Το ομόσπονδο κρατίδιο της Σαξονίας-Ανχαλτ, μέρος της Ανατολικής Γερμανίας μέχρι πρότινος, είναι από τα μικρότερα των 16 κρατιδίων της πολυπληθέστερης χώρας της Ευρώπης. Από τα 59 εκατ. ψηφοφόρων σε εθνικό επίπεδο, διαθέτει μόλις 1,7 εκατ. εκλογείς. Συνεπώς, πόσο σημαντική μπορεί να είναι η λαϊκή της βούληση, ιδίως δεδομένης της -οριακής- αποτυχίας του AfD να εξασφαλίσει αυτοδυναμία; 

Πολύ σημαντική, εκτιμούν οι αναλυτές. Και κυρίως για τη Γερμανία.

Παρότι οι εκλογές ήταν περιφερειακές, το αποτέλεσμά τους έχει αντίκτυπο σε εθνικό επίπεδο. Η συντριπτική νίκη της Εναλλακτικής της Γερμανίας ασκεί έτι μεγαλύτερη πίεση στην ήδη πιεσμένη κεντρώα κυβέρνηση συνασπισμού στο Βερολίνο. Οπως σχολιάζει ανάλυση του BBC, «μπορεί να αποδειχθεί το τελευταίο καρφί στο πολιτικό φέρετρο του βαθιά αντιδημοφιλούς συντηρητικού καγκελάριου, Φρίντριχ Μερτς», ο οποίος ειρήσθω εν παρόδω ήταν αυτός που ευαγγελιζόταν τη δραστική μείωση των ποσοστών του AfD.

Αυτές οι πολιτικές εξελίξεις αναμένεται «να αποδυναμώσουν και να αποσπάσουν περαιτέρω την προσοχή της Γερμανίας«, του ισχυρότερου παράγοντα της ΕΕ, σε μια περίοδο κρίσης στη Γηραιά Ηπειρο και ενώ η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με τη ρωσική επιθετικότητα, τις δασμολογικές εκρήξεις του Ντόναλντ Τραμπ και την οικονομική απειλή από την Κίνα, εκτιμά το BBC.

Το αποτέλεσμα στη Σαξονία-Άνχαλτ προβλέπεται να πυροδοτήσει μία περίοδο ενδοσκόπησης στη Γερμανία για τους λόγους που το ναζιστικό παρελθόν αναδύεται απειλητικά. Πρόκειται για τον πρώτο εκλογικό θρίαμβο ενός ακροδεξιού εθνικιστικού κόμματος από την πτώση του Τρίτου Ράιχ, το 1945.

Ρωσία και… Ostalgie

Το ωστικό κύμα από τη μικρή Σαξονία-Άνχαλτ προκαλεί αναταραχή και εκτός Γερμανίας.

Το AfD είναι γνωστό ότι χαίρει ιδιαίτερης δημοτικότητας στην Ανατολική Γερμανία, αλλά πλέον κατατάσσεται στις δημοσκοπήσεις ως το μεγαλύτερο πολιτικό κόμμα σε εθνικό επίπεδο. Η δυναμική του αντανακλά την απογοήτευση των ψηφοφόρων απέναντι στο γερμανικό -και ευρωπαϊκό- πολιτικό κατεστημένο.

Το μήνυμα της AfD κατά της μετανάστευσης και κατά της «woke» αντζένας, οι εξαγγελίες της για μία «Γερμανία για τους Γερμανούς», η αμφισβήτησή της για τα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης και τη δικαστική ουδετερότητα, φέρει πολλές ομοιότητες με το κίνημα «MAGA» του Ντόναλντ Τραμπ. Δεν είναι τυχαίο πως ο Αμερικανός πρόεδρος έσπευσε να ποστάρει τα exit polls το βράδυ της Κυριακής – χωρίς πάντως κάποιο άλλο σχόλιο.

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Ρώσος επιχειρηματίας Κιρίλ Ντμιτρίεφ, διευθύνων σύμβουλος του Ρωσικού Ταμείου Άμεσων Επενδύσεων, χαρακτήρισε το αποτέλεσμα της AfD «ιστορικό», την κυβέρνηση της Γερμανίας «αποδυναμωμένη» και τον Γερμανό καγκελάριο «ταπεινωμένο», συγκρίνοντας τον, μάλιστα, με τον Κιρ Στάρμερ, ο οποίος εξαναγκάστηκε σε παραίτηση, αυτό το καλοκαίρι, από την πρωθυπουργία.

Ομως, πώς επηρεάζεται η αχανής Ρωσία από τις περιφερειακές εκλογές στο μικροσκοπικό Ανχαλτ και τι μπορεί να σημαίνει η «σπόντα» Ντμιτρίεφ περί Στάρμερ, αναρωτιέται εύλογα κάποιος.

Η γερμανική κυβέρνηση είναι ο μεγαλύτερος κρατικός χρηματοδότης της Ουκρανίας, ενώ είναι γνωστό ότι το Ηνωμένο Βασίλειο έχει προμηθεύσει το Κίεβο με πυραύλους που χρησιμοποιήθηκαν για επιθέσεις εντός ρωσικού εδάφους. Αυτό έχει εξοργίσει βαθιά τη Μόσχα.

Αντιθέτως, η AfD είναι φίλα προσκείμενη στη Μόσχα. Στις εξαγγελίες της είναι υπέρ της αναστολής στρατιωτικής βοήθειας στην Ουκρανία, της άρσης των κυρώσεων κατά της Μόσχας και της αποκατάστασης της αγοράς της πολύ φθηνότερης ρωσικής ενέργειας. Η ενεργοβόρος γερμανική βιομηχανία υπέστη τεράστιο οικονομικό πλήγμα όταν διακόπηκαν οι εισαγωγές ρωσικής ενέργειας, μετά την εισβολή στην Ουκρανία, το 2022.

Η ήπια στάση της AfD απέναντι στη Ρωσία έχει μια επιπλέον απήχηση στην ανατολική Γερμανία, η οποία παραμένει πολύ φτωχότερη από τη δυτική. Η Σαξονία-Άνχαλτ είναι η φτωχότερη περιφέρεια της Γερμανίας και εκεί, όπως και σε μεγάλο μέρος της ανατολικής Γερμανίας, συναντά κανείς συχνά μεταξύ των ψηφοφόρων αυτό που είναι γνωστό ως «Ostalgie» – σύμφυρση από τις λέξεις Ανατολή και νοσταλγία.

Φόβοι εντός Ευρώπης

Οι Βρυξέλλες παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις στη Σαξονία-Ανχαλτ, ενόψει των επικείμενων εκλογικών διαδικασιών σε πολλές χώρες μέλη της Ευρώπης -μεταξύ άλλων σε Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία και Πολωνία- και υπό τον φόβο ανόδου των πιο «ακραίων» κομμάτων.

Ο ηγέτης του εθνικιστικού κόμματος της Ισπανίας Vox, Σαντιάγο Αμπασκάλ, δημοσίευσε την Κυριακή στο X ότι η νίκη του AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ αποτελεί «μεγάλη ελπίδα για τη Γερμανία και για την Ευρώπη».

Στον αντίποδα, ο Γάλλος υπουργός για την Ευρώπη, Μπενζεμέν Χαντάντ, που προειδοποίησε ότι «αυτή είναι μια σοβαρή στιγμή για την Ευρώπη, καθώς βλέπουμε την ακροδεξιά να κερδίζει σε περιφερειακές εκλογές στη Γερμανία».

Ούτε το AfD, ούτε άλλα ευρωπαϊκά κόμματα που χαρακτηρίζονται ως «άκρα δεξιά» ή «σκληρή δεξιά», αποδέχονται αυτόν τον χαρακτηρισμό. Διαφέρουν επίσης μεταξύ τους ως προς τον τόνο και το κομματικό πρόγραμμα. Ο γαλλικός «Εθνικός Συνασπισμός» υπό τη Μαρίν Λε Πεν απέβαλε το AfD από την κοινοβουλευτική του ομάδα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πριν από δύο χρόνια, επειδή το θεωρούσε υπερβολικά «ριζοσπαστικό». Αυτό, ωστόσο, στο οποίο τα κόμματα αυτά τείνουν να ταυτίζονται είναι το αντιμεταναστευτικό πρόγραμμα και ο έντονος εθνικισμός. Και αυτό ανησυχεί πραγματικά την ΕΕ.

Είτε πρόκειται για το σύνθημα «Πρώτα η Γερμανία» είτε για το «Η Γαλλία για τους Γάλλους!», η ανησυχία στις Βρυξέλλες είναι ότι η άνοδος των εθνικιστικών κομμάτων και του ευρωσκεπτικισμού τους δοκιμάζει την ευρωπαϊκή συνοχή σε μια διεθνή συγκυρία κατά την οποία η συνοχή αυτή είναι πιο κρίσιμη από ποτέ.

Οι Βρυξέλλες προειδοποιούν πως η Ευρώπη πρέπει να παραμείνει ενωμένη για να αντιμετωπίσει, μεταξύ άλλων, την εκφοβιστική ρητορική του Ντόναλντ Τραμπ και την εμπορική επέλαση της Κίνας.

Στο πεδίο της Αμυνας, ευρωπαϊκοί κύκλοι προειδοποιούν επίσης ότι μία ρήξη μεταξύ των χωρών για τις ευρωπαϊκές κυρώσεις κατά της Ρωσίας ή η επιφυλακτική στάση ορισμένων χωρών όσον αφορά τη συμμετοχή τους στο ΝΑΤΟ (όπως παρατηρείται, για παράδειγμα, στο Εθνικό Συνασπισμό της Μαρίν Λε Πεν ή στο γερμανικό AfD) απλώς ενθαρρύνουν τη Μόσχα.

Οι επικεφαλής των υπηρεσιών ασφαλείας υποστηρίζουν ότι τα έθνη πρέπει να παραμείνουν ενωμένα για να ανακόψουν τη Ρωσία στην Ουκρανία, διαφορετικά το Κρεμλίνο θα μπεί στον πειρασμό να επιτεθεί εντός του ΝΑΤΟ, όπως στις χώρες της Βαλτικής.

Οπως σημειώνει το BBC, το αποτέλεσμα των εκλογών στη Σαξονία-Άνχαλτ αποτελεί μία ηχηρή προειδοποίηση προς τα παραδοσιακά πολιτικά κόμματα και τους θεσμούς σε ολόκληρη την Ευρώπη. Το AfD επένδυσε στην απογοήτευση και την έλλειψη προοπτικής, με το αισιόδοξο προεκλογικό σύνθημα «Όλα είναι δυνατά!». Τώρα, εξαργυρώνει την προθυμία του κόσμου να τους δώσει μια ευκαιρία, στερώντας τη από τα κόμματα που την καταχράστηκαν πολλαπλώς και επί δεκαετίες.

Προσωπικό κόστος για τον Μερτς

Στους μεγάλους χαμένους των χθεσινών εκλογών συγκαταλέγεται ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς προσωπικά. Το κόμμα, υπό την ηγεσία του, χάνει άλλη μια κρατιδιακή αναμέτρηση, αυτή τη φορά μάλιστα σε περιοχή όπου διατηρούσε ιστορικά αναμφισβήτητη υπεροχή.

«Επειτα από αυτές τις εκλογές, φαίνεται σχεδόν αδύνατο το CDU να διεκδικήσει άλλη μια ομοσπονδιακή προεκλογική εκστρατεία με (επικεφαλής) τον Φρίντριχ Μερτς. Το ερώτημα τώρα είναι: Πόσο ακόμα μπορεί να αντέξει;», τονίζει στην ψηφιακή έκδοσή του το πρώτο κανάλι της γερμανικής δημόσιας τηλεόρασης ARD αναφερόμενο σε «εκκλήσεις για παραιτήσεις» από τα «πίσω έδρανα» του CDU/CSU.

Το κόμμα χρειάζεται «νέα αρχή, σε προσωπικό και σε πολιτικό επίπεδο», απαίτησε ο Τιμ Μπραντ, μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Ένωσης Νέων του Βρανδεμβούργου. Πρόσθεσε ότι ο Φρίντριχ Μερτς «πρέπει επομένως να παραιτηθεί από τη θέση του καγκελάριου και από τη θέση του προέδρου του CDU και να διεξαχθούν νέες εκλογές».

«Στο CDU μιλούν ήδη για πρόβλημα καγκελαρίου», σημείωσε το περιοδικό Der Spiegel. Στο Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα τα στελέχη είναι σοκαρισμένα κι επιρρίπτουν ευθύνες στον αρχηγό, επέμεινε. «Για το CDU σε ομοσπονδιακό επίπεδο και ιδιαίτερα για τον καγκελάριο και αρχηγό του CDU Φρίντριχ Μερτς, αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε άβολες, ακόμη και υπαρξιακές, συζητήσεις, το αργότερο όταν εκλεγούν νέα κοινοβούλια κρατιδίων στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία και στο Βερολίνο, σε δύο εβδομάδες. Οσοι βρίσκονται στην κορυφή του κόμματος και στον στενό κύκλο του καγκελάριου γνωρίζουν τον κίνδυνο», συμπλήρωσε σε ανάλυσή του το περιοδικό.

«Το κέντρο απέτυχε – η AfD πλησιάζει επικίνδυνα την εξουσία (…) Η Σαξονία-Ανχαλτ το δείχνει: Η Γερμανία δεν είναι πλέον άτρωτη στον δεξιό εξτρεμισμό. Οι δημοκράτες που αντιστέκονται σε αυτή την εξέλιξη αντιμετωπίζουν εντεινόμενο δίλημμα – αλλά τώρα δεν μπορούν πλέον να κρυφτούν», εκτίμησε η Süddeutsche Zeitung προειδοποιώντας ότι «η μακροχρόνια πεποίθηση ότι οι Ναζί, οι συμπαθούντες τους κι όσοι υποβαθμίζουν τις πράξεις τους εξορίστηκαν για πάντα από την εξουσία στη Γερμανία αντικαθίσταται από την υπενθύμιση ότι τίποτα δεν είναι εγγυημένο για πάντα».