H υβριδική επίθεση είναι σκόπιμη και συνδυάζει ταυτόχρονα διάφορα εργαλεία ισχύος για να αποσταθεροποιήσει μια κοινωνία ή ένα κράτος, με κινήσεις που «παραμένουν κάτω από το όριο του ανοιχτού πολέμου», σύμφωνα με τον Αναπληρωτή Καθηγητή Διεθνών Σχέσεων του Παν. Λευκωσίας, Δρ. Κωνσταντίνο Αδαμίδη.

Μιλώντας στην «Κ» ο Δρ. Αδαμίδης σημείωσε ότι, οι υβριδικές επιθέσεις, είναι συνδυαστικές κινήσεις, σκόπιμα συνδυαστικές κινήσεις, διαφορετικών εργαλείων ισχύος, οι οποίες μπορεί να προέρχονται τόσο από κρατικούς όσο και από μη κρατικούς δρώντες, με στόχο να υπονομεύσουν, να διχάσουν, και γενικά να δημιουργήσουν προβλήματα σε ένα κράτος ή μια κοινωνία. Στο πλαίσιο του υβριδικού πολέμου, συναντάμε πληθώρα μορφών υβριδικών απειλών, όπως είναι οι ψυχολογικές επιχειρήσεις, οι οικονομικές παρεμβάσεις με σκοπό την αποσταθεροποίηση του κράτους, οι κυβερνοεπιθέσεις, η εκμετάλλευση της μεταναστευτικής ροής και η χρήση του νόμου ως εργαλείο πίεσης (lawfare).

Όταν ρωτήθηκε αν είναι εύκολο να ανιχνευτεί μια υβριδική απειλή, ο Δρ. Αδαμίδης τόνισε ότι αυτό αποτελεί το βασικό πρόβλημα με ορισμένες μορφές υβριδικών απειλών. Ένα από τα πιο σύνθετα στοιχεία αυτού του είδους υβριδικών επιθέσεων, όπως εξηγεί ο Δρ. Αδαμίδης, είναι η άρνηση ευθύνης (attribution problem). Συχνά είναι εξαιρετικά δύσκολο να αποδειχθεί ποιο κράτος ή μη-κρατική οντότητα, βρίσκεται πίσω από μια τέτοια επίθεση και η έλλειψη σαφών αποδείξεων καθιστά δυσκολότερη την επιβολή αντιποίνων.

Σύμφωνα με τον ίδιο, πρόκειται για κάτι διαφορετικό από τις συμβατικές επιχειρήσεις, όπου για παράδειγμα ένας πύραυλος εκτοξεύεται από συγκεκριμένη τοποθεσία και μια χώρα μπορεί να εντοπίσει την προέλευσή του. Αντίθετα, η υβριδική απειλή δεν μπορεί να εντοπιστεί με την ίδια ακρίβεια, και παρόλο που είναι δυνατό να συγκεντρωθούν κάποια στοιχεία, η απόδειξη παραμένει δύσκολη, καθώς κανείς δεν αναλαμβάνει την ευθύνη.

Κληθείς να σχολιάσει κατά πόσον και με ποιον τρόπο τα κράτη μπορούν να ενισχύσουν την πρόληψη, ο Δρ. Αδαμίδης σημείωσε ότι αυτή μπορεί πάντοτε να αυξηθεί, χωρίς ωστόσο να είναι δυνατό να εξαλειφθεί πλήρως η πιθανότητα εκδήλωσης απειλής. Όπως ανέφερε, η βασική δυσκολία στις υβριδικές απειλές έγκειται στο γεγονός ότι η αποτροπή τους είναι ιδιαίτερα δύσκολη.

Πιο ευάλωτα τα κράτη χωρίς κοινωνική συνοχή

Ένα κράτος με κοινωνική συνοχή, όπως εξήγησε ο Δρ. Αδαμίδης, καθίσταται πιο ανθεκτικό καθώς οι επιτιθέμενοι είναι πιο δύσκολο να εντοπίσουν τα ρήγματα που χρειάζονται για την εκδήλωσης μιας υβριδικής επίθεσης. Όπως σημείωσε, οι υβριδικές απειλές ενισχύονται όταν υπάρχουν κοινωνικά ρήγματα, τα οποία μπορούν να εκμεταλλευτούν οι δρώντες οι οποίοι επιδιώκουν να βλάψουν μια χώρα».

Φέρνοντας ως παράδειγμα τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου παρατηρούνται έντονες κοινωνικές και πολιτικές ανισορροπίες, ο Δρ. Αδαμίδης επεσήμανε ότι από τη μία πλευρά ενισχύονται ακραίες αντιμεταναστευτικές και εθνικιστικές φωνές, ενώ από την άλλη αναπτύσσονται ισχυρά κινήματα κοινωνικής διαμαρτυρίας και αντίδρασης. «Το αποτέλεσμα είναι μια κοινωνία με υψηλό βαθμό πόλωσης και εσωτερικών αντιθέσεων, γεγονός που καθιστά ευκολότερη την εκμετάλλευση αυτών των ρηγμάτων, με στόχο την περαιτέρω όξυνση των διαιρέσεων

Επίμαχο βίντεο και υβριδική επίθεση

Κληθείς να σχολιάσει τη θέση της Κυβέρνησης σχετικά με την υβριδική επίθεση μετά το επίμαχο βίντεο, ο Δρ. Αδαμίδης τόνισε –πάντα στο πλαίσιο της υβριδικής επίθεσης- πως το πρώτο που πρέπει να εξετάσουμε,  είναι ο στόχος πίσω από την ενέργεια. Δηλαδή, ποιος είναι ο σκοπός της κίνησης αυτής. Ειδικά σε αυτή την περίπτωση, όπως εξήγησε, διαφαίνεται ότι υπήρχε συγκεκριμένη πρόθεση και στόχευση, σε συγκεκριμένη χρονική στιγμή.

Το δεύτερο σημείο που πρέπει να ληφθεί υπόψη είναι ότι το βίντεο προέρχεται από άτομα άγνωστης ταυτότητας, χωρίς να υπάρχει σαφής εικόνα για το ποιος βρίσκεται πίσω από αυτή την ενέργεια. Βλέπουμε δηλαδή το πρόβλημα της μη-ανάληψης ευθύνης που προαναφέραμε (attribution problem) δεδομένου ότι δεν επρόκειτο για παράδειγμα μια δημοσιογραφική έρευνα.

Τρίτον, σε αυτές τις περιπτώσεις οι ειδικοί θα προσπαθήσουν, με τεχνικά μέσα, να βρουν ενδείξεις για το ποιοι μπορεί να είναι υπεύθυνοι, αλλά παραμένει πολύ δύσκολο να αποκαλυφθεί με σιγουριά ποιος πραγματικά βρίσκεται πίσω από αυτή τη δράση. Τέτοιου είδους επιθέσεις, όπως ανέφερε, είναι πολύ συχνό φαινόμενο και είναι πολύ σημαντικό για τις δομές ασφάλειας του κράτους να γνωρίζουν και να βελτιώνονται, ακόμη και αν δεν μπορεί να αποδοθεί ανοιχτά ευθύνη.

Ολοκληρώνοντας, ο Δρ. Αδαμίδης υπογράμμισε ότι οι υβριδικές επιθέσεις είναι σχετικά φθηνές επιλογές, με χαμηλό οικονομικό και πολιτικό κόστος, με τη δυνατότητα όμως να προκαλέσουν σοβαρές ζημιές, να αναστατώσουν μια ολόκληρη κοινωνία ή να καταστρέψουν προσωπικότητες. Όπως επισήμανε, το φαινόμενο αυτό δεν αφορά μόνο την Κύπρο, αλλά είναι γενικότερο.