Οκτώ περιπτώσεις καταβολής επιδόματος ως αιχμαλώτων πολέμου του 1974, οι οποίες δεν φαίνεται να δικαιολογούνται από τα διαθέσιμα στοιχεία, ανέδειξε μεταξύ άλλων ο έλεγχος της Ελεγκτικής Υπηρεσίας. Ειδικότερα για έξι πρόσωπα δεν εντοπίστηκε οποιαδήποτε ένδειξη ότι διετέλεσαν αιχμάλωτοι πολέμου ενώ για δυο άτομα δεν υπάρχει οποιαδήποτε ένδειξη ούτε καν ότι είχαν υπηρετήσει στην Εθνική Φρουρά κατά τη περίοδο της τουρκικής εισβολής.

>> Αναλυτικά η έκθεση ΕΔΩ <<

Στη δημοσιότητα δόθηκε η ειδική έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας υπό τον τίτλο «Αιχμάλωτοι πολέμου 1974, καταβάλλονται τα ωφελήματα στους πραγματικούς δικαιούχους;», όπου αναδεικνύει σοβαρές ελλείψεις στα μητρώα των κρατικών υπηρεσιών και κενά στις ενημερώσεις για πληρωμές, ενώ παράλληλα προειδοποιεί πως οι προβληματικές περιπτώσεις μπορεί να είναι περισσότερες.

Τα επιδόματα

Σύμφωνα με την έκθεση, στους στρατεύσιμους που έχουν διατελέσει αιχμάλωτοι πολέμου κατά την τουρκική εισβολή, παραχωρούνται τα πιο κάτω επιδόματα:

- Μηνιαίο τιμητικό επίδομα

Το εν λόγω επίδομα κυμαίνεται από €5,23 μέχρι €83,68 μηνιαίως και παραχωρείται ως αύξηση της θεσμοθετημένης σύνταξης που λαμβάνουν οι δικαιούχοι με το ποσό να υπολογίζεται με βάση το ύψος της σύνταξης που λαμβάνει ο δικαιούχος και τους μήνες πρόσθετης θητείας. Πιο συγκεκριμένα το επίδομα δίνεται σε άτομα που υπηρέτησαν πρόσθετη θητεία ή εφεδρεία στην Εθνική Φρουρά κατά την περίοδο της τουρκικής εισβολής του 1974, σε άτομα που διετέλεσαν αιχμάλωτοι ή όμηροι ή σε άτομα που λαμβάνουν επίδομα ως παθόντες πολέμου.

- Εξαμηνιαίο εφάπαξ τιμητικό επίδομα

Πρόκειται για €1.000 εφάπαξ ανά 6 μήνες και παραχωρείται σε άτομα που διετέλεσαν αιχμάλωτοι κατά την τουρκική εισβολή του 1974 και περιλαμβάνονται στο Μητρώο Αιχμαλώτων του Υπουργείου Άμυνας, σε άτομα που διετέλεσαν ως όμηροι (μη στρατεύσιμοι/άμαχοι αιχμάλωτοι πολέμου) κατά την τουρκική εισβολή του 1974 και περιλαμβάνονται στο σχετικό Μητρώο του Υπουργείου Εσωτερικών και σε παθόντες ανάπηρους πολέμου.

Τέλος υπάρχει και ένα τρίτο επίδομα που παρέχεται από την Υπηρεσία διαχείρισης επιδομάτων πρόνοιας από την 1.10.2018. Πρόκειται για επίδομα φροντίδας αιχμαλώτων και παθόντων πολέμου του 1974 και οι δικαιούχοι και το ύψος του επιδόματος χωρίζονται σε 3 κατηγορίες.

Κατηγορία Α - Μερική φροντίδα: Μηνιαίο επίδομα φροντίδας €240

Κατηγορία Β - Πλήρης φροντίδα: Μηνιαίο επίδομα φροντίδας €400

Κατηγορία Γ - Ιδρυματική φροντίδα: Τροφεία €1.300

Όπως αναδεικνύεται στην έκθεση, η παροχή των πιο πάνω επιδομάτων διέπεται από ένα σύνθετο και πολύπλοκο πλέγμα νομοθετικών ρυθμίσεων, αποφάσεων του Υπουργικού Συμβουλίου και εσωτερικών διαδικασιών.

Σχεδόν 9 εκατομμύρια ευρώ το 2025

Σύμφωνα με τα στοιχεία που δόθηκαν στην Ελεγκτική Υπηρεσία, το 2025 καταβλήθηκαν €8.928.084. Το συνολικό ποσό που καταβλήθηκε από τις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων ανήλθε σε €8.339.985, που αντιστοιχεί στο 93,4% του συνόλου, για 16.516 δικαιούχους. Το συνολικό ποσό που καταβλήθηκε από την Υπηρεσία Διαχείρισης Επιδομάτων Πρόνοιας ανήλθε σε €588.099, που αντιστοιχεί στο 6,6% του συνόλου, για 132 δικαιούχους. Πάντως αξίζει να σημειωθεί πως σύμφωνα με καταγγελία που υποβλήθηκε στην Ελεγκτική Υπηρεσία, από τον Σύνδεσμο Αιχμαλώτων Πολέμου του 1974, καταβάλλονται ωφελήματα σε άτομα που δεν διετέλεσαν αιχμάλωτοι.

Προβληματικές περιπτώσεις

Πρόσωπο το οποίο κατατάχθηκε στην Εθνική Φρουρά στις 21.1.1974 και, ενώ υπηρετούσε ως κληρωτός, στις 12.4.1975 κηρύχθηκε από τη Μονάδα του ως λιποτάκτης. Στις 28.4.1975, ενώ τελούσε σε κατάσταση λιποταξίας, συνελήφθη από τις κατοχικές δυνάμεις και αφέθηκε ελεύθερος στις 20.5.1975. Το εν λόγω πρόσωπο φαίνεται να περιλήφθηκε λανθασμένα στο Μητρώο Αιχμαλώτων, καθότι, σύμφωνα με τον Νόμο, «Αιχμάλωτος Πολέμου» σημαίνει κάθε Ελληνοκύπριο και Ελλαδίτη συλληφθέντα από τις τουρκικές κατοχικές δυνάμεις κατά τη διάρκεια της τουρκικής εισβολής του 1974. Συνεπώς, παρόλο που φαίνεται να αιτιολογείται η παραχώρηση του μηνιαίου τιμητικού επιδόματος, εφόσον προκύπτει πρόσθετη υπηρεσία, δεν αιτιολογείται η καταβολή του εξαμηνιαίου εφάπαξ τιμητικού επιδόματος, δικαιούχοι του οποίου είναι οι αιχμάλωτοι κατά τη διάρκεια της τουρκικής εισβολής.

Για έξι πρόσωπα δεν εντοπίστηκε οποιαδήποτε ένδειξη ότι διετέλεσαν αιχμάλωτοι πολέμου. Ειδικά για τα δύο πρόσωπα, δεν υπάρχει οποιαδήποτε ένδειξη ούτε καν ότι είχαν υπηρετήσει στην Εθνική Φρουρά κατά τη περίοδο της τουρκικής εισβολής.

Τρία πρόσωπα αναφέρονται στο μηχανογραφικό σύστημα των Υπηρεσιών Κοινωνικών Ασφαλίσεων ως στρατεύσιμοι αιχμάλωτοι, ενώ, όπως διαπιστώθηκε από τον έλεγχο, σύμφωνα με τα Στρατολογικά Μητρώα τα άτομα αυτά είχαν διατελέσει ως όμηροι. Συνεπώς, είναι μεν δικαιούχοι ωφελήματος, δημιουργούνται ωστόσο ερωτηματικά αφού αυτό δεν συνάδει με τον ισχυρισμό των Υπηρεσιών Κοινωνικών Ασφαλίσεων ότι η ενημέρωση του συστήματός τους για τους στρατεύσιμους αιχμάλωτους έγινε στη πληροφόρησης που έλαβαν από το ΥΠΑΜ.

Οι συστάσεις

Πέραν των ευρημάτων, η Ελεγκτική Υπηρεσία παραθέτει συστάσεις προκειμένου να αποφευχθούν στο μέλλον παρόμοια φαινόμενα. Πιο συγκεκριμένα, το υπουργείο Άμυνας, θα πρέπει να διασφαλίσει ότι η πιστοποίηση της ιδιότητας του αιχμαλώτου διενεργείται σύμφωνα με τη νομοθεσία, μέσω τυποποιημένης και επαληθεύσιμης διαδικασίας, με επαρκές ίχνος ελέγχου που να επιτρέπει τη μεταγενέστερη επιβεβαίωση της έκδοσης και του περιεχομένου κάθε πιστοποίησης. Επιπλέον, θα πρέπει να εξασφαλιστεί επικαιροποιημένο αντίγραφο του Μητρώου Αιχμαλώτων του υπουργείου Άμυνας και να αντιπαραβληθεί με τον κατάλογο των ατόμων που λαμβάνουν ωφελήματα από τις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων.

Να διερευνηθούν οι περιπτώσεις που αναφέρονται στην έκθεση, για τις οποίες προέκυψαν αμφιβολίες ή ελλείψεις αναφορικά με την επιβεβαίωση της ιδιότητας αιχμαλώτου ή/και της υπηρεσίας στην Εθνική Φρουρά κατά την περίοδο της τουρκικής εισβολής. Να επανεξεταστούν οι διαδικασίες και τα έντυπα που χρησιμοποιούνται για σκοπούς εξέτασης των αιτήσεων, ώστε να διασφαλίζεται η επαρκής καταγραφή και τεκμηρίωση των στοιχείων που αφορούν την ιδιότητα του αιχμαλώτου πολέμου.

>> Αναλυτικά η έκθεση ΕΔΩ <<