Σαφείς επισημάνσεις και προειδοποιήσεις προς την κυπριακή οικονομία διατυπώνει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), με την ολοκλήρωση της αποστολής του στη χώρα από το τελευταίο 10ήμερο Απριλίου, έως και αρχές Μαΐου.

Στις δηλώσεις του το ΔΝΤ εστιάζει σε κρίσιμα ζητήματα που αφορούν τη διαχείριση του πληθωρισμού και των τιμών ενέργειας λόγω του πολέμου, το πλαίσιο εκποιήσεων για τις αλλαγές που επιχειρούνται και τις μεταρρυθμίσεις στον ενεργειακό τομέα που όπως μεταφέρει, είναι αναγκαίες. Υπογραμμίζει δε, ανάγκη για στοχευμένες πολιτικές που θα στηρίζουν τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη χωρίς να δημιουργούν στρεβλώσεις.

Το ΔΝΤ επισημαίνει ότι οποιαδήποτε νέα δαπάνη ή φορολογική ελάφρυνση θα πρέπει να στοχεύει στην ενίσχυση της μακροπρόθεσμης ανάπτυξης. Προτεραιότητα, όπως τονίζεται, πρέπει να δοθεί σε ποιοτικές δημόσιες επενδύσεις στους τομείς της ενέργειας, της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, των ψηφιακών υποδομών και των βιώσιμων μεταφορών, με ισχυρή διαχείριση επενδύσεων. Την ίδια ώρα, μέτρα όπως οι μηδενικοί ή μειωμένοι συντελεστές ΦΠΑ, οι μειώσεις στους ειδικούς φόρους κατανάλωσης και άλλες παρεμβάσεις στις τιμές για την αντιμετώπιση του ενεργειακού πληθωρισμού κρίνονται δαπανηρά, μη στοχευμένα και στρεβλωτικά, και θα πρέπει να αποσυρθούν. Αντί αυτών, προκρίνονται στοχευμένες και προσωρινές ενισχύσεις, σε συνδυασμό με παρεμβάσεις για βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας και των υποδομών, ως πιο αποτελεσματικός τρόπος στήριξης των ευάλωτων νοικοκυριών.

Εκποιήσεις και μη εξυπηρετούμενα

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο πλαίσιο εκποιήσεων, με το ΔΝΤ να προειδοποιεί ότι αλλαγές που επιβραδύνουν τη διαδικασία επίλυσης θα πρέπει να αποφευχθούν. Όπως σημειώνει, το υφιστάμενο πλαίσιο, μετά από χρόνια συμβιβασμών, θεωρείται ότι επιτυγχάνει σε γενικές γραμμές τη σωστή ισορροπία μεταξύ δανειοληπτών και πιστωτών, διευκολύνοντας τη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους. Αντίθετα, πρόσφατες νομοθετικές προτάσεις εκτιμάται ότι θα καθυστερούσαν σημαντικά τις διαδικασίες και θα αύξαναν το διοικητικό κόστος, με κίνδυνο να αποδυναμώσουν τα κίνητρα των δανειοληπτών, να ενισχύσουν τον πιστωτικό κίνδυνο και να περιορίσουν την πρόσβαση στη χρηματοδότηση. Ως αποτέλεσμα, ο μελλοντικός δανεισμός —όπως για αγορά πρώτης κατοικίας ή για μικρές επιχειρήσεις— ενδέχεται να καταστεί πιο δύσκολος.

Ενέργεια και μεταρρυθμίσεις

Το ΔΝΤ υπογραμμίζει ότι η προώθηση μεταρρυθμίσεων στον ενεργειακό τομέα είναι καθοριστικής σημασίας για τη μείωση του κόστους, την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και τη στήριξη της πράσινης μετάβασης. Η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στην Κύπρο παραμένει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από το πετρέλαιο, ενώ το σύστημα δεν είναι διασυνδεδεμένο, γεγονός που επιβαρύνει τις τιμές και τις εκπομπές. Η πρόοδος στη διασύνδεση ηλεκτρικής ενέργειας, στις υποδομές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) και στο πλαίσιο ανταγωνιστικής αγοράς ηλεκτρισμού εκτιμάται ότι θα συμβάλει στη μείωση του κόστους, στη διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας και στην ευρύτερη ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών.

Δημόσιες δαπάνες και φορολογική πολιτική

Συνάμα, το ΔΝΤ επαναλαμβάνει ότι τόσο οι νέες δαπάνες όσο και οι φορολογικές ελαφρύνσεις θα πρέπει να έχουν σαφή προσανατολισμό στη στήριξη της μακροπρόθεσμης ανάπτυξης. Κεντρική προτεραιότητα θα πρέπει να είναι οι ποιοτικές δημόσιες επενδύσεις σε τομείς όπως η ενέργεια, η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, οι ψηφιακές υποδομές και οι βιώσιμες μεταφορές, με ισχυρή διαχείριση των επενδυτικών έργων. Παράλληλα, το Ταμείο υπογραμμίζει ότι μέτρα όπως οι μηδενικοί ή μειωμένοι συντελεστές ΦΠΑ, οι μειώσεις στους ειδικούς φόρους κατανάλωσης και άλλες παρεμβάσεις στις τιμές για την αντιμετώπιση του ενεργειακού πληθωρισμού είναι δαπανηρά, μη στοχευμένα και δημιουργούν στρεβλώσεις, και ως εκ τούτου θα πρέπει να αποσυρθούν. Αντί αυτών, πιο αποτελεσματική προσέγγιση θεωρείται η παροχή στοχευμένων και προσωρινών ενισχύσεων, σε συνδυασμό με μέτρα που βελτιώνουν την ενεργειακή αποδοτικότητα και τις υποδομές, ώστε να προστατεύονται τα ευάλωτα νοικοκυριά.

Συμφωνεί το ΥΠΟΙΚ

To Υπουργείο Οικονομικών χαιρέτισε τις παρατηρήσεις και τις συστάσεις του ΔΝΤ. Ειδικότερα, συμφώνησε με την άποψη ότι η κυπριακή οικονομία έχει επιδείξει ανθεκτικότητα, η δημοσιονομική απόδοση έχει υπάρξει εξαιρετική, και κυρίως ότι παρά τις πρόσφατες διαταραχές, οι προοπτικές παραμένουν ευνοϊκές.

Ως προς τις συστάσεις, το Υπουργείο Οικονομικών συμφωνεί μέσω γραπτής του ανακοίνωσης πως, η δημοσιονομική πολιτική πρέπει να είναι πιο αποδοτική ως προς τις δαπάνες, να αποφεύγει στρεβλώσεις και να επικεντρωθεί σε επενδύσεις που ενισχύουν την ανάπτυξη, ειδικά ενόψει και της πορείας αναφοράς που έχει αποφασισθεί σε σχέση με την αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών στο νέο Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Οικονομικής Διακυβέρνησης.

Για το πλαίσιο εκποίησης η θέση του Υπουργείου Οικονομικών είναι όπως η οποιαδήποτε αναθεώρηση του πλαισίου εκποιήσεων πρέπει να προστατεύει τους πραγματικά ευάλωτους, χωρίς να δημιουργεί ευκαιρίες εκμετάλλευσης από στρατηγικούς κακοπληρωτές εις βάρος της οικονομίας, των συνεπών δανειοληπτών και των φορολογουμένων. Η δημιουργία εξαιρέσεων ή καθολικών παγοποιήσεων, μπορεί να ανοίξει τέτοια «παράθυρα» και να υπονομεύσει συνολικά την αποτελεσματικότητα του μηχανισμού ανάκτησης οφειλών.

Για τα ενεργειακά και θέματα περιβάλλοντος / κλίματος, οι προκλήσεις που έχουν συσσωρευτεί και που καλείται να αντιμετωπίσει η χώρα στον τομέα της ενέργειας, λόγω και εξωγενών παραγόντων, είναι προφανείς σε όλους. «Η κυβέρνηση εφαρμόζει συγκεκριμένη ενεργειακή στρατηγική για αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων, έχει δρομολογήσει έργα και έχει αναλάβει στοχευμένες δράσεις που θα διασφαλίσουν την επάρκεια, την ασφάλεια προμήθειας και τη μείωση του κόστους ηλεκτρισμού», σχολίασε το ΥΠΟΙΚ.