Αύξηση των καταγγελιών και των περιστατικών έμφυλης και ενδοοικογενειακής βίας, καθώς και αυξανόμενη πολυπλοκότητα των υποθέσεων που διαχειρίζεται, κατέγραψε ο Σύνδεσμος για την Πρόληψη και Αντιμετώπιση της Βίας στην Οικογένεια (ΣΠΑΒΟ) κατά το 2025, όπως αναφέρθηκε κατά την Ετήσια Γενική Συνέλευση του Συνδέσμου.

Παρουσιάζοντας τον απολογισμό των πεπραγμένων για το 2025, η Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΣΠΑΒΟ Μαρία Χαβιαρά Κούσιου εξέφρασε ιδιαίτερη ανησυχία, αναφέροντας ότι στις μισές περίπου περιπτώσεις που διαχειρίστηκε ο Σύνδεσμος (51%) καταγράφηκε κλιμάκωση της βίας κατά τους τελευταίους μήνες, γεγονός που, όπως είπε, υπογραμμίζει την ανάγκη για έγκαιρη παρέμβαση και αποτελεσματική στήριξη των θυμάτων.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν κατά την Ετήσια Γενική Συνέλευση του ΣΠΑΒΟ, η ψυχολογική βία καταγράφεται στο σύνολο των περιστατικών που διαχειρίζεται ο Σύνδεσμος, ενώ το 63% περιλαμβάνει και σωματική βία, το 23% οικονομική βία, το 13% πνευματική βία και παρενοχλητική παρακολούθηση, το 8% σεξουαλική βία και το 7% ηλεκτρονική βία. Όπως επισημάνθηκε, οι διάφορες μορφές βίας συχνά συνυπάρχουν και όλες συνοδεύονται από ψυχολογική βία.

Επιπλέον, η Συμβουλευτική Υπηρεσία του Συνδέσμου εξυπηρέτησε το 2025 συνολικά 81 νέες περιπτώσεις, εκ των οποίων το 98,8% αφορούσε γυναίκες και το 1,2% άνδρα. Η μεγαλύτερη συγκέντρωση θυμάτων καταγράφηκε στην ηλικιακή ομάδα 35-45 ετών (43,2%), ενώ ακολουθούν οι ηλικίες 45-60 ετών (24,7%) και 25-35 ετών (23,5%).

Όσον αφορά το Σπίτι της Γυναίκας, κατά τη διάρκεια του 2025 καταγράφηκαν 374 συνολικά περιπτώσεις, εκ των οποίων 153 αφορούσαν νέες υποθέσεις.

Όπως σημειώθηκε, ο ΣΠΑΒΟ λειτουργεί 17 υπηρεσίες και προγράμματα, ενώ τα στοιχεία του 2025 καταδεικνύουν αύξηση τόσο των καταγγελιών όσο και των περιστατικών, καθώς και μεγαλύτερη πολυπλοκότητα στις υποθέσεις που καλείται να διαχειριστεί. Παράλληλα, αναφέρθηκε ότι κατά τη διάρκεια του έτους καταγράφηκαν 5.728 κλήσεις στην Εθνική Γραμμή Βοήθειας 1440.

Όπως ανέφερε η κα Κούσιου, οι αριθμοί είναι απαραίτητοι για την κατανόηση της έκτασης του προβλήματος, ωστόσο «το έργο μας δεν μετριέται μόνο με στατιστικές. Μετριέται στις γυναίκες που προστατεύτηκαν, στα παιδιά που ένιωσαν ξανά ασφαλή, στις οικογένειες που απέκτησαν ξανά προοπτική και στους ανθρώπους που βρήκαν τη δύναμη να συνεχίσουν», τόνισε.

Δύο εκατ. για τα προγράμματα του ΣΠΑΒΟ το 2025

Εκπροσωπώντας τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας η Υφυπουργός Κοινωνικής Πρόνοιας Κλέα Παπαέλληνα ανέφερε στην ομιλία της ότι τα προγράμματα του ΣΠΑΒΟ έλαβαν για το 2025 κρατική στήριξη ύψους 2 εκατομμυρίων ευρώ, σημειώνοντας ότι αυτό αποτελεί «έμπρακτη έκφραση εμπιστοσύνης για το έργο που επιτελείται». Πρόσθεσε ότι η Κυβέρνηση αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στον εθελοντισμό και στις μη κυβερνητικές οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα της κοινωνικής φροντίδας.

Η κα Παπαέλληνα χαρακτήρισε την ενδοοικογενειακή και την έμφυλη βία ως «ένα από τα σοβαρότερα κοινωνικά προβλήματα της εποχής μας με βαθύ κοινωνικό αντίκτυπο», επισημαίνοντας ότι μία στις πέντε γυναίκες υφίσταται βία κατά την ενήλικη ζωή της.

Η Υφυπουργός υπογράμμισε ότι τα εθνικά, ευρωπαϊκά και διεθνή δεδομένα καταδεικνύουν τη σοβαρότητα του φαινομένου και τον βαθύ κοινωνικό του αντίκτυπο, σημειώνοντας ότι σύμφωνα με σχετικές έρευνες μία στις πέντε γυναίκες βιώνει σωματική βία τουλάχιστον μία φορά κατά τη διάρκεια της ενήλικης ζωής της, μία στις δέκα υφίσταται σεξουαλική βία, ενώ μία στις πέντε βιώνει βία μέσα στην οικογένεια. «Αυτά τα στοιχεία δεν αποτελούν απλώς αριθμούς. Αντιπροσωπεύουν ανθρώπινες ζωές και τραυματικές εμπειρίες που απαιτούν τη συλλογική μας κινητοποίηση», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Όπως επισήμανε, η βία δεν γνωρίζει κοινωνικές, οικονομικές, μορφωτικές, ηλικιακές, θρησκευτικές ή φυλετικές διακρίσεις, αλλά πλήττει γυναίκες και παιδιά από κάθε κοινωνικό περιβάλλον. «Πρόκειται για μια κατάφωρη παραβίαση θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρούς τραυματισμούς, να προκαλέσει μακροχρόνιες ψυχολογικές και συναισθηματικές συνέπειες, ακόμη και την απώλεια ανθρώπινων ζωών». Πρόσθεσε επίσης ότι οι επιπτώσεις της βίας δεν περιορίζονται στο άμεσο θύμα, αλλά επεκτείνονται στα παιδιά που γίνονται μάρτυρες βίαιων περιστατικών, στα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας και στο ευρύτερο κοινωνικό σύνολο, επηρεάζοντας αρνητικά την κοινωνική συνοχή και την ευημερία της κοινωνίας.

Αναφερόμενη στην κρατική αντιμετώπιση του φαινομένου, η κ. Παπαέλληνα είπε ότι οι Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας του Υφυπουργείου Κοινωνικής Πρόνοιας αποτελούν τον κεντρικό κρατικό πυλώνα προστασίας, στήριξης και καθοδήγησης των θυμάτων έμφυλης και ενδοοικογενειακής βίας, διασφαλίζοντας μέσω του άμεσου εντοπισμού, της προστασίας και της διαχείρισης των περιστατικών, καθώς και μέσω των λειτουργών που ασκούν καθήκοντα οικογενειακού συμβούλου, την έγκαιρη παρέμβαση και αποτελεσματική στήριξη όσων έχουν ανάγκη.

Η Επιστημονική Διευθύντρια του ΣΠΑΒΟ, δρ Άντρια Ανδρονίκου, ανέδειξε τη σημασία της συνεργασίας των υπηρεσιών για την αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας σημειώνοντας πως η συνεργασία σημαίνει κοινή ευθύνη, αλληλοσεβασμός, συμπληρωματική δράση, ώστε κάθε θύμα να λαμβάνει έγκαιρα την προστασία, τη στήριξη και τις υπηρεσίες που χρειάζεται. «Όταν η συνεργασία λειτουργεί, κερδίζουν πάντα τα θύματα, οι οικογένειες και η κοινωνία συλλογικά. Όταν όμως η συνεργασία απουσιάζει, όταν υπάρχουν κενά, καθυστερήσεις ή ασυνέχειες, οι μόνοι πραγματικά χαμένοι είναι τα θύματα που μας έχουν ανάγκη», ανέφερε.

Από πλευράς του Υπουργείου Δικαιοσύνης, ο Άριστος Τσιάρτας Επικεφαλής του Τομέα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, Αντεγκληματικής, Σωφρονιστικής Πολιτικής και Έμφυλης Βίας ανέφερε ότι το Υπουργείο εργάζεται συστηματικά με πυξίδα τους πυλώνες της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης, προσθέτοντας ότι επενδύει στην εκπαίδευση και επιμόρφωση των λειτουργών των εμπλεκόμενων υπηρεσιών. «Επενδύουμε στην εκπαίδευση των λειτουργών πρώτης γραμμής, στο σχεδιασμό δραστηριοτήτων και τη διοργάνωση σεμιναρίων και εκπαιδευτικών προγραμμάτων για τους διευθυντές των εμπλεκόμενων υπηρεσιών και των μη κυβερνητικών οργανώσεων, καθώς και των επαγγελματιών του κυβερνητικού, ιδιωτικού και εθελοντικού τομέα που σχετίζονται και εργάζονται για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών» ανέφερε.

Η ενδοοικογενειακή βία απαιτεί ισχυρή συνεργασία με το κράτος

Η Επίτροπος Διοικήσεως και Προστασίας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, Μαρία Στυλιανού-Λοττίδου, χαρακτήρισε τον ΣΠΑΒΟ έναν από τους σημαντικότερους φορείς στήριξης γυναικών και παιδιών που βιώνουν βία, σημειώνοντας ότι, πέραν της άμεσης προστασίας, της συμβουλευτικής υποστήριξης και της φιλοξενίας που παρέχει, συμβάλλει καθοριστικά στη διαμόρφωση κοινωνικής συνείδησης, στην ευαισθητοποίηση του κοινού και στην ανάδειξη αναγκών που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τον σχεδιασμό των κρατικών πολιτικών. Τόνισε ότι η εμπειρία αποδεικνύει ότι η αντιμετώπιση της έμφυλης και ενδοοικογενειακής βίας απαιτεί ισχυρές συνεργασίες μεταξύ κράτους και οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, χαρακτηρίζοντας τον ΣΠΑΒΟ «χαρακτηριστικό παράδειγμα του ουσιαστικού ρόλου που μπορεί να διαδραματίσει ο εθελοντικός τομέας στην προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και στην υποστήριξη ευάλωτων ομάδων του πληθυσμού».

Από την πλευρά της η Επίτροπος Προστασίας Δικαιωμάτων του Παιδιού Έλενα Περικλέους ανέδειξε το έργο του ΣΠΑΒΟ για την αντιμετώπιση και την πρόληψη της έμφυλης και οικογενειακής βίας, σημειώνοντας ότι η έμφυλη και η ενδοοικογενειακή βία δεν επηρεάζει μόνο τις γυναίκες που τη βιώνουν αλλά επηρεάζουν βαθιά και τα παιδιά που ζουν μέσα σε τέτοια περιβάλλοντα. Πρόσθεσε ότι «ακόμα και όταν δεν αποτελούν τα άμεσα θύματα, τα παιδιά είναι πάντοτε θύματα της βίας που συμβαίνει γύρω τους». Τόνισε επίσης ότι «οργανισμοί όπως ο ΣΠΑΒΟ δεν μπορούν να στηριχτούν αποκλειστικά στον ζήλο, την αφοσίωση και την ανθεκτικότητα των ανθρώπων τους», προσθέτοντας ότι η πολιτεία οφείλει να διασφαλίζει συνθήκες βιωσιμότητας, σταθερής χρηματοδότησης και μακροπρόθεσμου σχεδιασμού για οργανισμούς που επιτελούν κρίσιμες λειτουργίες δημοσίου συμφέροντος».

Η Επίτροπος Ισότητας των Φύλων, Τζόζη Χριστοδούλου, χαρακτήρισε τον ΣΠΑΒΟ «έναν από τους σημαντικότερους εταίρους της Πολιτείας στην αντιμετώπιση της έμφυλης και ενδοοικογενειακής βίας», υπογραμμίζοντας ότι «η ρίζα του προβλήματος είναι η κουλτούρα και είναι η ανισότητα μεταξύ των δύο φύλων», τονίζοντας ότι η συνεργασία του Γραφείου της με τον ΣΠΑΒΟ στο πλαίσιο της Εθνικής Στρατηγικής για την Ισότητα των Φύλων και του Εθνικού Μηχανισμού για τα Δικαιώματα της Γυναίκας βασίζεται στον κοινό στόχο της προώθησης της ουσιαστικής ισότητας των φύλων, με απώτερο σκοπό την εξάλειψη κάθε μορφής βίας.

Η Μαρία Κουντούρη Λογγίνου υπεύθυνη του Κλάδου Εκπαίδευσης, Διαφώτισης και Επικοινωνίας της Αστυνομίας Κύπρου ανέφερε ότι τα τελευταία δύο χρόνια έχουν προχωρήσει σε εκστρατείες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης, «με στόχο να ενθαρρύνουμε τα θύματα να μιλήσουν, να ενημερώσουμε την κοινωνία και να καλλιεργήσουμε μια κουλτούρα μηδενικής ανοχής απέναντι στη βία». Διαβεβαίωσε επίσης ότι «η Αστυνομία Κύπρου θα συνεχίσει να εργάζεται με συνέπεια και αποφασιστικότητα, σε στενή συνεργασία με τον ΣΠΑΒΟ και όλους τους συναρμόδιους φορείς για την πρόληψη και αποτελεσματική αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής και έμφυλης βίας.

Ο πρόεδρος της Accept-ΛΟΑΤΙ Κύπρου Στέφανος Ευαγγελίδης τόνισε τη σημασία της προστασίας όλων των θυμάτων βίας, με αναφορές σε περιπτώσεις βίας λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού και επιλογών του ανθρώπου από μέλη της οικογένειά του, ενώ ανέφερε ότι συχνά το σπίτι και η οικογένεια δεν είναι ταυτόσημα με την ασφάλεια για ένα άνθρωπο, αλλά μπορεί να αποτελέσουν το πρώτο χώρο στο οποίο ένα πρόσωπο θα γνωρίσει την βία για πρώτη φορά. Τόνισε τη σημασία της προστασίας όλων των θυμάτων βίας, με αναφορές σε περιπτώσεις βίας λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού και επιλογών του ανθρώπου από μέλη της οικογένειά του, ενώ ανέφερε ότι συχνά το σπίτι και η οικογένεια δεν είναι ταυτόσημα με την ασφάλεια για ένα άνθρωπο, αλλά μπορεί να αποτελέσουν το πρώτο χώρο στο οποίο ένα πρόσωπο θα γνωρίσει την βία για πρώτη φορά.