Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών δήλωσε τη Δευτέρα ότι έχει υπάρξει συμφωνία σε πολλά θέματα που συζητήθηκαν στο πλαίσιο ενός πιθανού μνημονίου συνεννόησης 14 σημείων με τις ΗΠΑ, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι επίκειται μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή. 

Από την πλευρά του ο Τραμπ, με ανάρτησή του στο Truth Social ανέφερε ότι «η συμφωνία με το Ιράν είτε θα είναι μεγάλη και ουσιώδης, είτε δεν θα υπάρξει».

Το μνημόνιο επικεντρώνεται στον τερματισμό του πολέμου και στην άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, με αντάλλαγμα τη λήψη μέτρων από την Τεχεράνη για την ασφαλή διέλευση στα Στενά του Ορμούζ, δήλωσε ο εκπρόσωπος, Εσμαΐλ Μπαγκάεϊ.

Σε ποιο στάδιο βρίσκονται οι συζητήσεις;

Οι δύο πλευρές παραμένουν σε διαφωνία σε δύσκολα ζητήματα, όπως οι πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν, ο πόλεμος του Ισραήλ στον Λίβανο και οι απαιτήσεις της Τεχεράνης για άρση των κυρώσεων και απελευθέρωση των παγωμένων περιουσιακών στοιχείων.

Και οι δύο πλευρές λένε ότι έχουν σημειώσει πρόοδο για το μνημόνιο συνεννόησης που θα σταματήσει τον πόλεμο και θα δώσει στους διαπραγματευτές 60 ημέρες για να καταλήξουν σε μια τελική συμφωνία.

Ο ανώτερος Ιρανός διπλωμάτης Χοσεΐν Νουσαμπάντι δήλωσε στο πρακτορείο ειδήσεων ISNA τη Δευτέρα ότι η πιθανή συμφωνία περιελάμβανε τον τερματισμό του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, την απελευθέρωση δεσμευμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων, την άρση του ναυτικού αποκλεισμού των ΗΠΑ και το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή του Ιράν και την ελευθερία πώλησης ιρανικού πετρελαίου.

Ο Νουσαμπάντι δήλωσε ότι το προσχέδιο του Ιράν για μια αρχική συμφωνία δεν περιείχε δεσμεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας, δήλωσε ότι το Ιράν συμφώνησε «επί της αρχής» να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ, με αντάλλαγμα την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού και να εγκαταλείψει η Τεχεράνη τα αποθέματα του ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού.

Η πιθανή αρχική συμφωνία δεν περιείχε συγκεκριμένες λεπτομέρειες σχετικά με τη διαχείριση των Στενών του Ορμούζ, δήλωσε ο Μπαγκάεϊ. Η διαχείριση των Στενών ήταν ένα ζήτημα που συζητείται με το Ομάν, πρόσθεσε ο Νοουσαμπάντι.

Πώς θα μπορούσε να προχωρήσει μια συμφωνία;

Εάν το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν εγκρίνει το μνημόνιο συνεννόησης, αυτό θα αποσταλεί στον ανώτατο ηγέτη της χώρας για τελική έγκριση.

Ανώτερος αξιωματούχος των ΗΠΑ δήλωσε ότι υπάρχει η αίσθηση ότι ο Ανώτατος Ηγέτης Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ είχε εγκρίνει το γενικό πρότυπο της συμφωνίας. Εάν προχωρήσει η πρώτη φάση της συμφωνίας, το πυρηνικό ζήτημα θα μπορούσε να επανεξεταστεί και να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης κατά τη διάρκεια της περιόδου των 60 ημερών, δήλωσαν οι Μπαγκάεϊ και Νουσαμπάντι.

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο μίλησε για την έναρξη μιας «πραγματικής, σημαντικής, χρονικά περιορισμένης διαπραγμάτευσης για το πυρηνικό ζήτημα» κατά τη διάρκεια των 60 ημερών.

Η τελευταία συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα – που επιτεύχθηκε το 2015 και ακυρώθηκε από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ το 2018 – χρειάστηκε χρόνια διαπραγματεύσεων μεταξύ μεγάλων ομάδων τεχνικών εμπειρογνωμόνων.

Ποια είναι τα βασικά θέματα;

Ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ: Η Τεχεράνη θεωρεί τον έλεγχο των Στενών και η Ουάσινγκτον τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμένων ως τα κύρια σημεία στα οποία θα πρέπει να υπάρξει μετατόπιση.

Πυρηνικά: Οι Ηνωμένες Πολιτείες πιστεύουν ότι το Ιράν θέλει να κατασκευάσει πυρηνική βόμβα. Το Ιράν ανέκαθεν το αρνούνταν, λέγοντας ότι το ατομικό πρόγραμμα της χώρας είναι αποκλειστικά για ειρηνικούς σκοπούς. Στο επίκεντρο βρίσκεται ο εμπλουτισμός ουρανίου που παράγει καύσιμο για πυρηνική ενέργεια αλλά μπορεί να παράξει και υλικό για μια πυρηνική κεφαλή.

Μια συμφωνία μπορεί τελικά να είναι εφικτή, συμπεριλαμβανομένης μιας μακράς αναστολής του εμπλουτισμού και της εξαγωγής ή αραίωσης του αποθέματος.

Βαλλιστικοί πύραυλοι: Μια κύρια απαίτηση των ΗΠΑ πριν από τον πόλεμο ήταν το Ιράν να περιορίσει το βεληνεκές των βαλλιστικών πυραύλων του, ώστε να μην μπορούν να φτάσουν στο Ισραήλ. Το Ιράν αρνούνταν πάντα να συζητήσει για τους βαλλιστικούς πυραύλους του, λέγοντας ότι το δικαίωμά του στα συμβατικά όπλα δεν μπορεί να τεθεί στο τραπέζι και ότι εξακολουθεί να διαθέτει ένα μεγάλο οπλοστάσιο.

Κυρώσεις και δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία: Η οικονομία του Ιράν έχει πληγεί από τις κυρώσεις εδώ και χρόνια, γεγονός που συνέβαλε και στις μαζικές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις του Ιανουαρίου. Η Τεχεράνη χρειάζεται επειγόντως την άρση των κυρώσεων και την αποδέσμευση δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων από τα έσοδα του ιρανικού πετρελαίου που έχουν παγώσει σε ξένες τράπεζες. Θέλει επίσης αποζημίωση για τις ζημιές από τον πόλεμο.