1. Τοπία που κόβουν την ανάσα

Τα επιβλητικά Λευκά Όρη γκρεμίζονται απότομα στη θάλασσα, τα βαθιά φαράγγια «μαχαιρώνουν» τη γη κάθε τόσο, οι σύγχρονοι δρόμοι είναι αδύνατον να περάσουν και η γοητεία ξεπερνά κάθε προηγούμενο. Όλο αυτό το συγκλονιστικό τοπίο των Σφακίων, το οποίο καθορίζει ακόμη και τις συνήθειες και τον χαρακτήρα των Σφακιανών μπορείτε να το θαυμάσετε πλέοντας στο Νότιο Κρητικό Πέλαγος ή να γίνετε μέρος του πεζοπορώντας.

Θαλάσσια ταξί και εκδρομικά σκάφη από την Χώρα Σφακίων μπορούν να σας μεταφέρουν σε όποιον οικισμό ή παραλία θέλετε ενώ το πλοίο της ΑΝΕΝΔΥΚ, της πολυμετοχικής εταιρείας λαϊκής βάσης που συνδέει με τα πλοία της τους οικισμούς, μπορεί να λειτουργήσει και ως… εκδρομή. Εναλλακτικά, αν και οι καλοκαιρινοί μήνες δεν ενδείκνυνται για πεζοπορία αν δεν είναι σε δάσος, το ευρωπαϊκό μονοπάτι Ε4 διασχίζει όλη αυτή την περιοχή. Μεγάλη προσοχή, καθώς ο ήλιος και η ζέστη στη νότια Κρήτη δεν αστειεύονται: περπατάτε μόνο πολύ νωρίς το πρωί και την υπόλοιπη μέρα απολαύστε κάθε προορισμό με την ησυχία σας. (Δείτε τα τμήματα του Ε4 στο cretanbeaches.com ή στο topoguide.gr). 

2. Η απομονωμένη Αγία Ρουμέλη

Αν έπρεπε να διαλέξω έναν οικισμό για επίσκεψη αυτός θα ήταν σίγουρα η Αγία Ρουμέλη, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν είναι όμορφο και το Λουτρό, το οποίο έχει και ευκολότερη πρόσβαση (10’ με πλεούμενο ή σύντομο μονοπάτι από τον δρόμο που έρχεται από Λιβανιανά και Λύκο). Στην Αγία Ρουμέλη, που οι ντόπιοι αποκαλούν Αγιά Ρομέλη (σημαίνει τα νερά των Ελλήνων), έχεις μία υπέροχη αίσθηση απομόνωσης, αφού απέχει 8 ναυτικά μίλια από τη Σούγια και 9 από τη Χώρα Σφακίων. Μπορείτε να κολυμπήσετε στη μεγάλη παραλία με τα σκούρα βότσαλα και να περπατήσετε στον όμορφο παλιό οικισμό με την τοπική αρχιτεκτονική και τα παλιά εκκλησάκια όπως η Αγία Τριάδα του 14ου-15ου αιώνα.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και το όμορφο οθωμανικό κάστρο με την απεριόριστη θέα, το οποίο αποτελεί μέρος των οχυρωματικών έργων των Τούρκων για την καταστολή της Κρητικής Επανάστασης. Η ανάβαση ως εκεί διαρκεί μία ώρα και είναι ιδιαίτερα κοπιαστική, αλλά θα σας ανταμείψει. Έτσι κι αλλιώς, στην Αγία Ρουμέλη γενικώς αξίζει να περπατήσετε μέσα στην πλούσια βλάστηση και τα τρεχούμενα νερά του Εθνικού Δρυμού Σαμαριάς (οι ντόπιοι την αποκαλούν Σάμαρια). Εδώ καταλήγει το διάσημο φαράγγι: ακολουθήστε το μονοπάτι σε αντίστροφη πορεία από τους 800 πεζοπόρους που το κατεβαίνουν κάθε μέρα, και σε μία ώρα εύκολης, αυτή τη φορά, πεζοπορίας θα φτάσετε στις περίφημες Πόρτες, το στενότερο σημείο του φαραγγιού.

3. Η Αράδαινα και η βουτιά στο κενό

Η αλήθεια είναι ότι στο εγκαταλελειμμένο χωριό της Αράδαινας σφίγγεται κάπως η καρδιά σου. Λίγο τα γκρεμισμένα σπίτια, λίγο οι ιστορίες για τη μεγάλη βεντέτα που ξεκλήρισε το χωριό τη δεκαετία του 1950, λίγο ο ίλιγγος που σε πιάνει πάνω από το ομώνυμο φαράγγι, δεν είναι από τα μέρη που ανυπομονείς να ξαναπάς. Αλλά ξαναπηγαίνεις και σίγουρα αξίζει να πας έστω για μία φορά.

Εδώ θα δείτε την παλιά, τοπική αρχιτεκτονική, εδώ και την εντυπωσιακή πέτρινη σκάλα – το καλντερίμι που ανεβοκατεβαίνει στα τοιχώματα του φαραγγιού. Ελλείψει δρόμων, αυτό χρησιμοποιούσαν οι κάτοικοι των ορεινών χωριών για τις μετακινήσεις τους έως το 1988, οπότε ολοκληρώθηκε η κατασκευή της γέφυρας – τη χρηματοδότησε η οικογένεια Βαρδινογιάννη που έχει καταγωγή από τον Άη Γιάννη. Εντυπωσιακή η θέα στο φαράγγι, εντυπωσιακή και η γέφυρα 138 μέτρα πάνω από το έδαφος, την οποία μπορείτε να χαζεύετε από το αναψυκτήριο που λειτουργεί στο σημείο. Αν είστε πιο δραστήριοι πάντως, τολμήστε είτε να περπατήσετε το φαράγγι έως την εκβολή στην συναρπαστική παραλία Μάρμαρα είτε να απολαύσετε ένα άλμα bungy jumping από τη γέφυρα! (Liquid Bungy, Σάββατο-Κυριακή, 12.00-17.00, bungy.gr).

4. Στο καταφύγιο του Αντώνη και της Άννας

Μια υπέροχη διαδρομή κάτω από τα Λευκά Όρη σας φέρνει στο χωριό Άη Γιάννης, όπου ο δρόμος τελειώνει. Εκεί ο Αντώνης Γεωργεδάκης και η σύζυγός του Άννα Νικολουδάκη έχουν φτιάξει τον ξενώνα Αλώνια, σαν συνέχεια του παλιού ορειβατικού καταφυγίου που διατηρούσε ο πατέρας του Αντώνη, έπειτα από προτροπή ενός Γερμανού οδηγού βουνού, ο οποίος από τότε έφερνε πεζοπόρους στην περιοχή. Σε ένα υπέροχο, απομονωμένο τοπίο, τα επτά πέτρινα δωμάτια, σε παλιά σπίτια, δεν προσφέρουν πολυτέλεια, αλλά απόλυτη επαφή με τη φύση και έναν αγνό τρόπο ζωής. Χωρίς σήμα στο κινητό, με τους ήχους της φύσης, απολαμβάνετε χειμώνα καλοκαίρι μια ιδιαίτερη εμπειρία, η οποία αξίζει να περιλαμβάνει και αρκετή πεζοπορία. Το χωριό αποτελεί πύλη προς τα Λευκά Όρη και τις ασύλληπτες διαδρομές τους αλλά και προς τα παράλια, όπως το απίθανο μονοπάτι προς την παραλία του Αγίου Παύλου με το βυζαντινό εκκλησάκι μέσα στην άμμο.

Η εμπειρία κορυφώνεται στο εστιατόριο του ξενώνα με την μαμαδίστικη, από αγνές πρώτες ύλες, κουζίνα της Άννας, η οποία κατόπιν συνεννόησης προσφέρεται και στους μη ενοίκους. (Τηλ. 6938-792695, alonia.gr). 

 5. Τα πιάτα του Χρυσόστομου

Μία από τις ομορφότερες παραλίες των Σφακίων αλλά και της Κρήτης ολόκληρης, τα Μάρμαρα ή Διαλισκάρι, βρίσκονται στην κατάληξη του φαραγγιού της Αράδαινας. Αν δεν φτάσετε εκεί περπατώντας, θα το κάνετε με τα πλεούμενα από τη Χώρα Σφακίων. Θα κολυμπήσετε μέσα στις σπηλιές με τα πολύχρωμα πετρώματα, θα ρίξετε βουτιές από την προβλήτα και τα λεία βράχια και θα καταλήξετε στο διάσημο πια ταβερνάκι του Χρυσόστομου (διαθέτει εξαιρετικό εστιατόριο με την ίδια ονομασία και στα Χανιά), με ένα από τα ωραιότερα τσιγαριαστά που έχετε φάει στη ζωή σας και άλλες σπιτικές κρητικές νοστιμιές. (Τηλ. 28210-57035, chrisostomos.gr).