Ανησυχία προκαλούν οι πρακτικές που ακολουθούνται στις κατεχόμενες περιοχές της Κύπρου, σχετικά με τις εξωσωματικές. Σύμφωνα με δημοσίευμα του BBC, δημιουργήθηκαν φόβοι ότι τουλάχιστον 30 παιδιά, τα περισσότερα από τα οποία είναι Βρετανικής καταγωγής, έχουν συλληφθεί μέσω θεραπειών εξωσωματικής γονιμοποίησης στα κατεχόμενα με τη χρήση λάθος δοτών σπέρματος ή ωαρίων. Παράλληλα, το δημοσίευμα αναφέρει πως, γονείς υποψιάζονται ότι δεν χρησιμοποιήθηκαν οι δότες που είχαν επιλέξει.

Οι γονείς ανέφεραν ότι επέλεξαν προσεκτικά ανώνυμους δότες με βάση πληροφορίες όπως το ιατρικό ιστορικό, την εμφάνιση, την προσωπικότητα, την εκπαίδευση και τα χόμπι τους. Ωστόσο, όπως σημειώνει το BBC, εξέφρασαν ανησυχίες ότι οι δότες σπέρματος και ωαρίων που είχαν ζητήσει ενδέχεται να μην χρησιμοποιήθηκαν στις θεραπείες γονιμότητάς τους. «Τα μισά από τα 30 παιδιά γεννήθηκαν έπειτα από διαδικασίες σε μία κλινική, το Dogus IVF Centre».

«Είναι απολύτως σκανδαλώδες», δήλωσε μία από τις μητέρες, η Rachel, η οποία έμαθε πρόσφατα ότι έλαβε λάθος δότη σπέρματος από την κλινική. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, κινήθηκαν υποψίες στους γονείς ότι αυτά τα μέλη του προσωπικού ενδέχεται να τους παραπλάνησαν. «Η Firdevs αρνείται οποιαδήποτε αδικοπραγία, ενώ ούτε ο Alpturk ούτε η Hodson απάντησαν στις ερωτήσεις του BBC».

Παράλληλα, κατά τη διάρκεια της έρευνας το BBC πληροφορήθηκε πως η μεγαλύτερη τράπεζα σπέρματος στον κόσμο, η Cryos International, έβαλε την κλινική Dogus στη μαύρη λίστα από το 2016.

Όπως αναφέρεται στο ρεπορτάζ, στα κατεχόμενα, μια περιοχή όπου δεν εφαρμόζονται οι νόμοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η οποία αναγνωρίζεται μόνο από την Τουρκία, οι κλινικές υπόκεινται σε χαλαρή ρύθμιση και υπόσχονται στους ασθενείς χαμηλές τιμές, υψηλά ποσοστά επιτυχίας και μεγάλη ποικιλία δοτών σπέρματος και ωαρίων. «Η τουρκοκρατούμενη περιοχή είναι ένας από τους πιο δημοφιλείς προορισμούς για Βρετανούς που αναζητούν θεραπεία γονιμότητας στο εξωτερικό».

Το BBC, υπενθυμίζει πως, τον Μάρτιο αποκάλυψε για πρώτη φορά το σκάνδαλο όταν μια μικρή ομάδα γονέων φάνηκε να έχει παραπλανηθεί σχετικά με τους δότες. «Έκτοτε, περισσότεροι γονείς επικοινώνησαν μαζί μας και οι ιστορίες τους παρουσιάζουν ανησυχητικές ομοιότητες», σημειώνει.

Έντεκα από τα 30 παιδιά έχουν υποβληθεί σε τεστ DNA, τα οποία δείχνουν ότι έχουν κληρονομήσει γενετική καταγωγή από την Τουρκία ή τις γύρω χώρες. Αυτό υποδηλώνει ότι οι δότες που είχαν ζητήσει οι γονείς δεν χρησιμοποιήθηκαν, ενώ σύμφωνα με το BBC, η πλειονότητα των παιδιών που έχουν κάνει τεστ DNA συνελήφθη μέσω εξωσωματικής γονιμοποίησης μεταξύ 2012 και 2024 στην κλινική Dogus.

«Αυτές οι αναφορές είναι βαθιά ανησυχητικές», δήλωσε η Laura Bridgens, ιδρύτρια της φιλανθρωπικής οργάνωσης Donor Conceived UK. «Είναι θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα ενός ατόμου που έχει συλληφθεί με τη βοήθεια δότη να γνωρίζει την αλήθεια για την καταγωγή του».

Τις τελευταίες ημέρες, το Υπουργείο Εξωτερικών της Βρετανίας επικαιροποίησε τις ταξιδιωτικές του οδηγίες, προειδοποιώντας ότι η θεραπεία γονιμότητας στα κατεχόμενα «ενέχει κινδύνους» λόγω της έλλειψης ρύθμισης και ενθαρρύνοντας όσους αναζητούν εξωσωματική γονιμοποίηση στην περιοχή να κάνουν ενδελεχή έρευνα.

Λάθος δότης σπέρματος

Η Rachel αναφέρει ότι πέρασε χρόνια να αναρωτιέται αν της δόθηκε ο λάθος δότης σπέρματος κατά τη θεραπεία της στο «Doğuş IVF Center».

Σύμφωνα με το δημοσίευμα η Rachel, αφού διάβασε το πρώτο άρθρο του BBC, εκείνη και ο 13χρονος γιος της, Jonah, ο οποίος έχει συλληφθεί με τη βοήθεια δότη, αποφάσισαν να κάνουν τεστ DNA και τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι φόβοι της ήταν δικαιολογημένοι.

«Παλιά πίστευα ότι η κλινική είχε κάνει ένα μεμονωμένο λάθος», είπε. Όμως τώρα, αφού της είπαμε ότι περισσότερες οικογένειες έχουν εμφανιστεί, δήλωσε ότι «αισθάνεται πως αυτό είναι κάτι πολύ μεγαλύτερο και πιο δόλιο».

Η Rachel επέλεξε την «Doğuş IVF Center» το 2012. Τότε ήταν 39 ετών και χρειαζόταν έναν δότη σπέρματος ώστε τα ωάριά της να γονιμοποιηθούν σε εργαστήριο και να δημιουργηθεί ένα έμβρυο, το οποίο στη συνέχεια θα μπορούσε να εμφυτευθεί στη μήτρα της.

Όπως σημειώνεται, το πακέτο εξωσωματικής γονιμοποίησης κόστιζε περίπου 4.000 ευρώ περίπου 3.200 λίρες εκείνη την εποχή σημαντικά λιγότερο από μια παρόμοια θεραπεία στο Ηνωμένο Βασίλειο, και περιλάμβανε σπέρμα δότη από τη μεγαλύτερη τράπεζα σπέρματος στον κόσμο, την Cryos International στη Δανία.

Η Rachel, σύμφωνα με το BBC, επέλεξε έναν ανώνυμο Δανό δότη σπέρματος μέσω της ιστοσελίδας της Cryos. Στο προφίλ του, όπου εμφανιζόταν με ψευδώνυμο δήλωνε προθυμία οποιοσδήποτε απόγονος του να μπορεί να μάθει την ταυτότητά του όταν θα γινόταν 18 ετών.

«Ήθελα οποιοδήποτε παιδί μου να έχει την επιλογή να μπορεί να επικοινωνήσει με τον δότη», είπε η Rachel. «Για ένα παιδί που προσπαθεί να καταλάβει ποιο είναι στον κόσμο, αυτό θα μπορούσε να είναι πραγματικά σημαντικό». Η Rachel ταξίδεψε στα κατεχόμενα για τη θεραπεία γονιμότητας και έμεινε έγκυος λίγο αργότερα.

Σύμφωνα με την ίδια, άρχισε να ανησυχεί πως ο Δανός δεν ήταν ο δότης, όταν οι συντονιστές ασθενών, μεταξύ των οποίων και η Hodson, αρνούνταν επανειλημμένα να της στείλουν ιατρική έκθεση που να επιβεβαιώνει ότι είχε χρησιμοποιηθεί το σπέρμα του.

Όταν γεννήθηκε ο γιός της, η εξωτερική εμφάνιση του δημιούργησε ερωτήματα, καθώς διέφερε σημαντικά τόσο από τη δική της όσο και από εκείνη που περιγραφόταν στο προφίλ του Ditto.

Σήμερα μετά από 13 χρόνια αβεβαιότητας, τα τεστ DNA της Rachel και του Jonah δείχνουν ότι είναι ο βιολογικός της γιος, αλλά ότι ο Δανός δεν ήταν ο δότης σπέρματος.

«Αφού εξέτασε τα αποτελέσματα του DNA, το BBC News επικοινώνησε με την Cryos, η οποία δήλωσε ότι δεν έχει κανένα αρχείο ότι παρέδωσε ποτέ σπέρμα στην κλινική Doğuş. Αυτό ισχύει παρά το γεγονός ότι η Doğuş διαφήμιζε επί πολλά χρόνια τη σχέση της με την τράπεζα σπέρματος ως βασικό πλεονέκτημα».

Αυτό προσθέτει περαιτέρω βάρος στην πεποίθηση αρκετών οικογενειών ότι εξαπατήθηκαν σχετικά με τους πραγματικούς δότες σπέρματος που χρησιμοποιήθηκαν στις θεραπείες τους, με το δημοσίευμα να τονίζει πως, μπορεί να υπάρχουν πολλές ακόμη περιπτώσεις.

Αμέλεια ή εξαπάτηση;

Όταν παρουσίασε το BBC τα ευρήματα της τελευταίας έρευνας σε διάφορους ειδικούς γονιμότητας, το δημοσίευμα τονίζει ότι, σοκαρίστηκαν από το γεγονός ότι θα μπορούσαν να έχουν επηρεαστεί 30 παιδιά.

«Μας είπαν ότι η τυχαία χρήση λανθασμένου δότη κατά τη διάρκεια μιας διαδικασίας εξωσωματικής γονιμοποίησης είναι εξαιρετικά σπάνια και ότι ένα λάθος τέτοιου μεγέθους, το οποίο φαίνεται να έχει συμβεί πολλές φορές, υποδηλώνει «αμέλεια» ή «εξαπάτηση».

Από τις 15 περιπτώσεις που συνδέονται με την Dogus, τρία μέλη του προσωπικού εμπλέκονται επανειλημμένα».