Μετά από δεκαετίες εξελίξεων στην επιστημονική κοινότητα, οι συνθήκες φαίνεται πως ωριμάζουν στο μέτωπο της παρατήρησης της άγριας ζωής. Η «επανάσταση» έρχεται αυτή τη φορά από το Διάστημα, καθώς ο νέος δορυφόρος Icarus είναι σε θέση να ανιχνεύει κινήσεις και σήματα που σχετίζονται με τη συμπεριφορά των ζώων, γεγονός που θα μπορούσε να σώσει τη ζωή των τσιτάχ, ρινόκερων, ελεφάντων και άλλων ζώων. 

Στα μέσα του 2024, στη μακρινή Ναμίμπια, στην άκρη του καταφυγίου άγριας ζωής Okambara Elephant Lodge, εμφανίστηκε ένα φορτηγάκι. Τέσσερα άτομα -το ένα οπλισμένο με τουφέκι- βγήκαν από το όχημα για κυνήγι ή, πιο σωστά, για να προσποιηθούν ότι κυνηγούν άγρια ζώα. 

Στην πραγματικότητα ήταν τέσσερα μέλη μιας επιστημονικής ομάδας που προσέγγιζαν θηράματα και στη συνέχεια πυροβολούσαν -αλλά όχι φυσικά προς το ζώο- μόνο για να ακούγεται ο χαρακτηριστικός δυνατός κρότος. Τη στιγμή του πυροβολισμού, ο φόβος διαπερνούσε τα ζώα που τον άκουγαν στην ευρύτερη περιοχή: τα σπρίνγκμποκ πηδούσαν, οι ζέβρες κινούνταν νευρικά και τα γκνου ξεκινούσαν να τρέχουν, κάποια για εκατοντάδες μέτρα, επιχειρώντας να απομακρυνθούν από τον κίνδυνο. 

Οι επιστήμονες είναι πλέον σε θέση να μελετήσουν αυτές τις συμπεριφορές που αποτυπώνουν τον πανικό των ζώων χάρη σε ένα νέο δορυφορικό σύστημα, το Icarus, το οποίο παρακολουθεί την κίνηση και τη συμπεριφορά των ζώων σε πρωτοφανή κλίμακα από το Διάστημα. Παρακολουθώντας τον τρόπο με τον οποίο τα ζώα αντιδρούν στην παρουσία κυνηγών, οι οικολόγοι ελπίζουν να εντοπίζουν και να καταπολεμούν πιο αποτελεσματικά τους λαθροθήρες.

Οι τέσσερις επιστήμονες έμειναν στην περιοχή περίπου τρεις ημέρες, προβαίνοντας σε τουλάχιστον 30 ομοβροντίες πυροβολισμών, όλες καταγεγραμμένες από τον φακό ενός drone πάνω από τα κεφάλια τους. Από αυτή την οπτική γωνία, η ταχεία διασπορά των ζώων στη γύρω περιοχή μετά τους πυροβολισμούς επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά, με τα ζώα να ακολουθούν χαρακτηριστικά μοτίβα πανικού και υποχώρησης. Οταν η επιστημονική ομάδα πυροβολούσε, όλα τα θηράματα διασκορπίζονταν, εκτός από τις καμηλοπαρδάλεις, οι οποίες συνήθως παρέμεναν ατάραχες και παρακολουθούσαν αμέριμνες.

«Το ίντερνετ των ζώων»

Οι οπλισμένοι «εισβολείς» συμμετέχουν σε ένα πείραμα για την ανάπτυξη ενός συστήματος παρακολούθησης σε πραγματικό χρόνο που θα μπορούσε να σώσει τις ζωές πολλών ζώων της Αφρικής, τα οποία απειλούνται από λαθροθήρες. Καταγράφοντας τα χαρακτηριστικά μοτίβα που ακολουθούν τα διάφορα είδη όταν αντιδρούν στην παρουσία κυνηγών, η ομάδα στοχεύει τελικά να εκπαιδεύσει έναν αλγόριθμο που θα μπορεί να στέλνει προειδοποιητικό σήμα στους δασοφύλακες.

Αυτά τα συστήματα προειδοποίησης βρίσκονται ακόμη σε φάση ανάπτυξης στα φυσικά καταφύγια αλλά η πρόσφατη εκτόξευση του δορυφόρου παρακολούθησης άγριας ζωής, γνωστού και ως «ίντερνετ των ζώων», αποσκοπεί στη δημιουργία ενός παγκόσμιου συστήματος ειδοποιήσεων σε πραγματικό χρόνο.

Το μεγαλεπήβολο αυτό όραμα καθίσταται εφικτό χάρη σε μικροσκοπικά ηλεκτρονικά εξαρτήματα που φέρουν πλέον χιλιάδες ζώα. Ορισμένα μπορούν να καταγράφουν όχι μόνο τη θέση τους, αλλά και τη δραστηριότητα, τον καρδιακό ρυθμό και τη θερμοκρασία του σώματος του φορέα τους, καθώς και να λειτουργούν ως κινητοί αισθητήρες που καταγράφουν τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος και την ατμοσφαιρική πίεση.

Στόχος είναι, μέχρι τα μέσα του 2027, το πρόγραμμα «Icarus» του Ινστιτούτου Μαξ Πλανκ να διαθέτει έξι λειτουργικούς δορυφόρους, καθιστώντας εφικτή τη λήψη δεδομένων σε πραγματικό χρόνο σχετικά με τις κινήσεις ζώων σε ολόκληρο τον πλανήτη.