Η Κύπρος κατατάσσεται τρίτη στην ευρωζώνη όσον αφορά τον συνολικό αριθμό συνταξιοδοτικών ταμείων, παρά τη μείωση κατά 30% που καταγράφηκε την τελευταία πενταετία, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε την Παρασκευή η Κεντρική Τράπεζα.

Η ΚΤΚ δημοσίευσε την πρώτη στατιστική έκθεση των συνταξιοδοτικών ταμείων για το 2025, στην οποία παρουσιάζεται μια συνοπτική εικόνα των βασικών εξελίξεων στα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού των συνταξιοδοτικών ταμείων που είναι κάτοικοι Κύπρου, καθώς επίσης, χρήσιμες πληροφορίες σχετικά με τον αριθμό των συνταξιοδοτικών ταμείων, και των μελών τους.

Σύμφωνα με την έκθεση, ο συνολικός αριθμός των συνταξιοδοτικών ταμείων στην Κύπρο ανήλθε σε λιγότερο από 600 στο τέλος του 2025, αντανακλώντας μια μείωση άνω του 30% κατά την τελευταία πενταετία, μετά την εφαρμογή του νόμου για την Επαγγελματική Συνταξιοδοτική Παροχή.

Ωστόσο, η χώρα εξακολουθεί να κατέχει την τρίτη υψηλότερη θέση στη ζώνη του ευρώ ως προς τον αριθμό των συνταξιοδοτικών ταμείων, μετά την Ιρλανδία (περίπου 5.000) και την Ισπανία (περίπου 1.000).

Από την άλλη, κατατάσσεται στα χαμηλότερα επίπεδα στην ευρωζώνη όσον αφορά το μέσο ενεργητικό ανά συνταξιοδοτικό ταμείο, με κάτω από €10 εκ., υποδηλώνοντας ένα επίμονα κατακερματισμένο τομέα.

Όπως σημειώνεται, παρά το υψηλότερο ποσοστό ενεργών μελών στην Κύπρο (75%) σε σχέση με τη ζώνη του ευρώ (58%), καταγράφεται ταχύτερη μείωση την περίοδο 2020–2025, αντανακλώντας τις αυξανόμενες πιέσεις της δημογραφικής γήρανσης.

Σύμφωνα με την ΚΤΚ, το συνταξιοδοτικό τοπίο κυριαρχείται από συστήματα καθορισμένων εισφορών έναντι των συστημάτων καθορισμένων παροχών, τα οποία αντιπροσωπεύουν άνω του 80% των συνταξιοδοτικών ταμείων. Όπως σημειώνεται, αυτό αντανακλά το χαμηλότερο κόστος και τον περιορισμένο κίνδυνο για τους εργοδότες.

Όπως αναφέρεται, η επενδυτική σύνθεση των συνταξιοδοτικών ταμείων παραμένει επικεντρωμένη σε παραδοσιακές κατηγορίες, ωστόσο παρατηρούνται ενδείξεις σταδιακής διαφοροποίησης, οι οποίες ενδέχεται να ενισχύσουν τις αποδόσεις αλλά και να αυξήσουν την μεταβλητότητα.

Σύμφωνα με την έκθεση, το 26% των περιουσιακών στοιχείων των συνταξιοδοτικών ταμείων στην Κύπρο αποτελείται από χρεόγραφα, το 25% από μετοχικό κεφάλαιο, ενώ αξιοσημείωτο είναι ότι οι τοποθετήσεις σε μετρητά και καταθέσεις στα συνταξιοδοτικά ταμεία στην Κύπρο παραμένουν υψηλές στο 14%, ποσοστό ίσο με το διπλάσιο του μέσου όρου της ζώνης του ευρώ το οποίο ανήλθε στο 7%.

Η ΚΤΚ επισημαίνει ότι τα συνταξιοδοτικά ταμεία στην Κύπρο εμφανίζουν σχετική ανθεκτικότητα, συμβάλλοντας στη διατήρηση της σταθερότητας του τομέα και στη στήριξη της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας των συνταξιοδοτικών παροχών. Ωστόσο, σημειώνει ότι περίπου το 20% της συνολικής αξίας των συστημάτων καθορισμένων παροχών εκτιμάται ότι παραμένει ελλειμματικά χρηματοδοτημένο.

Όσον αφορά τα συνταξιοδοτικά δικαιώματα, σημειώνεται ότι αυτά παραμένουν σημαντικώς υψηλότερα στα συστήματα καθορισμένων παροχών, αντανακλώντας τον σχεδιασμό τους για την παροχή προκαθορισμένων επιπέδων εισοδήματος, με τους σχετικούς κινδύνους να βαρύνουν σε μεγάλο βαθμό τους εργοδότες.

"Καθώς τα συνταξιοδοτικά δικαιώματα συνεχίζουν να αυξάνονται, καθίσταται ολοένα και πιο αναγκαία η ενίσχυση της διαφάνειας ως προς το κόστος, η καλύτερη κατανόηση των χρεώσεων και η ενδυνάμωση του χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού, προκειμένου να διασφαλιστούν ικανοποιητικά συνταξιοδοτικά αποτελέσματα", επισημαίνει η ΚΤΚ.

Υπό αυτό το πρίσμα, υπογραμμίζεται ότι η απουσία ανεξάρτητης και ενιαίας εποπτικής αρχής για τις συντάξεις εξακολουθεί να συνιστά βασικό θεσμικό κενό στην Κύπρο. "Η θέσπιση ενός ενιαίου εποπτικού πλαισίου θα ενίσχυε την εμπιστοσύνη στη μακροπρόθεσμη αποταμίευση, θα βελτίωνε την εποπτεία και θα στήριζε την ανθεκτικότητα και βιωσιμότητα του συνταξιοδοτικού συστήματος υπό το φως της εν εξελίξει δημογραφικής γήρανσης και των μεταβαλλόμενων συνθηκών των αγορών", αναφέρει η ΚΤΚ.