Του Σταύρου Παπαντωνίου

Το πολιτικό πλαίσιο και τα βασικά διλήμματα που έθεσε ενόψει του φθινοπώρου και της έναρξης της προεκλογικής περιόδου ο πρωθυπουργός στην 90ή ΔΕΘ μπαίνουν πλέον σε πρώτο πλάνο, καθώς είναι αυτά που διαμορφώνουν το πολιτικό σκηνικό. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε ξεκάθαρα ως εκλογικό στόχο την αυτοδυναμία, ρίχνοντας το μπαλάκι της ευθύνης στο ΠΑΣΟΚ, που έχει πάρει συνεδριακή απόφαση να μη συνεργαστεί με τη Νέα Δημοκρατία. «Σήμερα δεν διαφαίνεται κάποια δυνατότητα κυβέρνησης συνεργασίας στον ορίζοντα», είπε, τονίζοντας πως «αυτό δεν οφείλεται στη Νέα Δημοκρατία. Αυτό οφείλεται σε άλλα κόμματα, τα οποία έχουν αποκλείσει τη δυνατότητα συνεργασίας με τη Νέα Δημοκρατία», δικαιολογώντας έτσι την ανάγκη επίτευξης αυτοδυναμίας για λόγους όχι μόνο κομματικούς, αλλά και εθνικούς, καθώς η χώρα θα μπει σε αστάθεια.

Σε μια αποστροφή του ο πρωθυπουργός έθεσε προκαταβολικά ένα πολύ σκληρό δίλημμα, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Θα υπάρξουν και πολίτες που ίσως δουν την Κυριακή της κάλπης ως ευκαιρία να στείλουν “μήνυμα διαμαρτυρίας”. Ας γνωρίζουν ότι με μια τέτοια στάση τη Δευτέρα μπορεί να μην υπάρχει κάποιος να το παραλάβει», εννοώντας πως η χώρα θα έχει μπει ήδη σε περιπέτειες. Οσον αφορά το τι θα γίνει εάν τη Δευτέρα μετά τις εκλογές δεν έχει σχηματιστεί κυβέρνηση, η απάντηση ήταν πως «αν για οποιονδήποτε λόγο δεν υπάρξει κυβέρνηση και οδηγηθούμε σε υπηρεσιακή κυβέρνηση, δεν ξέρω αν αυτό είναι το καλύτερο σε αυτή τη δύσκολη διεθνή συγκυρία την οποία αντιμετωπίζουμε».

Ο πήχυς

Την ίδια ώρα ο Κυριάκος Μητσοτάκης απέφυγε να απαντήσει σε ερωτήματα που αφορούσαν τον πήχυ των εκλογών και πιθανές πολιτικές εξελίξεις εάν δεν ξεπεραστεί. «Είχα την εντύπωση ότι η αντιπολίτευση σκοπεύει να είναι πρώτο κόμμα στις εκλογές. Τουλάχιστον αυτό διακηρύσσουν και το ΠΑΣΟΚ και η ΕΛΑΣ», είπε χαρακτηριστικά, εκφράζοντας έτσι εμμέσως πλην σαφώς την άποψη πως δεν μπορεί να αμφισβητηθεί το πρώτο κόμμα και ο αρχηγός του. Οταν μάλιστα το ερώτημα έγινε πιο σαφές, περί κυβέρνησης ηττημένων, ήταν και ο ίδιος πιο σαφής: «Κυβέρνηση σχηματίζει το πρώτο κόμμα, με πρωθυπουργό τον αρχηγό του πρώτου κόμματος». Η στρατηγική συνεπώς είναι σαφής: προσπάθεια αυτοδυναμίας, καμία συμμαχία με αυτούς που την έχουν απορρίψει και επιδίωξη τρίτης συνεχούς θητείας.

Επίσης, η διπλή επίθεση που έκανε σε Αντώνη Σαμαρά και Αλέξη Τσίπρα ήταν ενδεικτική των διαθέσεων ενόψει του χειμώνα. Για τον κ. Σαμαρά ο πρωθυπουργός επιφύλασσε μία πολύ σκληρή φράση, λέγοντας πως «έχει τεχνογνωσία στο να κάνει ζημιά στη Νέα Δημοκρατία», με στόχο, όπως λέγεται, να «στεγανοποιήσει» τη βάση του κυβερνώντος κόμματος ενόψει του νέου φορέα. Μία φράση που προκάλεσε νέο γύρο σφοδρής αντιπαράθεσης με τον Μεσσήνιο πολιτικό. Εξάλλου, παρά το γεγονός ότι δεν αφιέρωσε πολύ χρόνο στον Αλέξη Τσίπρα, ήταν ιδιαίτερα αιχμηρός, έως και απαξιωτικός για τον πρόεδρο της ΕΛΑΣ, καθώς το Μέγαρο Μαξίμου προκρίνει τον πρώην πρωθυπουργό ως αντίπαλο στις επερχόμενες κάλπες. Είπε ότι το πρόγραμμα του Τσίπρα είναι «ανεύθυνες και ακοστολόγητες υποσχέσεις» και χρησιμοποίησε τη φράση «ωραία που τα λες, μα έλα που σε ξέρω». Μάλιστα έκανε διάκριση από το 2014, λέγοντας ότι τότε θα μπορούσε να μιλήσει κανείς για «αυταπάτη», ενώ τώρα θεωρεί ότι πρόκειται για «κανονική απάτη και εξαπάτηση».

Οι μετρήσεις

Ηδη από χθες ξεκίνησαν να «τρέχουν» οι πρώτες μετρήσεις ώστε να διαπιστωθεί το αποτύπωμα των μέτρων της ΔΕΘ. Η βούληση του Μεγάρου Μαξίμου είναι να υπάρξει άμεσα άνοδος περίπου μίας μονάδας έως τα τέλη της εβδομάδας. Αυτό, σύμφωνα με κυβερνητική πηγή, θα δείξει πως «υπάρχει η βάση ώστε να χτιστούν τα επόμενα βήματα». Το στοιχείο αυτό θεωρείται κρίσιμο στον δρόμο προς την αυτοδυναμία, καθώς στο Μαξίμου πιστεύουν πως εάν τώρα σημειώσουν άνοδο μίας μονάδας, στις αρχές του νέου έτους, που τα μέτρα θα φανούν, μπορεί οι μονάδες αυτές να γίνουν 2-3 και ο στόχος της αυτοδυναμίας να πλησιάσει πιο κοντά.

Για την επίτευξη αυτού του στόχου θεωρείται πως η επίθεση στον Αλέξη Τσίπρα βοηθάει. Το κοινό της Νέας Δημοκρατίας του 2023 συσπειρώνεται βλέποντας ως βασικό αντίπαλο τον Αλέξη Τσίπρα. Ολα τα ποιοτικά στοιχεία των μετρήσεων δείχνουν πως η κυβερνητική θητεία του κ. Τσίπρα είναι τραυματική για ένα ποσοστό πολιτών μεγαλύτερο από αυτό που δηλώνει πως θα ψηφίσει σήμερα Ν.Δ. Οσον αφορά το μέτωπο με τον κ. Σαμαρά, εικάζεται πως βοηθάει στην απεύθυνση στο κεντρώο κοινό, αρκεί να μην εξελιχθεί σε βεντέτα που θα προκαλέσει ακόμη βαθύτερο διχασμό στην παραδοσιακή βάση.

Μέτωπο διαρκείας με Σαμαρά

Αυτό που κυριάρχησε από την Κυριακή το μεσημέρι στη Διεθνή Εκθεση Θεσσαλονίκης ήταν η σκληρή απάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη στον Αντώνη Σαμαρά, που τον κατηγόρησε για «τεχνογνωσία» στο πώς θα κάνει ζημιά στη Νέα Δημοκρατία. Η άμεση –την ώρα μάλιστα που διεξαγόταν ακόμη η συνέντευξη Τύπου– απάντηση του πρώην πρωθυπουργού πυροδότησε νέο γύρο σκληρής κόντρας.

Χθες, υπήρξε μπαράζ επιθέσεων προς τον πρώην πρωθυπουργό. Τον χορό άνοιξε η Ντόρα Μπακογιάννη, που έκανε λόγο για «χολή» του κ. Σαμαρά. «Ο κ. Σαμαράς σε μια παράγραφο είπε όλα τα επιχειρήματα του Τσίπρα, του Ανδρουλάκη και της Κωνσταντοπούλου μαζί. Εβγαλε τρομερή χολή. Ε, αυτή η χολή, αν εξακολουθήσει να εμφανίζεται, θα μας κάνει καλό», εκτίμησε η κ. Μπακογιάννη. Στο ίδιο μήκος κύματος και ο Αδωνις Γεωργιάδης, που συνέχισε το μπαράζ επιθέσεων στον κ. Σαμαρά: «Ακουσα το βίντεο, αν έβγαζες τον ήχο και το έβλεπες μόνο γραπτό, τι διαφορά βλέπεις από την Κωνσταντοπούλου; Πείτε μου μία διαφορά. Σκληρός μπορεί να είναι κάποιος, αλλά δεν μπορεί σοβαρά να μη βλέπει ο Σαμαράς ένα θετικό οκτώ χρόνια, αυτό είναι παράλογο».

Στον χορό της σκληρής κριτικής μπήκε και ο Ακης Σκέρτσος, αναφερόμενος στην πολιτική διαδρομή του πρώην πρωθυπουργού.

«Ο κ. Σαμαράς οφείλει να προστατέψει την υστεροφημία του», είπε, υπενθυμίζοντας ότι ο ίδιος είχε συνεργαστεί με πρόσωπα προερχόμενα από άλλους πολιτικούς χώρους κατά τη διάρκεια της πρωθυπουργίας του.

Αντιθέτως με τους προαναφερθέντες, σε πολύ πιο ήπιους τόνους κινήθηκε ο Κωστής Χατζηδάκης, ο οποίος απέφυγε τις προσωπικές αιχμές.

Ερωτηθείς σχετικά με την ίδρυση νέου κόμματος, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης σημείωσε: «Οι πολίτες δεν ενδιαφέρονται για τις σχέσεις μεταξύ των πολιτικών, αλλά για την τσέπη τους, τις οικογένειές τους, το σχολείο των παιδιών, την υγεία. Τα κόμματα υπάρχουν για την κοινωνία. Κάθε κόμμα δικαιώνεται αν είναι πάνω σε ένα κοινωνικό ρεύμα, η Νέα Δημοκρατία είναι στο ρεύμα “Ευρώπη και κοινή λογική”. Το κόμμα του κ. Σαμαρά δεν έχει γίνει ακόμη, το ερώτημα είναι αν θα υπάρχει τέτοιο κοινωνικό ρεύμα που θα εκφραστεί», κατέληξε, δίνοντας μία απάντηση σε πολύ διαφορετικό μήκος κύματος.

Οι δύο τάσεις

Η αναφορά του πρωθυπουργού στη Διεθνή Εκθεση Θεσσαλονίκης ήταν αυτή που άνοιξε τον νέο –σκληρό– κύκλο αντιπαράθεσης με τον Αντώνη Σαμαρά. Αλλά εντός της Νέας Δημοκρατίας δεν είναι ακόμη όλοι πρόθυμοι να τον ακολουθήσουν. Η πλειονότητα των στελεχών απέφυγε να πάρει θέση στα κανάλια για την αντιπαράθεση. Διαφορετικές τάσεις υπάρχουν και για το τι πραγματικά ωφελεί τη Νέα Δημοκρατία. Η κεντρική γραμμή λέει πως η σκληρή αντιπαράθεση με τον Αντώνη Σαμαρά περιχαρακώνει το κοινό της Νέας Δημοκρατίας. Η αντίθετη άποψη σημειώνει πως αυτό που συμβαίνει από την Κυριακή είναι το οξυγόνο που αναζητάει ο πρώην πρωθυπουργός και η Νέα Δημοκρατία –λανθασμένα– σπεύδει να του δώσει. Μέχρι και χθες επικρατούσε η πρώτη άποψη. Κανείς, όμως, δεν μπορεί να προεξοφλήσει πως στο τέλος δεν θα επικρατήσει η δεύτερη, που λέει πως η ακραία αντιπαράθεση με τον Αντώνη Σαμαρά ωφελεί μόνο τον Μεσσήνιο και καθόλου την κυβέρνηση.

Αντεπίθεση από ΠΑΣΟΚ – ΕΛΑΣ

Της Δώρας Αντωνίου

Στην αντιπολίτευση περνάει η σκυτάλη της ΔΕΘ. Ο Νίκος Ανδρουλάκης θα βρεθεί σήμερα στη Θεσσαλονίκη για κύκλο συναντήσεων με τους παραγωγικούς φορείς της συμπρωτεύουσας και τα επιμελητήρια της Βόρειας Ελλάδας ενόψει της ομιλίας του στο Βελλίδειο το Σάββατο. Ο Αλέξης Τσίπρας θα δώσει αύριο συνέντευξη Τύπου στη Θεσσαλονίκη, σε συνέχεια της παρουσίασης του οικονομικού προγράμματος την προηγούμενη εβδομάδα. Και οι δύο θα τοποθετηθούν πάνω στο πλαίσιο που έθεσε ο πρωθυπουργός για το τρέχον πολιτικό περιβάλλον και στα διλήμματα του Κυριάκου Μητσοτάκη ενόψει της επόμενης εκλογικής αναμέτρησης.

Στη Χαριλάου Τρικούπη εστιάζουν σε δύο σημεία: κατ’ αρχάς στις αναφορές του πρωθυπουργού σε «κυβέρνηση ηττημένων». Οπως λένε, ουδέποτε υπήρξε στρατηγική του ΠΑΣΟΚ μια τέτοια επιλογή, καθώς το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης έχει θέσει σαφή στόχο την εκλογική επικράτηση και το μπόνους εδρών, που θα του δώσει την πρωτοβουλία των κινήσεων. Κατά δεύτερον, στις αιχμές του κ. Μητσοτάκη για «κρεσέντο παροχολογίας» από την αντιπολίτευση. «Δεν πάμε στη ΔΕΘ για να κάνουμε “καλλιστεία δισ.”», αναφέρει συνεργάτης του Νίκου Ανδρουλάκη. Και προσθέτει ότι ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ θα παρουσιάσει ένα διαφορετικό σχέδιο για την Ελλάδα, με έμφαση σε πολιτικές που θα δώσουν χώρο στους πολίτες να μπορέσουν να υλοποιήσουν τα όνειρά τους. Βεβαίως, στο κάδρο της Χαριλάου Τρικούπη μπαίνει και ο Αλέξης Τσίπρας και αυτό αποτυπώνεται στην αναφορά ότι στη Θεσσαλονίκη «δεν θα κάνουμε πλειοδοσία φορομπηχτικής πολιτικής, ούτε θα μοιράσουμε δισ.».

Την ίδια ώρα, με την αυριανή συνέντευξη Τύπου στη Θεσσαλονίκη ο Αλέξης Τσίπρας θα επιχειρήσει να δώσει πολιτικές και οικονομικές απαντήσεις. Για το πρώτο πεδίο, με τον πρωθυπουργό να μιλάει από τη ΔΕΘ για «σενάρια κυβέρνησης των ηττημένων», από την Αμαλίας διευκρινίζουν πως αποτελεί μια συζήτηση που δεν αφορά την ΕΛΑΣ. Υπενθυμίζουν πως ο Αλέξης Τσίπρας έχει ξεκαθαρίσει πως το κόμμα του ιδρύθηκε για να καλύψει ένα μεγάλο κενό στο προοδευτικό φάσμα. Δεν σκοπεύει να συνεργαστεί με υπάρχουσες δυνάμεις που έχουν κλείσει τον κύκλο τους. Ο πρόεδρος της ΕΛΑΣ θα επιμείνει πολύ στο θέμα της αλλαγής πολιτικής. Για αυτόν τον λόγο, σε ανάλογη ερώτηση αναμένεται να επαναλάβει πως σε περίπτωση πρωτιάς θα διερευνήσει τη δυνατότητα να σχηματίσει κυβέρνηση με βάση το πρόγραμμά του, χωρίς εκπτώσεις. Αν αυτό δεν επιτευχθεί, οι δεύτερες εκλογές θα είναι μονόδρομος για να διεκδικήσει «εντολή καθαρής λύσης». Στην Αμαλίας δεν σχολιάζουν ούτε ασχολούνται με τις αναλύσεις πως ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει επιλέξει ως αντίπαλό του τον Αλέξη Τσίπρα προκειμένου να συσπειρώσει το κοινό του. Δουλεύουν μόνο με γνώμονα τη μείωση της «ψαλίδας», που θα κάνει το επόμενο εκλογικό ντέρμπι αμφίρροπο.

Κριτική

Οσον αφορά τα οικονομικά ζητήματα, ο πρώην πρωθυπουργός αναμένεται να υπερασπιστεί το πρόγραμμα της ΕΛΑΣ που ανακοίνωσε πριν από μία εβδομάδα. Από την Αμαλίας ασκούν κριτική για την αύξηση του κατώτατου μισθού στα 1.000 ευρώ, σε 15 μήνες από σήμερα, που σκοπεύει να κάνει η κυβέρνηση χωρίς καμία συζήτηση για ενίσχυση των συλλογικών συμβάσεων εργασίας. Δεν άγγιξε καθόλου, όπως λένε, ο πρωθυπουργός τη μικρομεσαία επιχειρηματικότητα, ενώ φάνηκε πως δεν έχει καμία συγκεκριμένη ατζέντα για την αντιμετώπιση της ακρίβειας.