“Η ευνοϊκή ευκαιρία που είχαμε (για το Κυπριακό) κατά τη διάρκεια του περασμένου έτους και στις αρχές του τρέχοντος έτους σταδιακά χάνεται”, εκτίμησε η προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για το Κυπριακό, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, σε συνέντευξή της στο τουρκικό πρακτορείο ANKA, υποστηρίζοντας ότι το κλίμα αντιπαράθεσης και η έλλειψη πολιτικής βούλησης δυσχεραίνουν την προσπάθεια επανεκκίνησης της διαδικασίας.

Η κ. Ολγκίν αναφέρθηκε αναλυτικά και στο παρασκήνιο της μη πραγματοποίησης τριμερούς συνάντησης στη Νέα Υόρκη μεταξύ του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη και του Τουρκοκύπριου ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν.

Όπως είπε, μια τέτοια τριμερής δεν είχε περιληφθεί εξαρχής στο πρόγραμμα του ΓΓ του ΟΗΕ, ο οποίος είχε προγραμματισμένες χωριστές συναντήσεις με τους δύο ηγέτες.

Σύμφωνα με τη κ. Ολγκίν, κατά τη διάρκεια των επαφών στη Νέα Υόρκη ο ΠτΔ Νίκος Χριστοδουλίδης εισηγήθηκε την πραγματοποίηση τριμερούς συνάντησης. Η ίδια μετέφερε την πρόταση στον Τουφάν Ερχιουρμάν, ο οποίος, όπως ανέφερε, ρώτησε κατά πόσον υπήρχε νέα πρόταση που θα μπορούσε να καταστήσει τη συνάντηση ουσιαστική.

Η ίδια απάντησε ότι ο κ. Χριστοδουλίδης είχε επαναλάβει προτάσεις που είχε ήδη θέσει κατά την τελευταία διμερή συνάντηση των δύο ηγετών. Ο Τουφάν Ερχιουρμάν έκρινε ότι, εφόσον δεν είχαν δημιουργηθεί οι προϋποθέσεις για ουσιαστική πρόοδο, μια τριμερής συνάντηση δεν θα οδηγούσε σε θετικό αποτέλεσμα, πρόσθεσε η κ. Ολγκίν.

Η προσωπική απεσταλμένη του ΓΓ του ΟΗΕ υπογράμμισε ότι ο ρόλος του Οργανισμού είναι διευκολυντικός και ότι τα Ηνωμένα Έθνη δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τις πολιτικές αποφάσεις των δύο πλευρών. «Μπορούμε να δίνουμε συμβουλές, αλλά τελικά η απόφαση ανήκει στους ηγέτες», ανέφερε.

Έλλειψη πολιτικής βούλησης στα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης

Η κ. Ολγκίν στάθηκε ιδιαίτερα στα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, επισημαίνοντας ότι ορισμένα από αυτά θα μπορούσαν να εφαρμοστούν άμεσα, εφόσον υπήρχε η αναγκαία πολιτική βούληση.

Μεταξύ άλλων αναφέρθηκε στη δημιουργία νέας τεχνικής επιτροπής για φυσικές καταστροφές, για την οποία οι δύο πλευρές είχαν συμφωνήσει, χωρίς ωστόσο να έχουν καταλήξει ακόμη στον τρόπο με τον οποίο θα ανταποκρίνονται από κοινού σε περίπτωση φυσικής καταστροφής οπουδήποτε στο νησί.

Αναφέρθηκε επίσης σε μέτρα που αφορούν τη διαχείριση της παράτυπης μετανάστευσης, την αποναρκοθέτηση και τον αθλητισμό, τονίζοντας ότι δεν υπάρχουν μόνο τεχνικά εμπόδια αλλά και ζήτημα πολιτικής απόφασης.

Η Ολγκίν αναφέρθηκε ακόμη στα νέα σημεία διέλευσης, κατονομάζοντας τις διαδρομές Αθηένου–Αγλαντζιά, Μια Μηλιά και Λουρουτζίνα–Λύμπια.

Ειδικά για τη Μια Μηλιά, σημείωσε ότι το άνοιγμα νέου σημείου διέλευσης θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά το εμπόριο και ότι το όφελος αυτό έχει αναγνωριστεί και από τα εμπορικά επιμελητήρια των δύο κοινοτήτων. «Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν έχει υπάρξει η πολιτική βούληση για να προχωρήσουμε», ανέφερε.

Στο επίκεντρο του Οκτωβρίου η μεθοδολογία των συνομιλιών

Η Μαρία Άνχελα Ολγκίν δήλωσε ότι θα συνεχίσει τις προσπάθειες για τη δημιουργία συνθηκών που θα επιτρέψουν την πραγματοποίηση μιας ουσιαστικής συνάντησης 5+1.

Στο πλαίσιο αυτό, οι επαφές που προγραμματίζονται για τον Οκτώβριο θα επικεντρωθούν τόσο στο περιεχόμενο όσο και στη μέθοδο μιας μελλοντικής διαπραγματευτικής διαδικασίας.

Όπως ανέφερε, ζητούμενο είναι να συμφωνηθεί μια μεθοδολογία, η οποία δεν θα δημιουργεί προσκόμματα από την αρχή της διαδικασίας αλλά θα διευκολύνει την πρόοδο.

Η μεθοδολογία αυτή, σύμφωνα με τη Ολγκίν, θα πρέπει να καθορίζει το πλαίσιο, τους κανόνες και τις αρχές μέσα στις οποίες θα επιδιωχθούν βραχυπρόθεσμοι, μεσοπρόθεσμοι και μακροπρόθεσμοι στόχοι.

«Σε κάθε διαπραγμάτευση οι πλευρές συμφωνούν σε μια μέθοδο που καθορίζει πώς θα διεξάγονται οι συνομιλίες», είπε, επισημαίνοντας ότι τα Ηνωμένα Έθνη καλούν τις δύο πλευρές να διαμορφώσουν από κοινού το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα μπορούν να λάβουν τις δικές τους αποφάσεις.

Τόνισε επίσης ότι ο ΟΗΕ δεν πρόκειται να επιβάλει ούτε το αποτέλεσμα ούτε τα βήματα που θα πρέπει να ακολουθηθούν.

«Ο ΟΗΕ βρίσκεται στην Κύπρο για να διευκολύνει, όχι για να επιβάλλει ή να υπαγορεύει τι πρέπει να γίνει», ανέφερε.

Η ίδια υπογράμμισε ότι κάθε διαπραγματευτική διαδικασία απαιτεί διάθεση για παραχωρήσεις, συμβιβασμούς και αναζήτηση αμοιβαίου οφέλους, προϋποθέσεις οι οποίες, όπως είπε, «δεν φαίνεται να υπάρχουν αυτή τη στιγμή».

Έγγραφο με τις συγκλίσεις του 2015–2017

Η κ. Ολγκίν αναφέρθηκε επίσης στην εργασία που βρίσκεται σε εξέλιξη σχετικά με τις συγκλίσεις που είχαν επιτευχθεί κατά τις προηγούμενες διαπραγματεύσεις.

Όπως είπε, ο ΟΗΕ εξετάζει τα κοινά έγγραφα που είχαν υποβληθεί από τις δύο πλευρές κατά την περίοδο 2015–2017, καθώς και άλλο υλικό από τα αρχεία του Οργανισμού.

Σύμφωνα με την ίδια, τα κοινά έγγραφα της περιόδου 2015–2017 αποτελούν την πλησιέστερη καταγραφή των συγκλίσεων που είχαν επιτευχθεί.

Ωστόσο, το σχετικό έγγραφο δεν πρόκειται να παρουσιαστεί πριν από την έναρξη νέων διαπραγματεύσεων.

Εξήγησε ότι μια πρόωρη παρουσίασή του θα μπορούσε να προκαλέσει νέα διαφωνία σχετικά με τον τρόπο ερμηνείας των προηγούμενων διαπραγματευτικών δεδομένων.

«Αν το παρουσιάσουμε νωρίτερα, θα ανοίξει ένα νέο κεφάλαιο διαφωνίας. Θα δοθεί όταν αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις και όταν μπορεί να είναι χρήσιμο», είπε.

Παράλληλα, αμφισβήτησε τη λογική της αυτόματης επανάληψης των ίδιων μεθόδων επειδή αυτές εφαρμόστηκαν στο παρελθόν.

«Αν όλα γίνονταν πάντα με τον ίδιο τρόπο, ίσως αυτός να είναι ακριβώς ο λόγος για τον οποίο δεν έχει σημειωθεί μέχρι σήμερα μεγαλύτερη πρόοδος», σχολίασε.

«Οι διαπραγματεύσεις δεν γεννιούνται σε εχθρικό περιβάλλον»

Ερωτηθείσα για τις επιπτώσεις που έχουν στο κλίμα οι προσπάθειες περιορισμού διεθνών επαφών Τουρκοκυπρίων εκπροσώπων και άλλες ενέργειες που, κατά την τουρκοκυπριακή πλευρά, πλήττουν την εμπιστοσύνη, η Ολγκίν απάντησε ότι τέτοιες πρακτικές καθιστούν ακόμη δυσκολότερη μια ήδη περίπλοκη κατάσταση.

«Απολύτως όχι», απάντησε στο ερώτημα αν μπορεί να δημιουργηθεί ευνοϊκό περιβάλλον υπό αυτές τις συνθήκες.

«Οι διαπραγματεύσεις δεν εμφανίζονται από μόνες τους ούτε γεννιούνται μέσα σε εχθρικό περιβάλλον», σημείωσε.

Τόνισε ακόμη ότι η διαπραγματευτική διαδικασία απαιτεί κατανόηση και αποδοχή της ύπαρξης της άλλης πλευράς, λέγοντας ότι έχει συζητήσει επανειλημμένως το συγκεκριμένο ζήτημα με τους διαπραγματευτές κατά τον τελευταίο μήνα.

«Σταδιακά χάνεται το ευνοϊκό παράθυρο»

Η Ολγκίν προειδοποίησε ακόμη ότι η περιφερειακή κατάσταση στη Μέση Ανατολή και την Ανατολική Μεσόγειο γίνεται όλο και πιο περίπλοκη, γεγονός που ενδέχεται να επηρεάσει αρνητικά και το Κυπριακό.

«Είναι σαφές ότι η ευνοϊκή ευκαιρία που είχαμε κατά τη διάρκεια του περασμένου έτους και στις αρχές του φετινού σταδιακά χάνεται», ανέφερε.

Σύμφωνα με την ίδια, η επίσκεψη που προγραμματίζει για τον Οκτώβριο αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς το διπλωματικό περιθώριο για επανεκκίνηση μιας ουσιαστικής διαδικασίας δεν παραμένει επ’ αόριστον ανοικτό.

Κατά τις επόμενες επαφές αναμένεται να εξεταστεί κατά πόσον οι δύο πλευρές είναι έτοιμες να προχωρήσουν σε συγκεκριμένα βήματα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, να εφαρμόσουν μέτρα για τα οποία έχει ήδη υπάρξει συμφωνία και να καταλήξουν σε κοινή προσέγγιση σχετικά με τον τρόπο διεξαγωγής ενδεχόμενων νέων συνομιλιών.