Ο Λιούμπισα Κάροβιτς επέβαινε σε αεροσκάφος Boeing 737-800 της Ryanair που είχε απογειωθεί από τη Θεσσαλονίκη, όταν το παράθυρο δίπλα στη θέση του αποκολλήθηκε, με αποτέλεσμα το κεφάλι και οι ώμοι του να βρεθούν έξω από την άτρακτο. Η σύζυγός του και άλλοι επιβάτες κατάφεραν να τον συγκρατήσουν μέσα στην καμπίνα. Γιατί και πώς συνέβη αυτό το γεγονός, και πόσο πιθανό είναι να ξανασυμβεί;

Τι προκάλεσε την αποκόλληση του παραθύρου;

Οι ερευνητές δεν έχουν ακόμη εξακριβώσει τα ακριβή αίτια του ατυχήματος, ωστόσο, σύμφωνα με μαρτυρίες επιβατών, το παράθυρο έσπασε όταν χτυπήθηκε από θραύσματα που εκτοξεύτηκαν μετά από βλάβη στον δεξιό κινητήρα, ενώ το αεροσκάφος πετούσε σε ύψος περίπου 5 χιλιομέτρων.

Το περιστατικό σημειώθηκε πάνω από τη Βόρεια Μακεδονία, με τις Αρχές να ανακοινώνουν αργότερα πως το αεροσκάφος έκανε αναστροφή «λόγω προβλήματος στον δεξιό κινητήρα και αποσυμπίεσης της καμπίνας».

Γιατί και πώς ο επιβάτης δεν εκτινάχθηκε έξω από το αεροσκάφος;

Επιβάτες περιέγραψαν ότι ο Κάροβιτς φορούσε τη ζώνη ασφαλείας του, κάτι που αποδείχθηκε κρίσιμο. Ωστόσο, συνέβαλαν και άλλοι παράγοντες.

Συγκεκριμένα, τα επιβατικά αεροσκάφη διαθέτουν σχετικά μικρά παράθυρα και το σώμα ενός ενήλικα μπορεί να φράξει το άνοιγμα όταν σπάσει ένα παράθυρο. Παράλληλα, η ισχυρή αναρρόφηση αέρα διαρκεί σχετικά λίγο.

«Η ροή του αέρα είναι απότομη και σταματά μόλις η πίεση μέσα στην καμπίνα εξισωθεί με την πίεση έξω από το αεροσκάφος», εξήγησε ο δρ Τζέισον Νάιτ, ανώτερος λέκτορας Μηχανικής Ρευστών στο Πανεπιστήμιο του Πόρτσμουθ.

Πόσο συχνά συμβαίνουν τέτοια περιστατικά;

Πρόκειται για εξαιρετικά σπάνιο περιστατικό, αν και δεν είναι πρωτοφανές.

Το προηγούμενο περιστατικό κατά το οποίο επιβάτης παρασύρθηκε εν μέρει έξω από σπασμένο παράθυρο, είχε σημειωθεί το 2018 σε πτήση της Southwest Airlines από τη Νέα Υόρκη προς το Ντάλας. Παρότι άλλοι επιβάτες κατάφεραν να την τραβήξουν πίσω μέσα στο αεροσκάφος, η γυναίκα κατέληξε.

Παρότι οι ακριβείς συνθήκες του περιστατικού της Ryanair δεν έχουν επιβεβαιωθεί προς το παρόν, οι πρώτες πληροφορίες δείχνουν ότι τμήματα του κινητήρα που υπέστη βλάβη έσπασαν το παράθυρο. Σε βίντεο που αναρτήθηκαν στο διαδίκτυο, φαίνεται να λείπει ένα κομμάτι του κινητήρα.

Το θανατηφόρο περιστατικό της Southwest είχε επίσης συμβεί με παρόμοιο μοντέλο αεροσκάφους Boeing 737 με κινητήρες της CFM, όταν αποκολλήθηκε ένα πτερύγιο και έσπασε το παράθυρο.

Το 2024, μία θύρα είχε αποκολληθεί από Boeing 737 Max της Alaska Air εν ώρα πτήσης, όμως οι θέσεις δίπλα στο άνοιγμα ήταν ευτυχώς άδειες.

Οι πιλότοι είναι εκείνοι που έχουν βρεθεί πιο κοντά στο να εκτιναχθούν έξω από σύγχρονα αεροσκάφη, σε περιπτώσεις που έχουν σπάσει τα παρμπρίζ του πιλοτηρίου.

Στα πιο πρόσφατα περιστατικά, οι περισσότεροι που βρέθηκαν σε παρόμοια θέση επέζησαν. Λίγες μόλις εβδομάδες μετά το περιστατικό της Southwest Airlines το 2018, συγκυβερνήτης της Sichuan Airlines στην Κίνα υπέστη κάταγμα στον καρπό όταν παρασύρθηκε εν μέρει έξω από το παράθυρο πιλοτηρίου αεροσκάφους Airbus A319.

Ακόμη πιο εντυπωσιακή ήταν η περίπτωση πιλότου της British Airways το 1990. Λίγο μετά την απογείωση, αποκολλήθηκε τμήμα του παρμπρίζ του πιλοτηρίου, με αποτέλεσμα ο κυβερνήτης να παρασυρθεί σχεδόν ολόκληρος έξω από το αεροσκάφος. Οι συγκυβερνήτες και το υπόλοιπο πλήρωμα τον κρατούσαν από τα πόδια επί περίπου 20 λεπτά, πιστεύοντας αρχικά ότι ήταν νεκρός. Τελικά επέζησε, αν και υπέστη σοβαρούς σωματικούς τραυματισμούς, καθώς και βαθύ ψυχολογικό τραύμα.

«Η υποξία είναι ένας από τους βασικούς κινδύνους. Εξίσου σημαντικοί είναι ο σωματικός τραυματισμός και το ψυχολογικό σοκ, καθώς πρόκειται για μια εξαιρετικά τραυματική εμπειρία. Παρ’ όλα αυτά, είναι δυνατόν να επιβιώσει κανείς», δήλωσε ο δρ Σάιμον Μπένετ, πιλότος και διευθυντής της Μονάδας Πολιτικής Ασφάλειας και Προστασίας του Πανεπιστημίου του Λέστερ.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο;

Μεγαλύτερο κίνδυνο διατρέχουν όσοι κάθονται δίπλα στο παράθυρο χωρίς να φορούν ζώνη ασφαλείας, ιδιαίτερα αν ο σωματότυπός τους επιτρέπει να περάσουν από το άνοιγμα. Αντίθετα, οι επιβάτες στις μπροστινές και πίσω σειρές προστατεύονται σε μεγάλο βαθμό από τα καθίσματα.

«Η μεγαλύτερη ταχύτητα του αέρα αναπτύσσεται ακριβώς στο σημείο όπου βρίσκεται το σπασμένο παράθυρο. Επομένως, κινδυνεύει κυρίως όποιος βρίσκεται πολύ κοντά και θα μπορούσε να παρασυρθεί έξω. Πρόκειται όμως για εξαιρετικά σπάνια περιστατικά», εξηγεί ο ειδικός αεροπορικής ασφάλειας Ντέιβιντ Νάιτ.

Ο ίδιος επισημαίνει ότι ακόμη μεγαλύτερος θεωρητικά είναι ο κίνδυνος κοντά στις θύρες του αεροσκάφους, καθώς έχουν πολύ μεγαλύτερες διαστάσεις από τα παράθυρα. Ωστόσο, υπογραμμίζει ότι και τέτοια συμβάντα είναι εξαιρετικά ασυνήθιστα.

Πόσο επικίνδυνη είναι η αποκόλληση ενός παραθύρου;

Τα σύγχρονα επιβατικά αεροσκάφη έχουν σχεδιαστεί ώστε να μπορούν να συνεχίσουν με ασφάλεια την πτήση ακόμη και αν σπάσει ή αποκολληθεί ένα παράθυρο. Ωστόσο, η απότομη αποσυμπίεση μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα επικίνδυνη, ιδίως σε παλαιότερα ή ανεπαρκώς συντηρημένα αεροσκάφη.

Οι παλαιές άτρακτοι μπορεί, με την πάροδο του χρόνου, να έχουν συσσωρεύσει πολλαπλές μικρές ρωγμές, οι οποίες μπορούν να εξελιχθούν σε σοβαρό σημείο αδυναμίας όταν η άτρακτος υποστεί το σοκ της απότομης αποσυμπίεσης.

«Αν επρόκειτο για ένα πολύ παλιό αεροσκάφος, ηλικίας 25 ή 30 ετών, αυτό θα μπορούσε να είχε προκαλέσει την εκδήλωση και άλλων λανθανουσών αστοχιών. Θα μπορούσε να προκληθεί εκρηκτική αποσυμπίεση και το αεροσκάφος να χαθεί μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα», δήλωσε ο Μπένετ. «Ολόκληρη η άτρακτος μπορεί να υποστεί ρήξη».

Γιατί συμβαίνουν τέτοια ατυχήματα;

Τα ακριβή αίτια του περιστατικού με το αεροσκάφος της Ryanair θα αποσαφηνιστούν μόνο μετά την ολοκλήρωση της επίσημης διερεύνησης. Ωστόσο, ο Μπένετ εκφράζει ανησυχία για τη συνεχώς αυξανόμενη πρακτική των αεροπορικών εταιρειών να αναθέτουν σε εξωτερικούς συνεργάτες τόσο την κατασκευή εξαρτημάτων όσο και τη συντήρηση των αεροσκαφών.

«Η ιστορία δείχνει ότι το πιο ευάλωτο σημείο είναι η συντήρηση. Οσο περισσότερες εργασίες ανατίθενται σε υπεργολάβους, τόσο δυσκολότερος γίνεται ο αποτελεσματικός ποιοτικός έλεγχος ενός τόσο κατακερματισμένου συστήματος», σημειώνει.

Τι πρέπει να κάνουν οι επιβάτες;

Οι ειδικοί συμφωνούν ότι η καλύτερη προστασία απέναντι σε ένα τόσο σπάνιο ενδεχόμενο είναι η συνεχής χρήση της ζώνης ασφαλείας, ακόμη και όταν η φωτεινή ένδειξη έχει σβήσει. Παράλληλα, όποιος θέλει να μειώσει περαιτέρω τον κίνδυνο μπορεί να αποφεύγει τις θέσεις δίπλα στα παράθυρα, ιδιαίτερα στις σειρές που βρίσκονται κοντά ή ακριβώς πίσω από τις πτέρυγες και τους κινητήρες.

Στην περίπτωση της πτήσης της Ryanair δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί ποιο παράθυρο υπέστη ζημιά, αν και οι πρώτες εκτιμήσεις τοποθετούν το περιστατικό στις θέσεις 12F, 14F ή 15F.

Μετά την αρχική αποσυμπίεση, ο κίνδυνος να παρασυρθούν και άλλοι επιβάτες είναι περιορισμένος, ακόμη και αν επιχειρήσουν να βοηθήσουν. Παρ’ όλα αυτά, οι ειδικοί τονίζουν ότι οι επιβάτες πρέπει να ακολουθούν πιστά τις οδηγίες του πληρώματος.

«Οι άνθρωποι στο πιλοτήριο και στην καμπίνα είναι απόλυτα εκπαιδευμένοι επαγγελματίες. Ακολουθήστε κατά γράμμα τις οδηγίες τους. Και όταν, πριν από την απογείωση, ένα μέλος του πληρώματος σας δείχνει πώς χρησιμοποιείται το σωσίβιο, αξίζει πραγματικά να δίνετε προσοχή», καταλήγει ο Μπένετ.