εποχή», μια περίοδο που χαρακτηρίστηκε από απόλυτη ειρήνη, αφθονία και ευημερία για τους ανθρώπους. Συμβολικό; Επίφοβη, ομολογουμένως, ερμηνεία. Καθότι ο λεγάμενος δεν ταυτίστηκε μόνο με τη «Χρυσή Εποχή», αλλά και για την αποτρόπαια πράξη του να καταπίνει τα ίδια του τα παιδιά για να διατηρήσει την εξουσία. Απ’ την άλλη πάλι –δύσκολο να το αρνηθείς– επιτρέπει συνειρμούς. Καθότι σ’ αυτό το νησί, μας αρέσει να τρώμε τις σάρκες μας, να τρωγόμαστε μεταξύ μας, να διακατεχόμαστε από μια τάση προς την αυτοκαταστροφή, η οποία συχνά επισκιάζεται από νικητήριες ιαχές ανάλογες του έωλου «Έχομεν ήδη μίαν καθαρώς Ελληνικήν Κυβέρνησιν εις την νήσον {…} όλα ευρίσκονται εις τα χέρια των Ελλήνων, παντού ελληνικά, παντού Έλληνες…». Υπό μία έννοια, λοιπόν, δεν μπορεί να αποκλεισθεί ο όποιος συμβολισμός.

Δεν ήξερες, δεν ρώταγες

Μάλιστα, μπορεί να πάρει χαρακτήρα «χρησμού» εάν παρακολουθήσει κανείς τους σημερινούς ολοφυρμούς διαχρονικών εκφραστών μιας στενόμυαλης εμμονής απόρριψης του συμφωνημένου πλαισίου λύσης, για την επιμονή της Τουρκίας στα δύο κράτη. Το είχε πει με σαφή με ξεκάθαρο τρόπο ο Τάσσος Παπαδόπουλος από το 2001, ο οποίος κάθε άλλο παρά της «πεπατημένης» ήταν. Ήταν αυτός που το 2004 οδήγησε στο «Όχι» τον κυπριακό λαό. Και ήταν ίσως ο μόνος που «νομιμοποιείτο», που μπορούσε να προχωρήσει σε «αλλαγή πλεύσης» έχοντας στη φαρέτρα του το 76% του δημοψηφίσματος. Ωστόσο, λίγα χρόνια μετά, το 2008, επανεπιβεβαίωσε με τη Συμφωνία της 8ης Ιουλίου, την προσήλωση της πλευράς μας στη ΔΔΟ. Ο Τάσσος Παπαδόπουλος, λοιπόν, ήξερε. Και το είπε από το 2001, απαντώντας στον Νίκο Κουτσού που ζητούσε αλλαγή πλεύσης, απόρριψη της διζωνικής και πρόταξη του ενιαίου. «Η εγκατάλειψη της πολιτικής για λύση διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας και πρόταξη του ενιαίου κράτους, θα οδηγήσει είτε στη μονιμοποίηση της σημερινής ντε φάκτο κατάστασης, είτε στη στήριξη της απαίτησης της τουρκικής πλευράς για τη δημιουργία δύο ισότιμων χωριστών κρατών στην Κύπρο», του απαντούσε στις 16 Μαΐου του 2001. Εύλογα, θα αναρωτηθείτε: «Και πότε εμείς εγκαταλείψαμε επίσημα την πολιτική της ΔΔΟ;». Σωστή η παρατήρηση. Πέρα από κάτι ιδεοθύελλες του τέως προέδρου, του στιλ «η Τουρκία μιλά για δύο κράτη, εσείς τι νομίζετε;», ερώτημα που απηύθυνε σε ηγέτες ξένων κρατών, πρεσβευτές και πολιτικούς αξιωματούχους στα πέρατα της οικουμένης, δεν υπήρξε εγκατάλειψη. Παρά μόνο στοχοπροσήλωση στην ιστορική παρακαταθήκη: «Να αφεθεί η υπόθεση να εκφυλισθεί, ώστε να καταλήξουμε σε χρονίζουσα de facto διχοτόμηση».