Η συνολική δημοσιονομική επιβάρυνση λόγω της στήριξης προς το Συνεργατισμό από το 2014 έως το 2030, θα ανέλθει σε περίπου €2δισ., ενώ το τελικό ποσό θα εξαρτηθεί, σε μεγάλο βαθμό, και στην αξία που θα αποδοθεί, κατά την ημερομηνία ολοκλήρωσης των εργασιών της ΚΕΔΙΠΕΣ, στο εναπομείναν χαρτοφυλάκιο που προβλέπει το υφιστάμενο Επιχειρηματικό Σχέδιο, ονομαστικής αξίας €2,4δισ.

Σύμφωνα με την ειδική έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας για τον πρώην Συνεργατισμό και τη διαχείριση της περιουσίας του από την ΚΕΔΙΠΕΣ, ο τελικός υπολογισμός της συνολικής δημοσιονομικής επιβάρυνσης για την περίοδο 2014 – 2030 θα πρέπει να λάβει υπόψη τα 1,5δισ. της αρχικής στήριξης του κράτους προς το Συνεργατισμό τα έτη 2014 και 2015, μέσω της απόκτησης του μετοχικού κεφαλαίου της ΣΚΤ ύψους €1,675δισ., μείον ποσό ύψους €175εκ. το οποίο έχει ανακτηθεί μέσω μέρους των εισπράξεων από τον Ειδικό Φόρο που καταβάλλεται από Πιστωτικά Ιδρύματα.

Πρόσθετα, €340 εκατ. ευρώ, το ποσό της κρατικής στήριξης (κατάθεσης €3,54δισ.) που δεν αναμένεται να αποπληρωθεί προς το κράτος, βάσει της παραδοχής του Επιχειρηματικού Σχεδίου για αποπληρωμή του 90% και τέλος, 200 εκατ. ευρώ, που είναι η εκτίμηση της Ελεγκτικής για την οικονομική επιβάρυνση από την παροχή των €3,54δισ. με χαμηλότοκο μακροχρόνιο δάνειο (χρέωση 1%). Σημειώνεται δε, ότι, το ποσό αυτό δεν αντικατοπτρίζει το πραγματικό κόστος δανεισμού της Δημοκρατίας, σύμφωνα με την Ελεγκτική.

Σύμφωνα με πρόσφατη ανακοίνωση της ΚΕΔΙΠΕΣ, το Επιχειρηματικό Σχέδιο αναδιαμορφώθηκε εκ νέου, διατηρώντας τον χρονικό ορίζοντα του 2030, αλλά προβλέποντας πλέον, ως βασικό σενάριο, την αποπληρωμή του 90% της κρατικής στήριξης, ή περίπου €3,2δισ., αντί της πλήρους αποπληρωμής €3,54δισ. (απόκλιση €340εκ.). Εκτιμάται ότι κατά την καταληκτική ημερομηνία του Σχεδίου θα παραμείνει στην ΚΕΔΙΠΕΣ χαρτοφυλάκιο ονομαστικής αξίας ύψους €2,4δισ., αποτελούμενο από μη εξυπηρετούμενα δάνεια ύψους €1,9δισ. και εξυπηρετούμενα δάνεια και ακίνητα ύψους €0,5δισ. Επισημαίνεται ότι, μετά τον ανεπιτυχή τερματισμό διαδικασίας πώλησης χαρτοφυλακίου, η πώληση δανειακών χαρτοφυλακίων δεν εξετάζεται πλέον ενεργά στο βασικό σενάριο. Ως εκ τούτου, η οργανική απομόχλευση αποτελεί πλέον τον βασικό πυλώνα της στρατηγικής.

1,68 δισ. στο κράτος

Όπως προκύπτει από την ανάλυση της Ελεγκτικής, από το σύνολο των ταμειακών εισροών της ΚΕΔΙΠΕΣ ύψους €3.009,1εκ., που προέκυψαν από την έναρξη των δραστηριοτήτων της, τον Σεπτέμβριο του 2018, μέχρι τον Μάρτιο του 2026, ποσό ύψους €1.680εκ. (56%) κατέληξε στα ταμεία του κράτους ως αποπληρωμή της ενίσχυσης που δόθηκε στην ΣΚΤ.

Οι υπόλοιπες εισροές κατανεμήθηκαν, κυρίως, για την αποπληρωμή υποχρεώσεων της πρώην ΣΚΤ, του Σχεδίου Εγγύησης Δανείων και την απόκτηση ακινήτων στο πλαίσιο του Σχεδίου «Ενοίκιο Έναντι Δόσης», συνολικού ύψους €358,5εκ. (11%) και την κάλυψη των λειτουργικών δαπανών και δαπανών διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων συνολικού ύψους €826,8εκ. (28%). Οι δαπάνες αυτές περιλαμβάνουν την αμοιβή της Altamira Cyprus (€259,2εκ.), δαπάνες προσωπικού και σχεδίων της ΚΕΔΙΠΕΣ για εθελούσια αποχώρηση προσωπικού (€162,5εκ.), δαπάνες προς την Κυπριακή Δημοκρατία υπό μορφή ΦΠΑ και δαπανών διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων (€152,1εκ.) και άλλες δαπάνες (€253εκ.). Σημειώνεται ότι οι δαπάνες για Σχέδια Εθελούσιας Αποχώρησης (ΣΕΑ) της ΚΕΔΙΠΕΣ περιλαμβάνουν κόστος ΣΕΑ ύψους €13,3εκ. και αποζημίωση προσωπικού της Altamira Cyprus για αποποίηση δικαιώματος επιστροφής στην ΚΕΔΙΠΕΣ ύψους €4,6εκ.

Επισημαίνεται ότι, σύμφωνα με το αρχικό Επιχειρηματικό Σχέδιο της ΚΕΔΙΠΕΣ (2018) η διαχείριση του χαρτοφυλακίου αναμενόταν να ολοκληρωθεί μέχρι τις 31.12.2027. Το Σχέδιο αναθεωρήθηκε το 2024, με επέκταση του χρονικού ορίζοντα ολοκλήρωσης της διαχείρισης μέχρι το 2030 και με στόχο την πλήρη αποπληρωμή της κρατικής κατάθεσης. Σύμφωνα με την ΚΕΔΙΠΕΣ, η αναθεώρηση κατέστη αναγκαία κυρίως λόγω δυσκολιών στην πώληση δανειακών χαρτοφυλακίων και των επιπτώσεων νομοθετικών μεταβολών που επηρεάζουν τις εκποιήσεις και την επίτευξη συναινετικών διευθετήσεων. Η πορεία των ανακτήσεων εξακολουθεί να επηρεάζεται από το νομοθετικό πλαίσιο, τις οικονομικές συνθήκες, τα επιτόκια και τη δυνατότητα αποτελεσματικής διευθέτησης των οφειλών.

Όχι άλλη επιβάρυνση

Στην έκθεση βρίσκουμε πως, βασική δραστηριότητα της ΚΕΔΙΠΕΣ είναι η διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων, με στόχο την επίτευξη βιώσιμων αναδιαρθρώσεων σε συνεργασία με τους δανειολήπτες και όπου αυτό δεν είναι εφικτό, την εκποίηση, την εκκαθάριση ή την πώληση των περιουσιακών της στοιχείων με τακτικό τρόπο, με σκοπό τη μεγιστοποίηση του ποσού αποπληρωμής της κρατικής στήριξης, το συντομότερο δυνατό.

Οι δύο εταιρείες ταξινομήθηκαν στον τομέα της Γενικής Κυβέρνησης και, σύμφωνα με τη Στατιστική Υπηρεσία, η πιο πάνω διευθέτηση επέφερε δημοσιονομική επιβάρυνση €1,5δισ. το τρίτο τρίμηνο του 2018, ενώ με βάση τα τότε δεδομένα αναμενόταν ανάκτηση περίπου €2δισ. από την κρατική κατάθεση. Σύμφωνα με το πιο πρόσφατο Δελτίο Τύπου της ΚΕΔΙΠΕΣ, ημερ. 6.10.2026, το ορόσημο αυτό έχει ήδη υπερκαλυφθεί, ενώ δεν αναμένεται οποιαδήποτε επιπρόσθετη δημοσιονομική επιβάρυνση για το κράτος.

Η διαχείριση του μεγαλύτερου μέρους των περιουσιακών στοιχείων της ΚΕΔΙΠΕΣ ανατέθηκε στην Altamira Asset Management (Cyprus) Limited (η οποία στη συνέχεια μετονομάστηκε σε doValue Cyprus Limited (εφεξής Altamira Cyprus ή Εξυπηρετητής). Τα ακίνητα που δεν περιλαμβάνονται στη συμφωνία με την Altamira Cyprus, μεταφέρθηκαν στην εταιρεία CCSRE Real Estate Company Ltd (CCSRE) και τυγχάνουν διαχείρισης από την ΚΕΔΙΠΕΣ, η οποία κατέχει το 100% του μετοχικού κεφαλαίου της εν λόγω εταιρείας.

Τα περιουσιακά στοιχεία της ΚΕΔΙΠΕΣ και της ΣΕΔΙΠΕΣ και το μετοχικό κεφάλαιο της ΚΕΔΙΠΕΣ είναι ενεχυριασμένα προς όφελος της Κυπριακής Δημοκρατίας σε σχέση με την κρατική βοήθεια που παρείχε στη ΣΚΤ. Κατ’ επέκταση, τα έσοδα που προκύπτουν από τη διαχείριση των εν λόγω περιουσιακών στοιχείων λογίζονται έναντι της αποπληρωμής της κρατικής στήριξης.

Η νέα συμφωνία με Altamira

H ΣΚΤ προχώρησε σε απευθείας διαπραγμάτευση με την Altamira Asset Management S.A., με σκοπό την υπογραφή συμφωνίας για τη δημιουργία πλατφόρμας διαχείρισης μη εξυπηρετούμενων χορηγήσεων, χωρίς διαδικασία προσφοροδότησης ή αναζήτηση άλλων ενδιαφερομένων. Η πρακτική αυτή δεν διασφάλισε συγκριτικό μέτρο αξιολόγησης της λογικότητας και οικονομικότητας των όρων συνεργασίας.

Παρότι η ΣΚΤ υποστήριξε ότι η διαδικασία εγκρίθηκε μέσω κατάλληλων διαδικασιών εταιρικής διακυβέρνησης και κατόπιν λήψης σχετικής γνώμης από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες, στην Έκθεση της Ερευνητικής Επιτροπής για την κατάρρευση του Συνεργατικού Πιστωτικού Συστήματος καταγράφονται, σχετικά με το θέμα, ζητήματα αδιαφάνειας, καθυστερήσεις στη σύναψη της συμφωνίας και υπογραφή μη δεσμευτικού μνημονίου χωρίς προηγούμενη γνώση και έγκριση της Επιτροπείας.

Περαιτέρω, η γνώμη των ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων εκδόθηκε χωρίς να καλύπτει κρίσιμες παραμέτρους, όπως το κατά πόσο οι οικονομικοί και άλλοι όροι της Συμφωνίας Διαχείρισης και της Συμφωνίας Μετόχων ήταν δίκαιοι. Υπό τις συνθήκες αυτές, η Ερευνητική Επιτροπή εκτίμησε ότι η Συμφωνία Διαχείρισης, η οποία υπογράφηκε στις 30.12.2017 (Αρχική Συμφωνία), ήταν ετεροβαρής σε βάρος της ΣΚΤ.

Όπως επεξηγείται πιο κάτω, για τη διατήρηση της Altamira Cyprus ως Εξυπηρετητή εκ μέρους της ΚΕΔΙΠΕΣ, απαιτείτο αξιολόγηση της συμβατότητας της Αρχικής Συμφωνίας με όρους αγοράς. Στη βάση των όσων προαναφερόμενων προκύπτουν από την Έκθεση της Ερευνητικής Επιτροπής, των σχετικών αναφορών στην έκθεση του εσωτερικού συμβούλου της ΚΕΔΙΠΕΣ ο οποίος παρείχε υπηρεσίες κατά τη διαπραγμάτευση της Νέας Συμφωνίας καθώς και από τη σύγκριση των όρων της Αρχικής με τη Νέα Συμφωνία που διενεργήσαμε, η Υπηρεσία μας έχει την άποψη ότι οι όροι της Αρχικής Συμφωνίας, τουλάχιστον κατά την χρονική στιγμή της εν λόγω αξιολόγησης, δεν ήταν συμβατοί με όρους αγοράς. Η ετεροβαρής για την ΚΕΔΙΠΕΣ συμφωνία αυτή παρέμεινε σε ισχύ από την 1.1.2018 μέχρι την αναδρομική εφαρμογή της Νέας Συμφωνίας από την 1.1.2020. Ο οικονομικός αντίκτυπος για τη ΣΚΤ/ΚΕΔΙΠΕΣ δεν κατέστη δυνατό να ποσοτικοποιηθεί με ακρίβεια, λόγω της πολυπλοκότητας του τρόπου υπολογισμού της αμοιβής της Altamira Cyprus.

Προς συμμόρφωση με τη Δέσμευση 18, η ΚΕΔΙΠΕΣ υπέγραψε, στις 25.10.2022, Νέα Συμφωνία Διαχείρισης με την Altamira Cyprus, με αναδρομική ισχύ από την 1.1.2020. Η Νέα Συμφωνία Διαχείρισης βασίστηκε στο αναθεωρημένο επιχειρηματικό σχέδιο της Altamira Cyprus για την περίοδο 2020-2027. Το αναθεωρημένο επιχειρηματικό σχέδιο αποτέλεσε τη βάση για τη νέα δομή καθορισμού της αμοιβής της Altamira Cyprus ανά κατηγορία λύσεων απομόχλευσης, περιλαμβανομένων αναδιαρθρώσεων, πωλήσεων δανείων και πωλήσεων ακινήτων. Κατόπιν εξέτασης από ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα, στη βάση συγκριτικής αξιολόγησης των χρεώσεων ανά κατηγορία λύσεων, κρίθηκε ότι οι οικονομικοί όροι της Νέας Συμφωνίας ενέπιπταν εντός του εύρους συγκρίσιμων όρων που εφαρμόζονται στην αγορά ή ότι τυχόν αποκλίσεις αιτιολογούνταν στη βάση εύλογων εμπορικών λόγων. Ως εκ τούτου, κρίθηκε ότι η Νέα Συμφωνία συνάδει με όρους αγοράς και δεν δημιουργεί παράνομη κρατική ενίσχυση προς την Altamira Cyprus. Ωστόσο, όπως διαπιστώθηκε και από τον Εντολοδόχο Παρακολούθησης, στον οποίο η Ε.Επ. ανάθεσε την επισκόπηση της εργασίας του ανεξάρτητου εμπειρογνώμονα, το πλέον αξιόπιστο κριτήριο για τον έλεγχο της συμβατότητας της Νέας Συμφωνίας με όρους αγοράς θα ήταν το συνολικό κόστος διαχείρισης στη βάση του επιχειρηματικού σχεδίου, το οποίο δεν ελέγχθηκε.

Σύμφωνα με υπολογισμούς της ΚΕΔΙΠΕΣ, η εφαρμογή των όρων της Νέας Συμφωνίας, σε σύγκριση με τους όρους της Αρχικής Συμφωνίας, στη βάση του αναθεωρημένου επιχειρηματικού σχεδίου, αναμενόταν να επιφέρει μείωση των συνολικών εξόδων διαχείρισης κατά 24%, που προκύπτει από τη σημαντική μείωση του σταθερού μέρους της αμοιβής και ενίσχυση του μεταβλητού μέρους, καθώς και ουσιωδώς χαμηλότερες χρεώσεις σε περίπτωση απόσυρσης περιουσιακών στοιχείων υπό τη διαχείριση της Altamira Cyprus ή τερματισμού της διαχείρισης. Η συνολική μείωση υπολογίστηκε στα €77,6εκ.

Παρότι οι πιο πάνω διαφοροποιήσεις συνιστούν ουσιαστική βελτίωση των οικονομικών όρων, σημαντικό μέρος της αναμενόμενης εξοικονόμησης, ύψους €36,7εκ. από σύνολο €77,6εκ., αφορά στη μείωση της χρέωσης σε περίπτωση απόσυρσης χαρτοφυλακίου από την περίμετρο διαχείρισης της Altamira Cyprus. Ως εκ τούτου, η επίτευξη του οφέλους αυτού εξαρτάται από την πραγματοποίηση τέτοιας συναλλαγής.

Μεταγενέστερα, η ΚΕΔΙΠΕΣ προχώρησε σε αναβαθμονόμηση του επιχειρηματικού σχεδίου, λόγω μεταβολών στο οικονομικό περιβάλλον και στην απόδοσή της, δεδομένου ότι παρατηρήθηκε σημαντική υποαπόδοση του στόχου πώλησης χαρτοφυλακίου δανείων.

Συνεπώς, παρά το ότι στη βάση της Νέας Συμφωνίας και του αναθεωρημένου επιχειρηματικού σχεδίου επιτεύχθηκε σημαντική βελτίωση στους όρους της συμφωνίας με την Altamira Cyprus, το όφελος που θα προκύψει για την ΚΕΔΙΠΕΣ σε σχέση με το ύψος της συνολικής αμοιβής της Altamira Cyprus θα εξαρτηθεί, σε μεγάλο βαθμό, από τη διάρθρωση των λύσεων που θα επιτευχθούν και ιδιαίτερα από τον βαθμό που αυτές θα περιλαμβάνουν πωλήσεις σημαντικών πακέτων δανείων ή/και ακινήτων, αφού η μεγαλύτερη βελτίωση των χρεώσεων βάσει της Νέας Συμφωνίας σε σχέση με την Αρχική έχει επιτευχθεί σε αυτές τις κατηγορίες λύσεων.