Γιάννης Παπαδόπουλος, Κώστας Κουκουμάκας
Μια «Βαβέλ στον αέρα» περιγράφει στην «Κ» έμπειρος χειριστής πυροσβεστικών αεροσκαφών που μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας με αφορμή τη θανατηφόρα σύγκρουση των δύο μισθωμένων ελικοπτέρων τύπου Bell στην Ψάθα. «Σε άλλα περιστατικά έχουμε γλιτώσει τελευταία στιγμή. Μου έχει τύχει τουλάχιστον τρεις φορές στην καριέρα μου», λέει.
Σε μία περίπτωση, όπως αναφέρει, πέρασε ο κάδος ελικοπτέρου πέντε μέτρα πάνω από το αεροσκάφος του και σε άλλο περιστατικό, πριν από λίγα χρόνια στην Πελοπόννησο, ήρθε «πρόσωπο με πρόσωπο» με ένα Erickson, ο χειριστής του οποίου φέρεται να μην είχε υπακούσει στην εντολή να μείνει εκτός του πεδίου της φωτιάς, καθώς άλλα μέσα είχαν προτεραιότητα.
«Οταν επιχειρείς με τους καπνούς, τον άνεμο και πολλά άλλα μέσα στον ίδιο χώρο, τα δευτερόλεπτα μετράνε. Μπορεί να είναι επτά αεροσκάφη και άλλα τόσα ελικόπτερα στην ίδια συχνότητα και να μιλάνε όλοι μαζί. Οταν προσπαθείς σε ένα τέτοιο περιβάλλον να λειτουργήσεις με διερμηνέα, ο χρόνος δεν είναι υπέρ σου», τονίζει ο πιλότος που μίλησε στην «Κ».
Η στιγμή της σύγκρουσης των δύο ελικοπτέρων τύπου Bell το απόγευμα της Κυριακής, την ώρα που επιχειρούσαν στην Ψάθα.
Από τη σύγκρουση των δύο ελικοπτέρων Bell στις 2 Αυγούστου έχασαν τη ζωή τους ο Δανός χειριστής Ρούνε Κίνταλ και ο Ελληνας σύνδεσμος-μεταφραστής που βρισκόταν δίπλα του, Αριστοτέλης Δαμίγος. «Με τα έως τώρα δεδομένα, φαίνεται ότι η σύγκρουση οφείλεται στην απώλεια του οριζόντιου και κατακόρυφου διαχωρισμού μεταξύ των ελικοπτέρων», λέει στην «Κ» ο Δημήτρης Σούκερας, απόστρατος αξιωματικός της Αεροπορίας Στρατού, χειριστής ελικοπτέρου και δικαστικός πραγματογνώμων σε αεροπορικά δυστυχήματα.
Δεν είναι ξεκάθαρα τα αίτια του συμβάντος, ούτε έχει διευκρινιστεί στην «Κ» εάν τη στιγμή της σύγκρουσης υπήρχε εναέριος συντονισμός από ελικόπτερο της Πυροσβεστικής. Εμπειροι χειριστές επισημαίνουν ότι εάν για κάποιον λόγο δεν υπάρχει διαθέσιμο εναέριο μέσο, ο επίγειος συντονιστής δύσκολα έχει πλήρη εικόνα όσων συμβαίνουν στον αέρα.
Το ίχνος της τελευταίας πτήσης του N511EV πριν από τη μοιραία, όπως αποτυπώθηκε στο flightradar24.
Η γλώσσα που ακούγεται στον ασύρματο είναι τα ελληνικά και στα μισθωμένα ελικόπτερα επιβαίνουν μεταφραστές. Ετησίως πραγματοποιούνται σεμινάρια αεροπυρόσβεσης, στα οποία παίρνουν μέρος στελέχη της Πυροσβεστικής, της Πολεμικής Αεροπορίας, του Στρατού, ενώ τα τελευταία χρόνια φέρεται να μετείχε και προσωπικό ιδιωτικών εταιρειών, όχι απαραίτητα χειριστές.
Η προανάκριση για το δυστύχημα στην Ψάθα ανατέθηκε από την αρμόδια εισαγγελική αρχή στην Αστυνομία. Η υπόθεση πέρασε στην Υποδιεύθυνση Δίωξης Εγκλημάτων Κατά Ζωής και Ιδιοκτησίας, ο χώρος έχει αποκλειστεί και φυλάσσεται, ενώ θα οριστούν πραγματογνώμονες. Αστυνομικές πηγές αναφέρουν στην «Κ» ότι ο Εθνικός Οργανισμός Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Ασφάλειας Μεταφορών (ΕΟΔΑΣΑΑΜ) θα προχωρήσει σε ανεξάρτητη έρευνα, αλλά ότι ως φορέας δεν προβαίνει σε προανακριτικές πράξεις.
Ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ έστειλε χθες στην Ψάθα δύο ερευνητές μηχανικούς τεχνολογίας αεροσκαφών. Η πρώτη εικόνα που μετέφεραν είναι ότι το ελικόπτερο στο οποίο επέβαιναν τα δύο θύματα συνετρίβη στον δρόμο. Το δεύτερο ελικόπτερο πραγματοποίησε ανώμαλη προσγείωση, με αποτέλεσμα να τραυματιστούν ο Βρετανός χειριστής και ο Ελληνας μεταφραστής. Οι χειριστές των δύο ελικοπτέρων φέρεται να είχαν επιχειρήσει και πέρυσι στην Ελλάδα.
Τα θύματα
Ο 46χρονος Ρούνε Κίνταλ φέρεται να είχε περισσότερες από 9.000 ώρες πτήσης στο ενεργητικό του. Αυτό δήλωσε στο δανικό τηλεοπτικό δίκτυο TV2 ο αδελφός του, Τούε Κίνταλ. «Μου έστειλε φωτογραφίες του ελικοπτέρου πριν από λίγες ημέρες. Είχε λίγο περισσότερη ιπποδύναμη από αυτά που πετούσε παλιά, οπότε ήταν ενθουσιασμένος», τόνισε.
Ο Αριστοτέλης Δαμίγος ήταν 39 ετών. Είχε εκπαιδευτεί ως πιλότος αεροσκαφών και τουλάχιστον τα τελευταία πέντε χρόνια συνεργαζόταν στην Ελλάδα με την εταιρεία AK Aviation, η οποία στελεχώνει τα μισθωμένα ελικόπτερα με μεταφραστές.
Η Ελληνική Ενωση Τραπεζών αναφέρει σε ανακοίνωσή της ότι τέσσερις τράπεζες μέλη της θα προβούν σε διαγραφή ατομικών δανειακών υποχρεώσεων γονέων, παιδιών και συζύγων των πυροσβεστών και του μέλους του πληρώματος του ελικοπτέρου που έχασαν τη ζωή τους στο Ρέθυμνο, στο Γύθειο και στην Ψάθα.
Το μοιραίο Ν511EV, ελικόπτερο ηλικίας 44 ετών, που είχε επιχειρήσει τις προηγούμενες ημέρες στη Ναύπακτο, φαίνεται να ξεκίνησε από το αεροδρόμιο της Ελευσίνας στις 7.42 το πρωί της Κυριακής. Σύμφωνα με στοιχεία του flightradar24, επιχείρησε για 23 λεπτά στο Πόρτο Γερμενό και έπειτα εκτέλεσε άλλες δύο επιχειρήσεις στην ίδια περιοχή, διάρκειας περίπου 1,5 ώρας κάθε φορά. Πριν από την πτήση της σύγκρουσης, είχε προσγειωθεί με ασφάλεια στις 13.03. Το δεύτερο ελικόπτερο, με κωδικό Ν746Η, ηλικίας 35 ετών, επιχειρούσε τις προηγούμενες ημέρες στη Βόρεια Εύβοια. Το πρωί της Κυριακής είχε πραγματοποιήσει τρεις επιχειρήσεις – διάρκειας 2,5 ωρών οι πρώτες και 20 λεπτών η τελευταία. Από τα ίχνη των δύο ελικοπτέρων στο flightradar24 δεν προκύπτει ότι πετούσαν ως ζεύγος σε όλες τις επιχειρήσεις κατάσβεσης.
«Οι σκέψεις και τα βαθύτατα συλλυπητήριά μας είναι με τις οικογένειες, τους φίλους και τους συναδέλφους όσων επλήγησαν από αυτό το τραγικό περιστατικό», ανέφερε σε δήλωσή της η αυστραλιανή εταιρεία McDermott Aviation, στην οποία ανήκαν τα μισθωμένα ελικόπτερα. Η «Κ» έστειλε στην εταιρεία αναλυτικά ερωτήματα, αλλά μέχρι τη στιγμή δημοσίευσης του ρεπορτάζ δεν έλαβε κάποια απάντηση.
Μετά το δυστύχημα στην Ψάθα, όλα τα ελικόπτερα Bell που επιχειρούσαν σε φωτιές στην Ελλάδα καθηλώθηκαν. Σύμφωνα με πληροφορίες, γίνονταν χθες συζητήσεις με τα πληρώματα για να αποφασιστεί εάν θα είναι έτοιμοι να επιχειρήσουν στο πεδίο από σήμερα.
Είναι η έβδομη χρονιά που μισθωμένα ελικόπτερα της McDermott Aviation επιχειρούν στην Ελλάδα. Φέτος η εταιρεία έστειλε 11 ελικόπτερα Bell 214ST Super Transporter και τέσσερα Bell 214B Big Lifter, τα οποία εγκαταστάθηκαν σε αεροπορικές βάσεις από τον Αραξο ως την Αλεξανδρούπολη, τα Γιάννενα, την Κρήτη και τη Ρόδο. Εκτός από τα ελικόπτερα, περίπου 100 στελέχη της –χειριστές και τεχνικοί– θα εναλλάσσονται μέχρι το τέλος Οκτωβρίου. Κατά τις τρεις τελευταίες αντιπυρικές περιόδους, εναέρια μέσα της McDermott Aviation πραγματοποίησαν από 2.500 έως 4.500 ώρες πτήσης ετησίως σε επιχειρήσεις κατάσβεσης πυρκαγιών στη χώρα μας. «Η συνεχής παρουσία μας στην Ελλάδα αντικατοπτρίζει τη μακροπρόθεσμη δέσμευσή μας να υποστηρίζουμε επιχειρήσεις αντιμετώπισης μεγάλων δασικών πυρκαγιών διεθνώς», δήλωσε τον Μάιο ο ιδρυτής και πρόεδρος της εταιρείας, Τζον ΜακΝτέρμοτ.
Την τελευταία δεκαετία, η Ελλάδα μισθώνει πυροσβεστικά αεροσκάφη και ελικόπτερα μέσω του νατοϊκού οργανισμού NSPA. Αυτό συνέβη λόγω υπερκοστολογήσεων σε ανοιχτούς διαγωνισμούς, που είχαν προκαλέσει διώξεις και αποπομπές στελεχών της Πυροσβεστικής. Και για τη διαδικασία του NSPA, όμως, υπάρχουν ενστάσεις όσον αφορά τη διαφάνεια. Οι ελληνικές αρχές δηλώνουν τις ανάγκες τους σε εναέρια μέσα και προσωπικό και στη συνέχεια ο διεθνής οργανισμός απευθύνει πρόσκληση σε εταιρείες σε όλο τον κόσμο. Μεταξύ άλλων, αντιρρήσεις είχαν εκφράσει μέλη της Ανεξάρτητης Αρχής Προμηθειών, ζητώντας να γίνονται ανοιχτοί διεθνείς διαγωνισμοί, χωρίς όμως να εισακουστούν. Οι ενστάσεις διατυπώνονται διότι ο τύπος των ελικοπτέρων, η ηλικία τους και οι εταιρείες στις οποίες ανήκουν δεν αναρτώνται δημόσια – σε κάποιες περιπτώσεις οι χειριστές φέρεται να δουλεύουν για τρίτες εταιρείες και να υπενοικιάζονται. Φέτος 51 εναέρια μέσα είναι μισθωμένα μέσω του NSPA. Τον Απρίλιο, το υπουργείο Πολιτικής Προστασίας ενέκρινε την έκδοση χρηματικού εντάλματος 148 εκατ. ευρώ για τη μίσθωση αεροσκαφών και ελικοπτέρων.
