Οι κωδικοποιημένες απειλές από την Κίνα ότι ενδέχεται να περιορίσει τις εξαγωγές σπάνιων γαιών στην Ιαπωνία έχουν σημάνει συναγερμό στo Tόκιο, σηματοδοτώντας μια απότομη κλιμάκωση σε μια γεωπολιτική διαμάχη που διαρκεί εδώ και μήνες. Το υπουργείο Εμπορίου της Κίνας δήλωσε ότι θα απαγορεύσει την εξαγωγή στην Ιαπωνία όλων των ειδών «διπλής χρήσης» με πιθανές στρατιωτικές εφαρμογές, επικαλούμενο ανησυχίες για την εθνική ασφάλεια. Μέσα ενημέρωσης που συνδέονται με την κυβέρνηση ανέφεραν ότι το Πεκίνο εξετάζει το ενδεχόμενο να συμπεριλάβει ορισμένες σπάνιες γαίες στα είδη που περιορίζει.

Η κρατική εφημερίδα China Daily ανέφερε ότι οι αρχές εξετάζουν αυστηρότερες αξιολογήσεις για άδειες εξαγωγής των λεγόμενων μεσαίων και βαρέων σπάνιων γαιών – σπάνιες ομάδες μετάλλων που βρίσκονται σε συσκευές, από κινητήρες ηλεκτρικών οχημάτων έως συστήματα πυραύλων. Λίγο μετά την ανακοίνωση, ο πρώην επικεφαλής της κρατικής εφημερίδας Global Times δήλωσε ότι η αναστολή των αποστολών σπάνιων γαιών «θα έπληττε ένα εξαιρετικά ευρύ φάσμα βιομηχανικών τομέων» και ότι «δεν μπορεί να αποκλειστεί η πιθανότητα να συμβεί οτιδήποτε».

Για την Ιαπωνία, η απειλή για τις σπάνιες γαίες βασίζεται σε ένα γνωστό σενάριο. Το 2010, κατά τη διάρκεια μιας εδαφικής διαμάχης, το Πεκίνο σταμάτησε τις εξαγωγές σπάνιων γαιών προς την Ιαπωνία για δύο μήνες. Δεν ανακοινώθηκε ποτέ τίποτα επίσημο, αλλά η κίνηση προκάλεσε σοκ στην ιαπωνική οικονομία.

Αυτή τη φορά, η Κίνα πιθανότατα σχεδιάζει να χρησιμοποιήσει παρατεταμένο έλεγχο για να διασφαλίσει ότι οι σπάνιες γαίες δεν θα εκτραπούν για στρατιωτικούς σκοπούς και να επιβάλει μια de facto απαγόρευση εξαγωγών.

Επειδή οι σπάνιες γαίες είναι απαραίτητες για μια τεράστια γκάμα προϊόντων, όπως οι κινητήρες που χρησιμοποιούνται από την αυτοκινητοβιομηχανία της Ιαπωνίας, αντιπροσωπεύουν τη σημαντικότερη οικονομική απειλή μεταξύ των προϊόντων που υπόκεινται στους ελέγχους εξαγωγών διπλής χρήσης του Πεκίνου.

Πέρυσι, η Κίνα προκάλεσε σπασμωδικές αντιδράσεις στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, εισάγοντας αυστηρά πρωτόκολλα αδειοδότησης για τις σπάνιες γαίες, οδηγώντας τις ΗΠΑ και την Ε.Ε. να εξασφαλίσουν νέες πηγές. Η απειλή της Κίνας να διακόψει την προμήθεια σπάνιων γαιών βοήθησε τις ΗΠΑ να χαλαρώσουν τη στάση τους σχετικά με τους ελέγχους εξαγωγών εξοπλισμού ημιαγωγών.

Η Ιαπωνία έχει αφιερώσει μεγάλο μέρος των τελευταίων 15 ετών στη διαφοροποίηση των αλυσίδων εφοδιασμού της και έχει μειώσει την εξάρτησή της από τις κινεζικές σπάνιες γαίες σε περίπου 60% έως 70% σήμερα, από 90% το 2010. Ωστόσο η Κίνα εξακολουθεί να κυριαρχεί στην παραγωγή και η Ιαπωνία εξαρτάται σχεδόν εξ ολοκλήρου από την Κίνα για βαριές σπάνιες γαίες, όπως το δυσπρόσιο και το τέρβιο.

Ενας τρίμηνος περιορισμός των εξαγωγών από την Κίνα θα είχε ως αποτέλεσμα απώλεια παραγωγής περίπου 4,3 δισ. δολαρίων στην Ιαπωνία, σύμφωνα με το Ινστιτούτο Nomura. Εάν οι περιορισμοί συνεχιστούν για ένα ολόκληρο έτος, οι απώλειες θα εκτοξευθούν στα 17 δισ. δολάρια.

Η Ιαπωνία προετοιμαζόταν για το χειρότερο σενάριο, έπειτα από δηλώσεις που έκανε τον Νοέμβριο η πρωθυπουργός Σανάε Τακαΐτσι, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η Ιαπωνία θα μπορούσε να αναπτύξει τον στρατό της εάν η Κίνα χρησιμοποιήσει βία για να προσπαθήσει να καταλάβει την Ταϊβάν. Τις τελευταίες εβδομάδες, η Κίνα προέτρεψε επίσης τους Κινέζους τουρίστες να επανεξετάσουν το ταξίδι τους στην Ιαπωνία και επανέφερε μια μακροχρόνια απαγόρευση στις εισαγωγές ιαπωνικών θαλασσινών.

Το υπουργείο Εμπορίου της Κίνας έλαβε νέα μέτρα κατά της Ιαπωνίας την Τετάρτη. Κατηγόρησε τις ιαπωνικές εταιρείες ότι κατακλύζουν την Κίνα με φθηνές εξαγωγές ενός βασικού υλικού που χρησιμοποιείται στην κατασκευή τσιπ, σε μια προσπάθεια να βλάψουν τους Κινέζους κατασκευαστές.