Η αμερικανική οικονομία βρίσκεται σε μια περίεργη και αντιφατική στιγμή, όπως αποδεικνύουν δύο στοιχεία της περασμένης εβδομάδας. Πρώτον, σύμφωνα με το γραφείο στατιστικών εργασίας, η εκτίναξη των τιμών της ενέργειας έχει εξανεμίσει τα μισθολογικά κέρδη του μέσου Αμερικανού εργαζομένου. Δεύτερον, ο Ελον Μασκ έγινε ο πρώτος τρισεκατομμυριούχος στην ιστορία με την εισαγωγή της SpaceX στο χρηματιστήριο.

Αυτή η έντονη αντίθεση μπορεί να εξηγήσει γιατί τόσο πολλοί Αμερικανοί αισθάνονται πως η οικονομία των ΗΠΑ δεν λειτουργεί πλέον προς όφελός τους. Μια μικρή ομάδα ανθρώπων πλουτίζει σε αδιανόητο επίπεδο και ταυτόχρονα ολόκληρες γενιές ανησυχούν ότι δεν θα μπορέσουν ποτέ να αποκτήσουν σπίτι, να αναθρέψουν παιδιά ή να απολαύσουν με άνεση τη σύνταξή τους.

Η ανισότητα ήταν ανέκαθεν πρόβλημα στις ΗΠΑ, αλλά η πρόσφατη εκτίναξη του πλούτου στα κορυφαία στρώματα είναι πρωτοφανής. Σήμερα, περίπου 20 άτομα στις ΗΠΑ έχουν περιουσία που αντιστοιχεί στο 12% του αμερικανικού ΑΕΠ, ενώ στα τέλη του 19ου αιώνα οι πλουσιότεροι είχαν περίπου 3%, σύμφωνα με στοιχεία των Γάλλων οικονομολόγων Γκαμπριέλ Ζουκμάν και Εμάνουελ Σεζ.

Η εικόνα για το υπόλοιπο 99% των Αμερικανών είναι πιο σύνθετη. Πάνω από το 50% των νοικοκυριών διακρατά μετοχές, είτε άμεσα είτε μέσω συνταξιοδοτικών λογαριασμών, που σημαίνει ότι ευνοήθηκαν έστω και λίγο από το ράλι στα χρηματιστήρια. Επίσης, ο πλούτος των οικογενειών της μεσαίας τάξης αυξήθηκε μεν την τελευταία δεκαετία, αν και βραδύτερα από τους πλουσίους.

Ωστόσο, για τους περισσότερους Αμερικανούς, ο πλούτος είναι μια σχετικά αφηρημένη έννοια που συνδέεται με το σπίτι όπου ζουν και τους συνταξιοδοτικούς λογαριασμούς, τους οποίους ελπίζουν να διατηρήσουν ανέγγιχτους για όσο το δυνατόν περισσότερα χρόνια. Αυτό που τους φαίνεται σημαντικότερο στην καθημερινή ζωή είναι οι μισθοί. Και το μερίδιο του εθνικού εισοδήματος που κατευθύνεται στους εργαζομένους μειώνεται επί δεκαετίες, αγγίζοντας ιστορικό χαμηλό το πρώτο τρίμηνο του 2026.

Τώρα, η αύξηση του κόστους ζωής ροκανίζει περαιτέρω τα εισόδηματά τους. Η πρόσφατη άνοδος των τιμών ενέργειας έσπρωξε τον πληθωρισμό σε υψηλό τριετίας τον Μάιο και όσο ανέβαιναν οι τιμές της βενζίνης, οι δείκτες καταναλωτικού κλίματος έκαναν βουτιά.

Ακόμα κι αν οι τιμές στην αντλία υποχωρήσουν μετά τη συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν, η ανησυχία των Αμερικανών, έπειτα από χρόνια κρίσεων, δεν αναμένεται να τελειώσει. Πρώτα ήταν η πανδημία, που διέκοψε τη δραστηριότητα σε μεγάλα κομμάτια της οικονομίας και άφησε εκατομμύρια ανέργους, τουλάχιστον προσωρινά. Υστερα, ο πληθωρισμός εκτινάχθηκε σε υψηλά 40 ετών. Εκτοτε, οι Αμερικανοί έχουν να αντιμετωπίσουν υψηλά επιτόκια δανεισμού, δασμούς και συνεχείς φόβους για ύφεση.

Αυτή τη στιγμή, αντιμετωπίζουν μία νέα απειλή με τη μορφή της τεχνητής νοημοσύνης, η οποία σύμφωνα με τα στελέχη του κλάδου μπορεί να εξαφανίσει ακόμα και ολόκληρες επαγγελματικές κατηγορίες. Αν και οι οικονομολόγοι θεωρούν ότι οι προβλέψεις υπερβάλλουν, πολλοί εργαζόμενοι ανησυχούν για τις καριέρες τους, ενώ έχουν οργανωθεί διαμαρτυρίες εναντίον των σχεδίων για ανέγερση data centers στη χώρα λόγω των επιπτώσεων στις τοπικές κοινωνίες.

Δεδομένων των ανησυχιών αυτών, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι η κοινή γνώμη αντιμετωπίζει με επιφύλαξη τη θεαματική αύξηση του πλούτου που έχει συνοδεύσει την έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης. Οι εταιρείες ΑΙ είναι άλλωστε σε μεγάλο βαθμό υπεύθυνες για το ράλι στα χρηματιστήρια και η IPO της SpaceX την Παρασκευή ήταν η πρώτη από μια σειρά γιγαντιαίων αρχικών δημόσιων προσφορών από εταιρείες AI που θα ακολουθήσουν.