Γράφει η Ελένη Σαμπάνη
- Ποια είναι η ιστορία σου;
– Το 1688 βρήκα για πρώτη φορά τη θέση μου στη Νότια Δεξαμενή, ενσαρκώνοντας τη γαλήνη και τη γονιμότητα. Με τον καιρό μετακινήθηκα. […] Στέκομαι μπροστά σας, ευγενής και σταθερή, μητέρα του Απόλλωνα και της Αρτέμιδος.
– Πες μου, προτιμάς τον γιο σου ή την κόρη σου;
– Ως μητέρα, αγαπώ και τα δύο παιδιά μου. Το καθένα κατέχει τις δικές του θείες ιδιότητες.
– Γιατί κοιτάζεις προς τους κήπους των Βερσαλλιών και όχι προς το ίδιο το παλάτι;
– Ηταν θέληση του βασιλιά να επεκτείνω το βλέμμα μου προς το Μεγάλο Κανάλι και τον ορίζοντα πέρα από αυτό. Με αυτόν τον τρόπο, η θέση μου αντανακλά όχι μόνο την προστασία που προσφέρω στα παιδιά μου, αλλά και το όραμα του βασιλιά για τάξη και κυριαρχία που εκτείνεται προς όλες τις χώρες.
Η παραπάνω συζήτηση πραγματοποιήθηκε ανάμεσα στη Λητώ, την κεντρική μορφή του ομώνυμου σιντριβανιού στις Βερσαλλίες, και στον Βαλεντέν Σμιτ, συνιδρυτή της ΑΙ πλατφόρμας Ask Mona. Σε μια διαδραστική παρουσίασή της, στο συνέδριο τεχνολογίας TechFuse στα Ιωάννινα, τον Μάρτιο, η Λητώ «ζωντάνεψε» μέσω τεχνητής νοημοσύνης, δείχνοντας πώς ένα έργο τέχνης μπορεί να αποκτήσει φωνή και να συνομιλήσει με το κοινό.
Η ιδέα για την πλατφόρμα, που ξεκίνησε το 2016, όπως εξήγησε ο Σμιτ, συνοψίζεται ήδη στο ίδιο της το όνομα, Ask Mona – δηλαδή, «ρώτα τη Μόνα Λίζα». Στη συζήτησή του με την Ελενα Μαυρομιχάλη, σύμβουλο θεμάτων πολιτισμού του γραφείου του πρωθυπουργού, που συμμετείχε επίσης στο συνέδριο, ανέφερε ότι ο ίδιος και η συνιδρύτρια της πλατφόρμας, Μαριόν Καρέ, ξεκίνησαν το εγχείρημα σε νεαρή ηλικία, στο Παρίσι, παρακινημένοι από το γεγονός ότι πολλοί φίλοι τους δεν επισκέπτονταν μουσεία. Θέλοντας να καλύψουν το ηλικιακό κενό που υπάρχει στην προσέλευση των νέων στα πολιτιστικά ιδρύματα, δημιούργησαν –σε μια εποχή προγενέστερη του ChatGPT– έναν αλγόριθμο που επιτρέπει στον χρήστη να συνομιλεί απευθείας με ένα έργο τέχνης και να λαμβάνει τεκμηριωμένες απαντήσεις.
«Χτίζουμε μια συνομιλητική ταυτότητα ριζωμένη σε πραγματική, επαληθευμένη γνώση. Συνεργαζόμαστε με τους επιμελητές, τους ιστορικούς και τους συντηρητές του κάθε ιδρύματος, π.χ. Λούβρο, Μουσείο Ορσέ, για να δημιουργήσουμε μια βάση γνώσεων γύρω από κάθε έργο τέχνης», εξήγησε ο Βαλεντέν Σμιτ.
Δεδομένου ότι το Ask Mona συνεργάζεται με μεγάλα μουσεία και ιδρύματα, αναρωτηθήκαμε με ποιο τρόπο προσεγγίζει έργα τέχνης με περίπλοκη ιστορία – για παράδειγμα, κειμήλια για τα οποία ορισμένες χώρες ισχυρίζονται ότι κατασχέθηκαν κατά τη διάρκεια της αποικιοκρατίας. «Εμείς είμαστε μια εταιρεία τεχνολογίας. Είναι ευθύνη του μουσείου να αποφασίσει πώς θα παρουσιάσει την προέλευση των συλλογών του. Δική μας ευθύνη είναι να διασφαλίσουμε ότι η πλατφόρμα θα μεταδώσει πιστά αυτές τις πληροφορίες», απάντησε στην «Κ» ο Βαλεντέν Σμιτ. Κατά τη γνώμη του, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί στην πραγματικότητα να είναι ένα πολύ καλό εργαλείο για τη διαχείριση και επεξήγηση τέτοιων ζητημάτων. «Μια ετικέτα τοίχου έχει σαράντα λέξεις· δεν μπορεί να αποδώσει μια αμφισβητούμενη ιστορία. Αντιθέτως, μια συνομιλία μπορεί να επιδιώξει κάτι τέτοιο. Ενας επισκέπτης μουσείου, λοιπόν, έχει τη δυνατότητα μέσω του Ask Mona να ρωτήσει “από πού προέρχεται αυτό” και να λάβει μια λεπτομερή απάντηση η οποία λαμβάνει υπόψη της τις διαφορετικές οπτικές γωνίες, το ιστορικό πλαίσιο και τις συνεχιζόμενες συζητήσεις», ανέφερε.
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν χρειάζεται να πάρει θέση, μπορεί να παρουσιάσει απλώς τα γεγονότα και να αφήσει τον επισκέπτη να διαμορφώσει τη δική του άποψη. «Αυτό είναι πάντα το νόημα της καλής διαμεσολάβησης: όχι η απλοποίηση, αλλά το να γίνουν τα πολύπλοκα ζητήματα προσβάσιμα», κατέληξε.
