Αλεξάνδρα Σκαράκη
Από το φτωχό σπίτι όπου ζούσε με τη δεκατετραμελή οικογένειά της στο Τενεσί, μέχρι τα μεγάλα τραγούδια της κάντρι, το Χόλιγουντ και το Ντόλιγουντ, η Ντόλι Πάρτον κατέκτησε τον κόσμο χωρίς να χάσει ποτέ τον εαυτό της. Η Πάρτον, που πέθανε σε ηλικία 80 ετών, έζησε όπως έγραψε τα τραγούδια της: με επιμονή, φαντασία και με επίγνωση του ποια ήταν.
Ποτέ δεν προσπάθησε να κρύψει τις αντιφάσεις της. Ηταν ταυτόχρονα η σταρ με τις περούκες και τα στρας, αλλά και το κορίτσι από τα βουνά του Τενεσί, που γεννήθηκε ως Ντόλι Ρεμπέκα Πάρτον στις 19 Ιανουαρίου 1946. Η γυναίκα που έγραψε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα τραγούδια της αμερικανικής μουσικής, την ίδια στιγμή μιλούσε για τη φτώχεια, την οικογένεια και τις ανασφάλειές της με απόλυτη ειλικρίνεια.
Δεν ξέχασε ποτέ από πού ξεκίνησε. Οσο πιο επιτυχημένη γινόταν, τόσο πιο συχνά επέστρεφε στα παιδικά της χρόνια και στις αναμνήσεις από τον τόπο που μεγάλωσε. «Εκεί όπου μεγαλώσαμε όλοι περνούσαν δύσκολα. Ημαστε άνθρωποι των βουνών. Οι περισσότεροι ήταν φτωχοί, αλλά δεν είχαμε συνειδητοποιήσει ότι ήμαστε φτωχοί μέχρι που κάποιος το επισήμανε», έλεγε στον Guardian το 2024. «Το μόνο που μετανιώνω είναι που οι γονείς μου πέρασαν δύσκολα, αλλά εκείνοι ποτέ δεν παραπονέθηκαν. Οπότε, γιατί να παραπονεθώ εγώ; Αυτό με έκανε αυτή που είμαι, γι’ αυτό και είμαι ευγνώμων».
Η μουσική μπήκε στη ζωή της από πολύ νωρίς. Στα έξι της τραγουδούσε στην εκκλησία, στα δέκα της έκανε την πρώτη της εμφάνιση στο ραδιόφωνο και την τηλεόραση του Νόξβιλ, στην εκπομπή «Cas Walker Show», ενώ στα δεκατρία της ανέβηκε για πρώτη φορά στη σκηνή του Γκραντ Οουλ Οπρι, στο Νάσβιλ, όπου την παρουσίασε ο Τζόνι Κας. «Εξέφραζα τα συναισθήματά μου μέσα από τη δημιουργία τραγουδιών. Είμαι σίγουρη πως αυτό που σκεφτόμουν ήταν ότι η κούκλα μου πρέπει να έχει το δικό της τραγούδι», έγραφε στα απομνημονεύματά της «Songteller: My life in lyrics», αναφερόμενη στο πρώτο τραγούδι που συνέθεσε ως παιδί.
Στα δεκατρία της κυκλοφόρησε και το πρώτο της σινγκλ, με τίτλο «Puppy Love». Δύο χρόνια αργότερα, μετά την αποφοίτησή της από το σχολείο, μετακόμισε στο Νάσβιλ, αποφασισμένη να κάνει καριέρα στη μουσική. Δεν άργησε να καταλάβει ότι ο δρόμος δεν θα ήταν εύκολος. Η ίδια, όμως, ήταν αποφασισμένη να πετύχει. «Γεννήθηκα για να γίνω τραγουδίστρια και τραγουδοποιός», δήλωσε σε συνέντευξή της το 2022. «Ηταν ένα τραγούδι που με απομάκρυνε από τα βουνά του Τενεσί και με έφερε στο Νάσβιλ. Ενα τραγούδι που με πήγε παντού όπου ήθελα να πάω».
Η Ντόλι Πάρτον στο Τόκιο, τον Ιούλιο του 1979. Φωτ. AP /Tsugufumi Matsumoto, File
Η μετακόμιση στο Νάσβιλ δεν άργησε να δικαιώσει την απόφασή της. Το 1967, στα 21 της, ο Αμερικανός τραγουδιστής και παρουσιαστής Πόρτερ Βαγκόνερ την κάλεσε να αντικαταστήσει τη Νόρμα Τζιν στη δημοφιλή εκπομπή The Porter Wagoner Show. Η συνεργασία τους θα κρατούσε επτά χρόνια και θα τη βοηθούσε να γίνει γνωστή σε ολόκληρη την Αμερική. Το πρώτο τους ντουέτο, «The last thing on my mind», κυκλοφόρησε την ίδια χρονιά και, σύμφωνα με το Associated Press, έφτασε στο Νο 7 των τσαρτ της κάντρι μουσικής.
Το 1974, ύστερα από επτά χρόνια στο Porter Wagoner Show, η Πάρτον αποφάσισε να φύγει και να ακολουθήσει σόλο καριέρα. Η αποχώρηση δεν ήταν εύκολη: οι δυο τους είχαν συγκρουστεί επανειλημμένα, καθώς ο Βαγκόνερ δεν ήθελε να τη χάσει από το μουσικό σχήμα. Η Πάρτον είχε αποφασίσει ότι ήρθε η ώρα να σταθεί στα πόδια της.
Και τότε έγραψε ένα από τα τραγούδια που θα σημάδευαν για πάντα τη μουσική του 20ού αιώνα. «Μέσα στη μεγάλη θλίψη και την απόγνωση, προσπαθώντας να πω τα σωστά λόγια για να αποχαιρετήσω, έγραψα ένα βράδυ εκείνο το τραγούδι». Το «I will always love you», γράφτηκε μέσα σε δύο-τρεις ώρες, όπως αποκάλυψε η ίδια σε συνέντευξή της στη δημοσιογράφο Τέρι Γκρος, και ήταν αφιερωμένο στον στενό της συνεργάτη και μέντορα, Πόρτερ Βαγκόνερ.
Την ίδια περίοδο, η Πάρτον έγραφε ένα ακόμη τραγούδι που θα γινόταν σήμα-κατατεθέν της: το «Jolene». Μια ιστορία ζήλιας και ανασφάλειας, εμπνευσμένη, όπως έχει πει η ίδια, από μια πραγματική γυναίκα που φοβόταν ότι θα της πάρει τον άνδρα της.
Τα επόμενα χρόνια, η τραγουδοποιός θα αποδείκνυε ότι μπορούσε να παραμείνει πιστή στις ρίζες της και ταυτόχρονα να «ανοίξει» τον ήχο και το κοινό της. Το 1975 ήρθε το «Love is like a butterfly», ενώ στα τέλη της δεκαετίας του 1970 ξεκίνησε πιο εμφατικά το πέρασμα προς το mainstream.
Και τότε κυκλοφόρησε ένα τραγούδι που θα γινόταν ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα της καριέρας της: το «9 to 5». Το έγραψε για την ομώνυμη ταινία του 1980, στην οποία έκανε το κινηματογραφικό της ντεμπούτο δίπλα στις Τζέιν Φόντα και Λίλι Τόμλιν. Το τραγούδι έφτασε στην κορυφή των τσαρτ και της χάρισε δύο υποψηφιότητες για Οσκαρ, ενώ έγινε ταυτόχρονα ένας ύμνος για τις εργαζόμενες γυναίκες.
Από αριστερά: Ντόλι Πάρτον, Λίλι Τόμλιν και Τζέιν Φόντα στην πρεμιέρα της ταινίας «9 to 5», τον Δεκέμβριο του 1980. Φωτ. (AP /Richard Drew, File).
Η ίδια δεν είχε αρχικά σκοπό να γίνει ηθοποιός. «Ποτέ δεν φανταζόμουν τον εαυτό μου ως σταρ του κινηματογράφου. Ηξερα ότι θα γινόμουν σταρ, αλλά ως τραγουδίστρια ή τραγουδοποιός, συγγραφέας βιβλίων. Δεν μπορώ να υποδυθώ έναν ρόλο, αλλά αν μου επιτρέψουν να είμαι ο εαυτός μου, τότε μπορώ να τα καταφέρω», τόνιζε σε συνέντευξή της στο Associated Press το 1979.
Ακολούθησε η συμμετοχή της σε ταινίες όπως «The best little whorehouse in Texas» (1982) και «Steel Magnolias» (1989). Παράλληλα, δεν σταμάτησε ποτέ να ηχογραφεί. Το 1986 άνοιξε το Ντόλιγουντ, ένα θεματικό πάρκο ψυχαγωγίας στο Πίτζιον Φορτζ του Τενεσί, κοντά στον τόπο όπου μεγάλωσε, που συνδύαζε παιχνίδια, παραστάσεις και στοιχεία της μουσικής και της παράδοσης της περιοχής. Το 1995, δημιούργησε το Imagination Library, ένα πρόγραμμα που προσφέρει δωρεάν βιβλία σε παιδιά.
Η Ντόλι Πάρτον στο Ντόλιγουντ, τον Μάρτιο του 2024. Φωτ. Amy Harris/Invision/AP
Καθώς περνούσαν τα χρόνια, η ανάγκη της να δημιουργεί δεν έμοιαζε να υποχωρεί. Ακόμη και λίγο πριν από τα 80 της, δεν είχε διάθεση να σταματήσει. Οπως δήλωνε στον Guardian: «Θεέ μου, δεν μπορώ να συνταξιοδοτηθώ. Πάντα λέω ότι έχω ονειρευτεί τον εαυτό μου σε μια γωνία. Πρέπει να κρατήσω όλα αυτά τα όνειρα ζωντανά».
