Σχεδόν τρεις στις τέσσερις οικογενειακές επιχειρήσεις που συμμετείχαν σε πρόσφατη παγκόσμια έρευνα της Deloitte έχουν δεχθεί τουλάχιστον μία κυβερνοεπίθεση κατά την προηγούμενη διετία. Μία στις τρεις, μάλιστα, έχει δεχθεί δύο ή περισσότερες.
Τα ευρήματα αυτά αποκτούν ιδιαίτερη σημασία σε ένα εξελισσόμενο περιβάλλον κυβερνοαπειλών, όπου η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να διευκολύνει την προετοιμασία και την εκτέλεση πιο στοχευμένων επιθέσεων σε μεγαλύτερη κλίμακα. Για τις οικογενειακές επιχειρήσεις που διαθέτουν περιορισμένους πόρους και λιγότερο ανεπτυγμένα μέτρα προστασίας, η αντιμετώπιση αυτών των απειλών αποτελεί ιδιαίτερη πρόκληση.
Ωστόσο, παρά την έκταση της απειλής, η προετοιμασία παραμένει περιορισμένη. Μόλις το 43% των οικογενειακών επιχειρήσεων που συμμετείχαν στην έρευνα δηλώνει ότι διαθέτει «ισχυρή» στρατηγική κυβερνοασφάλειας, ενώ το υπόλοιπο 57% είτε διαθέτει στρατηγική με εμφανή κενά είτε δεν διαθέτει καμία στρατηγική.
Το διακύβευμα όμως δεν περιορίζεται στην προστασία συστημάτων και δεδομένων. Για μια οικογενειακή επιχείρηση, συνδέεται με τη συνέχιση της λειτουργίας της, την προστασία της φήμης που έχει χτίσει διαχρονικά και τη διατήρηση της εμπιστοσύνης των πελατών της. Η κυβερνοασφάλεια, επομένως, δεν πρέπει να αποτελεί μόνο υπόθεση του τμήματος πληροφορικής, αλλά και προτεραιότητα της διοίκησης.
Σύμφωνα με την Deloitte, οι επιχειρήσεις καλούνται να αντιμετωπίσουν διάφορες απειλές, όπως κακόβουλα λογισμικά (malware), ηλεκτρονικό «ψάρεμα» (phishing) και απάτες μέσω παραβίασης εταιρικού ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Πολλές από αυτές αξιοποιούν τεχνικές κοινωνικής μηχανικής, δηλαδή την παραπλάνηση ή τη χειραγώγηση ανθρώπων ώστε να αποκαλύψουν πληροφορίες ή να προβούν σε ενέργειες που θέτουν σε κίνδυνο την ασφάλεια.
Η κυπριακή εικόνα
Στην Κύπρο, σύμφωνα με έρευνα που παρουσιάζεται στην Ετήσια Έκθεση της Αρχής Ψηφιακής Ασφάλειας για το 2025, περισσότερες από τις μισές επιχειρήσεις που συμμετείχαν (53%) δήλωσαν ότι είχαν δεχθεί κυβερνοεπίθεση ή παραβίαση κατά τους προηγούμενους 12 μήνες.
Η ίδια έρευνα καταγράφει κενά στην αντίληψη και την πρόληψη του κινδύνου. Σχεδόν οι μισές επιχειρήσεις που δεν δέχθηκαν κάποια επίθεση (48%) θεωρούν ότι «δεν αποτελούν στόχο», ενώ μία στις τέσσερις επιχειρήσεις δεν έχει επικαιροποιήσει τις πολιτικές κυβερνοασφάλειάς της για περισσότερο από έναν χρόνο.
Παράλληλα, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Ευρωβαρόμετρου για την κυβερνοασφάλεια στον χώρο εργασίας, το 39% των εργαζομένων ανέφερε ότι ο οργανισμός στον οποίο εργάζεται είχε αντιμετωπίσει περιστατικά phishing ή παραπλανητικών ηλεκτρονικών μηνυμάτων κατά τους προηγούμενους έξι μήνες, ενώ το 16% ανέφερε επιθέσεις με κακόβουλο λογισμικό και το 15% απόπειρες κλοπής κωδικών πρόσβασης.
Το κόστος μιας κυβερνοεπίθεσης
Πέρα από την τεχνική αντιμετώπιση του περιστατικού, μια οικογενειακή επιχείρηση μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με οικονομικές και λειτουργικές επιπτώσεις, ενώ μπορεί να κλονιστεί και η εμπιστοσύνη των πελατών της. Σύμφωνα με την παγκόσμια έρευνα της Deloitte, το 54% των οικογενειακών επιχειρήσεων που είχαν δεχθεί επίθεση ανέφερε οικονομικές απώλειες, το 51% διαταραχές στη λειτουργία και το 51% πλήγμα στη φήμη.
Στην Κύπρο, σύμφωνα με την έρευνα της Αρχής Ψηφιακής Ασφάλειας, το 51% των επιχειρήσεων που είχαν δεχθεί κυβερνοεπίθεση ανέφερε οικονομικές απώλειες, που ανήλθαν κατά μέσο όρο στις €12.000.
Από τη βασική προστασία στην κυβερνοανθεκτικότητα
Όπως προκύπτει από τη μελέτη της Deloitte, οι οικογενειακές επιχειρήσεις στηρίζονται ακόμα σε βασικά μέτρα κυβερνοασφάλειας όπως ενημερώσεις λογισμικού (59%), ασφάλεια δικτύων (57%), έλεγχο ταυτότητας πολλαπλών παραγόντων (57%) και αντίγραφα ασφαλείας (backups) (48%).
Τα μέτρα αυτά προσφέρουν μια πρώτη γραμμή άμυνας απέναντι σε επιθέσεις που αναζητούν εύκολους στόχους. Για να περιορίσουν, όμως, τις επιπτώσεις πιο σύνθετων και εξελισσόμενων απειλών, οι επιχειρήσεις χρειάζεται να ενισχύσουν την κυβερνοανθεκτικότητά τους, δηλαδή την ικανότητά τους να ανταποκρίνονται σε μια επίθεση, να διατηρούν τις κρίσιμες λειτουργίες τους και να ανακάμπτουν.
Η ενίσχυση αυτή δεν απαιτεί να γίνουν όλα ταυτόχρονα. Μια μικρή οικογενειακή επιχείρηση μπορεί να ξεκινήσει καταγράφοντας τα κρίσιμα συστήματα και δεδομένα της, ορίζοντας υπεύθυνο συντονισμού και δίνοντας προτεραιότητα στην προστασία των βασικών λειτουργιών της. Όπου δεν υπάρχει εσωτερική τεχνογνωσία, μπορεί να αξιοποιήσει εξωτερική υποστήριξη, με τη διοίκηση να διατηρεί την ευθύνη για τις αποφάσεις και την εποπτεία. Σε αυτή την κατεύθυνση, η έκθεση της Deloitte προτείνει τις ακόλουθες βασικές προτεραιότητες:
- Ανάδειξη της κυβερνοασφάλειας σε επιχειρηματική προτεραιότητα, με σαφείς ευθύνες και στοχευμένες επενδύσεις.
- Συνεχής αξιολόγηση των μέτρων προστασίας και προσαρμογή τους στις εξελισσόμενες απειλές.
- Αξιοποίηση πληροφοριών για νέες απειλές και αυστηροί έλεγχοι πρόσβασης για τον περιορισμό της εξάπλωσης μιας επίθεσης.
- Στοχευμένη εκπαίδευση των εργαζομένων και σαφείς πολιτικές για την αναγνώριση απειλών και τη διαχείριση εσωτερικών κινδύνων.
- Σαφή σχέδια αντιμετώπισης περιστατικών και ανάκαμψης, συνδεδεμένα με την επιχειρησιακή συνέχεια.
- Αξιολόγηση της ασφάλειας προμηθευτών και συνεργατών.
- Συνεργασία με ειδικούς και αξιόπιστα επαγγελματικά δίκτυα.Παρακολούθηση των κανονιστικών αλλαγών και έγκαιρη προετοιμασία για τις μελλοντικές απαιτήσεις συμμόρφωσης.
Για τις οικογενειακές επιχειρήσεις, η κυβερνοασφάλεια είναι επένδυση στην επιχειρηματική συνέχεια και στην εμπιστοσύνη. Η αφετηρία είναι πρακτική: ανάληψη ευθύνης από τη διοίκηση, βασικά μέτρα προστασίας, ενημερωμένοι εργαζόμενοι και ένα δοκιμασμένο σχέδιο αντίδρασης. Στόχος δεν είναι μόνο η αποτροπή μιας επίθεσης, αλλά και η δυνατότητα της επιχείρησης να συνεχίσει να λειτουργεί εάν αυτή συμβεί.


























