Την πρόσφατη εργαστηριακή επιβεβαίωση περιστατικών καταρροϊκού πυρετού του προβάτου, ορότυπου 4 (BTV-4), σε εκμεταλλεύσεις αιγοπροβάτων στην Κύπρο ανακοινώνουν οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες, οι οποίες παρακολουθούν την επιδημιολογική κατάσταση και εφαρμόζουν τα προβλεπόμενα μέτρα.

Σύμφωνα με ανακοίνωση, ο συγκεκριμένος ορότυπος δεν εντοπίζεται για πρώτη φορά στην Κύπρο, καθώς η νόσος έχει καταγραφεί στη χώρα εδώ και πολλές δεκαετίες και κατά καιρούς έχουν ανιχνευθεί διαφορετικοί ορότυποι του ιού.

Ο καταρροϊκός πυρετός είναι λοιμώδης νόσος των κατοικίδιων και άγριων μηρυκαστικών, προσβάλλει κυρίως τα πρόβατα και μπορεί επίσης να προσβάλει αίγες, βοοειδή και άλλα ευπαθή μηρυκαστικά. Δεν μεταδίδεται άμεσα από ζώο σε ζώο, αλλά μέσω νυγμάτων εντόμων του γένους Culicoides, τα οποία λειτουργούν ως φορείς του ιού.

Οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες σημειώνουν ότι η νόσος παρουσιάζει έντονη εποχικότητα, η οποία συνδέεται με τη δραστηριότητα των εντόμων-φορέων. Οι σχετικά υψηλές θερμοκρασίες και οι συνθήκες υγρασίας ευνοούν τη δραστηριότητα και τον πολλαπλασιασμό τους, ενώ η πτώση της θερμοκρασίας περιορίζει σημαντικά τη δραστηριότητά τους και, κατ’ επέκταση, μειώνει τον κίνδυνο διασποράς και μετάδοσης του ιού.

Στα πρόβατα η νόσος μπορεί να προκαλέσει σοβαρή κλινική εικόνα, ενώ στις αίγες και στα βοοειδή η λοίμωξη είναι συχνά ασυμπτωματική ή ηπιότερη.

Μεταξύ των συμπτωμάτων που μπορεί να εμφανιστούν στα πρόβατα περιλαμβάνονται πυρετός, κατάπτωση, μειωμένη όρεξη, έντονη σιελόρροια και δύσπνοια, οίδημα και υπεραιμία στο ρύγχος, στα χείλη, στο πρόσωπο και στα αυτιά, ρινικό έκκριμα, διαβρώσεις και έλκη στη στοματική κοιλότητα, οίδημα και σε ορισμένες περιπτώσεις κυάνωση της γλώσσας, φλεγμονή στην περιοχή της στεφάνης της οπλής και χωλότητα, καθώς και αποβολές και αναπαραγωγικές διαταραχές.

Σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να προκληθούν επιπλοκές, όπως πνευμονία, ακόμη και θάνατος. Σε ζώα που αναρρώνουν μπορεί να παρατηρηθούν απώλεια βάρους, μείωση της γαλακτοπαραγωγής και διαταραχές στην ανάπτυξη του μαλλιού.

Οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες συστήνουν στους κτηνοτρόφους τη λήψη μέτρων για τη μείωση της έκθεσης των ζώων στα νύγματα των εντόμων Culicoides. Μεταξύ άλλων, συστήνεται η χρήση κατάλληλων εντομοαπωθητικών ή εντομοκτόνων σύμφωνα με τις οδηγίες των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών και των κατασκευαστών, η εφαρμογή μέτρων εντομοκτονίας στα υποστατικά και ο περιορισμός, όπου είναι πρακτικά δυνατό, της έκθεσης των ζώων στα έντομα κατά τις περιόδους αυξημένης δραστηριότητάς τους.

Συστήνεται επίσης η διατήρηση των ζώων σε κλειστούς προστατευμένους χώρους κατά τις ώρες αυξημένης δραστηριότητας των φορέων, η απομάκρυνση εστιών στάσιμου νερού και υπερβολικής υγρασίας γύρω από τα υποστατικά και τις ποτίστρες, καθώς και η κατάλληλη διαχείριση της κοπριάς και άλλων οργανικών υλών που μπορούν να δημιουργήσουν ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη των εντόμων.

Σημαντικός ο εμβολιασμός

Οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες επισημαίνουν ότι ο εμβολιασμός αποτελεί το σημαντικότερο και αποτελεσματικότερο μέτρο για τον περιορισμό των επιπτώσεων του καταρροϊκού πυρετού, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου ο ιός ενδημεί, κυκλοφορεί ή υπάρχει αυξημένος κίνδυνος μετάδοσης.

Ωστόσο, η προστασία που παρέχει ο εμβολιασμός είναι κατά κύριο λόγο ειδική ανά ορότυπο. Συνεπώς, ο εμβολιασμός έναντι ενός συγκεκριμένου ορότυπου δεν παρέχει προστασία έναντι άλλου ορότυπου. Για παράδειγμα, ο εμβολιασμός έναντι του BTV-4 δεν προστατεύει έναντι του BTV-8.

Η επιλογή και εφαρμογή κατάλληλου εμβολιακού προγράμματος θα πρέπει, ως εκ τούτου, να γίνεται σε συνεργασία με τον ιδιώτη κτηνίατρο που παρακολουθεί τα ζώα και τις αρμόδιες Κτηνιατρικές Αρχές, ανάλογα με την επιδημιολογική κατάσταση και τις διαθέσιμες εγκεκριμένες επιλογές εμβολιασμού.

Ο καταρροϊκός πυρετός είναι νόσημα υποχρεωτικής δήλωσης και η επιβεβαίωση κρουσμάτων πρέπει να κοινοποιείται στις αρμόδιες Κτηνιατρικές Αρχές στο πλαίσιο της εθνικής και ευρωπαϊκής επιτήρησης.

Ωστόσο, η υποχρεωτική δήλωση δεν σημαίνει ότι εφαρμόζονται τα ίδια μέτρα άμεσης εκρίζωσης που εφαρμόζονται σε νοσήματα όπως ο Αφθώδης Πυρετός, καθώς ο καταρροϊκός πυρετός δεν εμπίπτει στην Κατηγορία Α στην οποία εμπίπτει ο Αφθώδης Πυρετός.

Η διαχείριση της νόσου βασίζεται στην επιδημιολογική επιτήρηση, την εργαστηριακή διερεύνηση, τον έλεγχο της μετάδοσης μέσω των φορέων, τον εμβολιασμό όπου ενδείκνυται και, όπου απαιτείται, στην εφαρμογή κατάλληλων μέτρων για τις μετακινήσεις ευπαθών ζώων.

Οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες διευκρινίζουν επίσης ότι η επιβεβαίωση κρούσματος καταρροϊκού πυρετού δεν συνεπάγεται αυτόματα τη θανάτωση των ζώων της εκμετάλλευσης, όπως συμβαίνει στο πλαίσιο των μέτρων εκρίζωσης που εφαρμόζονται για τον Αφθώδη Πυρετό.

Ο ιός του καταρροϊκού πυρετού παρουσιάζει σημαντική γενετική και αντιγονική ποικιλομορφία και μέχρι σήμερα έχουν αναγνωριστεί περισσότεροι από 26 ορότυποι. Η συνεχής επιτήρηση και η εργαστηριακή ταυτοποίηση του κυκλοφορούντος ορότυπου είναι, σύμφωνα με τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες, ιδιαίτερα σημαντικές για τη λήψη των κατάλληλων μέτρων ελέγχου και την επιλογή της κατάλληλης στρατηγικής εμβολιασμού.

Δεν προσβάλλει τον άνθρωπο

Ο καταρροϊκός πυρετός του προβάτου δεν αποτελεί ζωοανθρωπονόσο και δεν προσβάλλει τον άνθρωπο. Ο ιός δεν μεταδίδεται ούτε επηρεάζει τον άνθρωπο και, συνεπώς, η εκδήλωση της νόσου στα μηρυκαστικά δεν αποτελεί κίνδυνο για τη δημόσια υγεία.

Οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες καλούν τους κτηνοτρόφους να παραμένουν σε επαγρύπνηση και να παρακολουθούν καθημερινά τα ζώα τους για συμπτώματα που μπορεί να παραπέμπουν σε καταρροϊκό πυρετό.

Σε περίπτωση εμφάνισης ύποπτων συμπτωμάτων, ιδιαίτερα πυρετού, οιδήματος στο πρόσωπο και στο ρύγχος, σιελόρροιας, κυάνωσης της γλώσσας, αλλοιώσεων στη στοματική κοιλότητα ή χωλότητας, οι κτηνοτρόφοι θα πρέπει να επικοινωνούν άμεσα με τον ιδιώτη κτηνίατρό τους και τις αρμόδιες Κτηνιατρικές Υπηρεσίες για τη δήλωση του περιστατικού.

Η έγκαιρη αναγνώριση ύποπτων περιστατικών, η εργαστηριακή διερεύνηση και η συνεχής επιτήρηση, σε συνδυασμό με τον εμβολιασμό και τα κατάλληλα μέτρα περιορισμού της έκθεσης των ζώων στους φορείς του ιού, αποτελούν βασικά στοιχεία για τον αποτελεσματικό έλεγχο της νόσου.