Η εύθραυστη εκεχειρία μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών βρίσκεται υπό αυξανόμενη πίεση, ενώ στο εσωτερικό της Ισλαμικής Δημοκρατίας κλιμακώνεται η αντιπαράθεση ανάμεσα στη νέα πολιτική ηγεσία και τους πλέον αδιάλλακτους κύκλους του καθεστώτος, οι οποίοι κάνουν πλέον ανοιχτά λόγο για «πραξικόπημα».

Κατά την κηδεία του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ στην Τεχεράνη την περασμένη εβδομάδα, ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, αποδοκιμάστηκε από ομάδα ατόμων, οι οποίοι φώναζαν εναντίον του: «Θάνατος στους υποταγμένους».

Σε άλλο σημείο της τελετής, ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί, ο οποίος διαπραγματεύθηκε τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός με την κυβέρνηση Τραμπ και συνέβαλε στη μερική άρση κυρώσεων κατά της Τεχεράνης, αναγκάστηκε να αποχωρήσει υπό την προστασία της ασφάλειας, όταν δέχθηκε επίθεση με πέτρες από εξαγριωμένο πλήθος που τον αποκαλούσε «προδότη».

Σενάρια «βελούδινου πραξικοπήματος»

Η εχθρότητα απέναντι στους κορυφαίους αξιωματούχους αντανακλά μια θεωρία που κερδίζει ολοένα περισσότερο έδαφος στους πιο ακραίους κύκλους του ιρανικού καθεστώτος.

Σύμφωνα με αυτή, οι πολιτικοί και στρατιωτικοί που διαπραγματεύθηκαν και υπέγραψαν τη συμφωνία με την Ουάσιγκτον επιχειρούν ένα «βελούδινο πραξικόπημα», απομακρύνοντας τη χώρα από τις επαναστατικές αρχές της Ισλαμικής Δημοκρατίας, την ώρα που ο νέος Ανώτατος Ηγέτης, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, παραμένει ουσιαστικά αόρατος στη δημόσια ζωή.

Οι σκληροπυρηνικοί υποστηρίζουν ότι, αντί να εκδικηθούν για τη δολοφονία του Αλί Χαμενεΐ, οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι «παραδόθηκαν» στις Ηνωμένες Πολιτείες, υπογράφοντας συμφωνία που – όπως ισχυρίζονται – παραβιάζει τις εντολές του διαδόχου του.

Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ δεν έχει απευθυνθεί δημόσια στο έθνος ούτε έχει εμφανιστεί για να επιβεβαιώσει προσωπικά την εξουσία του, γεγονός που τροφοδοτεί τη φημολογία και ενισχύει τις εσωτερικές συγκρούσεις.

Κατηγορίες κατά της πολιτικής ηγεσίας

Οι ακραίες συντηρητικές ομάδες κατηγορούν την κυβέρνηση Πεζεσκιάν και τους βασικούς διαπραγματευτές ότι επιχειρούν να συγκεντρώσουν την εξουσία, παρακάμπτοντας τόσο το κοινοβούλιο όσο και τις κατευθύνσεις του νέου Ανώτατου Ηγέτη.

«Προειδοποίηση προς τον ιρανικό λαό: Ερχεται πραξικόπημα;» έγραψε στην πλατφόρμα Χ ο βουλευτής Μαχμούντ Ναμπαβιάν, μία από τις πλέον προβεβλημένες μορφές του σκληροπυρηνικού στρατοπέδου.

Λίγες ημέρες αργότερα πρόσθεσε:

«Την ώρα που αποχαιρετούμε τον μάρτυρα Ιμάμη (Χαμενεΐ), υψώνουμε τη σημαία της εκδίκησης για το αίμα του και στεκόμαστε απέναντι στο πραξικόπημα».

Ελλείψει δημόσιας παρουσίας του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, τα πλέον προβεβλημένα πρόσωπα της μεταπολεμικής ηγεσίας έχουν γίνει ο πρόεδρος Πεζεσκιάν, ο πρόεδρος της Βουλής και επικεφαλής των διαπραγματεύσεων Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ και ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς ΑραγΚτσί.

Σύμφωνα με τον ειδικό σε θέματα Ιράν Αρας Αζίζι, οι σκληροπυρηνικοί, αδυνατώντας να έχουν πρόσβαση στον νέο Ανώτατο Ηγέτη, στρέφουν πλέον τα πυρά τους εναντίον αυτών των τριών πολιτικών, κατηγορώντας τους ότι επιχειρούν να υπονομεύσουν την εξουσία του.

Η εκεχειρία δοκιμάζεται

Παρά τις εκκλήσεις για εθνική ενότητα μετά τον πόλεμο, η κηδεία του Αλί Χαμενεΐ μετατράπηκε σε επίδειξη ισχύος των πιο αδιάλλακτων υποστηρικτών της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Οι συγκεντρωμένοι ζήτησαν την άμεση εκδίκηση για τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη και την επανέναρξη των εχθροπραξιών με τις Ηνωμένες Πολιτείες, απορρίπτοντας κάθε μορφή συμφωνίας με την Ουάσιγκτον.

Η επιθυμία τους φαίνεται να ενισχύεται μετά την κατάρρευση της εύθραυστης εκεχειρίας, καθώς οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης πραγματοποίησαν επιθέσεις στα Στενά του Ορμούζ, προκαλώντας αμερικανικά αντίποινα και αναζωπυρώνοντας τις εκκλήσεις των σκληροπυρηνικών για πλήρη εγκατάλειψη της συμφωνίας.

Πριν ακόμη ξεσπάσουν οι νέες συγκρούσεις, οι ακραίοι κύκλοι είχαν στραφεί εναντίον των διαπραγματευτών.

Κατά τη διάρκεια δημόσιας τελετής, ο θρησκευτικός ψάλτης Μοχαμάντ Αλί Μπαχσί απηύθυνε ευθεία απειλή προς τον πρόεδρο Πεζεσκιάν:

«Κύριε Πρόεδρε, αν δεν τηρηθούν οι όροι του Ηγέτη, τότε θα απομείνουμε εμείς, η λεπίδα και ο λαιμός σας. Θα σας κάνουμε να ζήσετε την κόλαση».

Η δημόσια απειλή δολοφονίας προκάλεσε αντιδράσεις, ωστόσο ο Μπαχσί δεν φαίνεται να αντιμετώπισε νομικές συνέπειες.

Μάχη για τον έλεγχο της εξουσίας

Στο στόχαστρο των σκληροπυρηνικών βρίσκεται και ο Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, πρώην διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης και επικεφαλής των συνομιλιών με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σύμφωνα με τους επικριτές του, επιχειρεί να ενισχύσει τον ρόλο του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας σε βάρος τόσο του Ανώτατου Ηγέτη όσο και του κοινοβουλίου.

«Αυτό είναι το πολιτικό πραξικόπημα που έχουν σχεδιάσει και υλοποιούν βήμα προς βήμα», δήλωσε ο σκληροπυρηνικός βουλευτής Καμράν Γκαζανφαρί.

Περιθωριοποίηση των ακραίων

Την Τρίτη, ο Μαχμούντ Ναμπαβιάν απομακρύνθηκε από τη θέση του στην Επιτροπή Εθνικής Ασφάλειας του ιρανικού κοινοβουλίου, μαζί με ακόμη έναν βουλευτή που αντιτασσόταν στη συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο Ναμπαβιάν είχε συμμετάσχει παλαιότερα στη διαπραγματευτική ομάδα του Ιράν, πριν στραφεί εναντίον των συνομιλιών. Σύμφωνα με πληροφορίες, είχε επιχειρήσει να υπονομεύσει τη συμφωνία διαρρέοντας το σχέδιό της στα μέσα ενημέρωσης πριν από την υπογραφή της.

Οι απόψεις του εκφράζουν τη λεγόμενη «Μετωπική Παράταξη Αντοχής» (Jebhe-ye Paydari), μια ιδιαίτερα σκληροπυρηνική πολιτική ομάδα, τα μέλη της οποίας αυτοπροσδιορίζονται ως οι θεματοφύλακες των αξιών της Ισλαμικής Επανάστασης του 1979.

Αναλυτές εκτιμούν ότι η σημερινή ηγεσία επιδιώκει σταδιακά να περιορίσει την επιρροή τους.

Παρά τις εμφανείς εσωτερικές διαφωνίες, οι περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν ότι η ιρανική ηγεσία εξακολουθεί να έχει έναν κοινό στρατηγικό στόχο: τον τερματισμό του πολέμου με όρους που θα οδηγήσουν σε χαλάρωση των κυρώσεων και, ενώ θα διασφαλίσουν τον έλεγχο της Τεχεράνης στα Στενά του Ορμούζ.