Η άνοδος του Αντι Μπέρναμ στη Ντάουνινγκ Στριτ είχε καλλιεργήσει προσδοκίες στην Αθήνα ότι το ζήτημα των Γλυπτών του Παρθενώνα θα μπορούσε να αποκτήσει έναν ισχυρό σύμμαχο στην κορυφή της βρετανικής κυβέρνησης. Μόνο που ο ίδιος άνθρωπος που πριν από λίγα χρόνια ζητούσε να «σταλούν πίσω, χωρίς όρους» εμφανίζεται τώρα αισθητά πιο συγκρατημένος.

Σε συνέντευξή του στους Financial Times, ο Βρετανός πρωθυπουργός αποφεύγει πλέον να επαναλάβει την παλαιότερη ξεκάθαρη θέση του υπέρ της επιστροφής των Γλυπτών στην Ελλάδα. Παραπέμπει την υπόθεση στο Βρετανικό Μουσείο, αλλά παράλληλα δηλώνει ένθερμος υποστηρικτής της αξιοποίησης του πολιτισμού ως εργαλείου βρετανικής διπλωματίας.

Από το «στείλτε τα πίσω» στην απόσταση της Ντάουνινγκ Στριτ

Αυτή η τελευταία τοποθέτηση του Βρετανού πρωθυπουργού απέχει αισθητά από όσα έλεγε ο ίδιος πριν αναλάβει τα ηνία της κυβέρνησης.

Τον Φεβρουάριο του 2023, ως δήμαρχος του Μείζονος Μάντσεστερ, είχε ερωτηθεί ευθέως εάν ο πρόεδρος του Βρετανικού Μουσείου, Τζορτζ Οσμπορν, θα έπρεπε να επιστρέψει τα Γλυπτά. Η απάντησή του ήταν κατηγορηματική: «Ναι». Λίγο αργότερα έγραφε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: «Στείλτε τα πίσω, χωρίς όρους», υποστηρίζοντας παράλληλα ότι ο πολιτισμός μπορεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο η Βρετανία γίνεται αντιληπτή διεθνώς.

Η θέση του μάλιστα δεν ήταν συγκυριακή. Ηδη από τις αρχές της κοινοβουλευτικής του καριέρας είχε στηρίξει προσπάθειες αλλαγής του νομικού πλαισίου, ώστε να καταστεί δυνατή η μεταφορά των Γλυπτών στην Ελλάδα.

Το βασικό εμπόδιο παραμένει ο Νόμος περί του Βρετανικού Μουσείου του 1963, ο οποίος δεν επιτρέπει στους επιτρόπους του μουσείου να αποδεσμεύουν οριστικά αντικείμενα της συλλογής, παρά μόνο σε πολύ συγκεκριμένες εξαιρέσεις. Το ίδιο νομοθετικό πλαίσιο, ωστόσο, επιτρέπει τον δανεισμό έργων στο εξωτερικό.

Οι ελπίδες της Αθήνας και το μήνυμα από το Βρετανικό Μουσείο

Από τη στιγμή που ο Αντι Μπέρναμ ανέλαβε την πρωθυπουργία της Βρετανίας, στην Αθήνα δημιουργήθηκαν προσδοκίες ότι το τόσο ξεκάθαρο παρελθόν του υπέρ της επανένωσης των Γλυπτών θα μπορούσε να δώσει νέα πολιτική ώθηση στις διαπραγματεύσεις.

Οι Financial Times, ωστόσο, σημειώνουν ότι η νέα στάση υποδηλώνει πως ο Μπέρναμ δεν εμφανίζεται διατεθειμένος, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση, να επενδύσει σημαντικό πολιτικό κεφάλαιο στο θέμα.

Χαρακτηριστική είναι η εκτίμηση αξιωματούχου του Βρετανικού Μουσείου που μίλησε στους FT, παρατηρώντας ότι είναι διαφορετικό το τι μπορεί να υποστηρίζει κάποιος ως βουλευτής ή δήμαρχος και διαφορετικό το τι επιλέγει να προωθήσει όταν γίνεται πρωθυπουργός.

Το Βρετανικό Μουσείο, από την πλευρά του, επιμένει ότι οι συζητήσεις με την ελληνική πλευρά για μια «Σύμπραξη για τον Παρθενώνα» συνεχίζονται και είναι εποικοδομητικές. Η ιδέα που διερευνά ο Τζορτζ Οσμπορν με την Αθήνα βασίζεται σε μια μακροχρόνια πολιτιστική συμφωνία, μέσω της οποίας τμήματα των Γλυπτών θα μπορούσαν να εκτίθενται στην Αθήνα και, σε αντάλλαγμα, σημαντικές ελληνικές αρχαιότητες να ταξιδεύουν στο Λονδίνο.

Η Ταπισερί της Μπαγιέ ξαναφέρνει τα Γλυπτά στο προσκήνιο

Η συζήτηση αναμένεται να αποκτήσει νέα δυναμική τις επόμενες ημέρες, καθώς στις 10 Σεπτεμβρίου ανοίγει στο Βρετανικό Μουσείο η πολυαναμενόμενη έκθεση της Ταπισερί της Μπαγιέ.

Το εμβληματικό έργο του 11ου αιώνα βρίσκεται για πρώτη φορά στη Βρετανία εδώ και σχεδόν μία χιλιετία, στο πλαίσιο μιας ιστορικής συμφωνίας δανεισμού με τη Γαλλία. Η έκθεση προβάλλεται ως υπόδειγμα διεθνούς πολιτιστικής συνεργασίας, ακριβώς το μοντέλο που ορισμένοι θεωρούν ότι θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και για τα Γλυπτά του Παρθενώνα.

Στα εγκαίνια αναμένεται, σύμφωνα με τους FT, να βρεθούν μεταξύ άλλων ο Εμανουέλ Μακρόν, ο βασιλιάς Κάρολος και ο ίδιος ο Μπέρναμ, γεγονός που αναμένεται να επαναφέρει αναπόφευκτα το ελληνικό αίτημα στο επίκεντρο.

Υπέρ της επιστροφής η πλειονότητα των Βρετανών
Η μετατόπιση του πρωθυπουργού έρχεται την ώρα που η βρετανική κοινή γνώμη εμφανίζεται περισσότερο θετική από ποτέ στην επιστροφή των Γλυπτών.

Σε δημοσκόπηση της JL Partners για την πρωτοβουλία «Parthenon Project» το 2025, το 56% των Βρετανών δήλωνε ότι σε ένα υποθετικό δημοψήφισμα θα ψήφιζε υπέρ της επιστροφής τους στην Ελλάδα, έναντι 22% που θα επέλεγε την παραμονή τους στο Λονδίνο.

Ο λόρδος Εντ Βέιζι, πρώην υπουργός Πολιτισμού των Συντηρητικών και πρόεδρος του Parthenon Project, χαρακτήρισε στους FT «απογοητευτική» την εμφανή μεταστροφή του Μπέρναμ, υπενθυμίζοντας ότι τόσο ως βουλευτής όσο και ως δήμαρχος είχε μιλήσει με σαφήνεια για τα οφέλη που θα είχε για τη Βρετανία η επιστροφή των Γλυπτών.

Με πληροφορίες από Financial Times