Ως «δώρο εξ ουρανού» χαρακτηρίζουν ανώτατοι αξιωματικοί των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων το θαλάσσιο drone–καμικάζι (USV) που εντοπίστηκε και περισυνελέγη στη Λευκάδα. Οπως περιγράφουν αρμόδιες πηγές στην «Κ», μόλις απαντηθούν τα φλέγοντα ερωτήματα σχετικά με την προέλευση και την αποστολή του, θα ξεκινήσει η διαδικασία «αξιοποίησης» του drone επιφανείας. Οι Ενοπλες Δυνάμεις έχουν στα χέρια τους ένα ολοκληρωμένο σύστημα, μια έτοιμη λύση, που μπορεί να εξοικονομήσει πόρους αλλά και χρόνια έρευνας τα οποία θα απαιτούνταν ώστε η Ελλάδα να αναπτύξει το δικό της USV. 

Προς το παρόν, πάντως, η έρευνα των στρατιωτικών και κρατικών υπηρεσιών εστιάζει στον «ιδιοκτήτη» και τον «στόχο» του drone–καμικάζι. Στο μικροσκόπιο βρίσκεται το λογισμικό του USV, στο οποίο το εξειδικευμένο προσωπικό των Ενόπλων Δυνάμεων αναζητά ψηφιακά ίχνη, όπως η πορεία του μέχρι να καταλήξει στη Λευκάδα αλλά και η διαδρομή που είχε σχεδιαστεί να ακολουθήσει αλλά και στοιχεία για τη μονάδα ελέγχου του drone. Παράλληλα, οι σειριακοί αριθμοί που φαίνεται να έχουν εντοπιστεί σε υποσυστήματα του drone αναμένεται να δώσουν απαντήσεις και να επιβεβαιώσουν τα σενάρια για την προέλευσή του. 

Ακόμη, οι Αρχές αναζητούν την αιτία που το USV κατέληξε στη Λευκάδα, με επικρατέστερο το σενάριο της απώλειας επικοινωνίας ή κάποιας βλάβης στο σύστημα δορυφορικής πλοήγησης, ενώ διερευνάται και ο λόγος που δεν ενεργοποιήθηκε το πρωτόκολλο αυτοκαταστροφής που διαθέτει το σύστημα ώστε να μην καταλήξει σε «εχθρικά» χέρια. 

Αντιγραφή

Τον Φεβρουάριο του 2025, το ΕΛΚΑΚ προκήρυξε διαγωνισμό για την ανάπτυξη «Μη Επανδρωμένων Θαλάσσιων Σκαφών Επιφανείας» προϋπολογισμού 12 εκατομμυρίων ευρώ. Πολλά από τα τεχνικά χαρακτηριστικά που προβλέπει ο διαγωνισμός, όπως η εμβέλεια δράσης 400 ναυτικών μιλίων, η ταχύτητα των 40 κόμβων, τα συστήματα επικοινωνίας και πλοήγησης αλλά και τα ηλεκτρονικά, αισθητήρες, και ηλεκτροπτικά, υπάρχουν ήδη στο USV της Λευκάδας. «Οι Ενοπλες Δυνάμεις έχουν ήδη στα χέρια τους την τεχνολογία που ήθελαν να αναπτύξουν», αναφέρει ανώτατη πηγή στην «Κ», συμπληρώνοντας ότι «το μόνο που έχουμε να κάνουμε είναι να την αντιγράψουμε». Το μεγάλο ερώτημα, όμως, είναι το πώς.

Στην Ελλάδα, η μέθοδος της αντίστροφης μηχανικής (reverse engineering) δεν έχει χρησιμοποιηθεί στον βαθμό που θα μπορούσε να παρέχει άμεσες λύσεις, ειδικά σε περιπτώσεις όπως αυτή με το άγνωστης προέλευσης USV. Με απλά λόγια, δεν υπάρχει προηγούμενο ή «πεπατημένη» ώστε να ξεκινήσει άμεσα η αντιγραφή του συστήματος, με τις αρμόδιες υπηρεσίες να αναζητούν τη βέλτιστη λύση αλλά και τον τρόπο για να ξεπεράσουν μια σειρά από νομικά και άλλης φύσεως προβλήματα. Τα σπουδαιότερα, ίσως, από αυτά είναι η προστασία της πατέντας και η δημιουργία γραμμής παραγωγής. «Ποιος θα αναλάβει να ακτινογραφήσει το USV; Να το λύσει και να αντιγράψει μέχρι και τις βίδες; Θα είναι κάποιο πανεπιστήμιο; Κάποια ιδιωτική εταιρεία; Και με ποια κριτήρια; Οποιος το κάνει θα έχει στα χέρια του μια πατέντα που αξίζει εκατομμύρια», αναφέρει η ίδια πηγή.

Ακόμη και αν οι τεχνικές υπηρεσίες των Ενόπλων Δυνάμεων αναλάβουν την αντιγραφή του, ένα σημαντικό ερώτημα είναι ποιος θα πάρει το συμβόλαιο για την παραγωγή του USV. «Προς το παρόν, τα στρατιωτικά εργοστάσια δεν διαθέτουν γραμμές παραγωγής για πλωτά συστήματα. Εχουμε πολλά γραφειοκρατικά ζητήματα που πρέπει να ξεπεραστούν», αναφέρει ανώτατος αξιωματικός στην «Κ», εκφράζοντας την ελπίδα ότι το «δώρο εξ ουρανού» δεν θα καταλήξει σε κάποια αποθήκη.

Εξίσου σημαντική, όμως, είναι η αξιοποίηση του USV για την ανάπτυξη μεθόδων αντιμετώπισής του. Και σε αυτό το πεδίο, οι Αρχές έχουν πολλά να μάθουν από τη μελέτη των συστημάτων του, κυρίως από τις επικοινωνίες και τη δορυφορική πλοήγηση. Στο Πολεμικό Ναυτικό γνωρίζουν ότι αντίστοιχα drones–καμικάζι, κόστους λίγων χιλιάδων ευρώ, μπορούν να προκαλέσουν τεράστιες ζημιές σε μονάδες πολλαπλάσιας οικονομικής και επιχειρησιακής αξίας, όπως οι φρεγάτες, τα υποβρύχια ή τα ταχέα σκάφη του στόλου. 

Κάνε το όπως οι ΗΠΑ

Στις αρχές του 2024 οι ΗΠΑ ξεκίνησαν την αναζήτηση για ένα φθηνό drone–καμικάζι που θα μπορούσε να παραχθεί σε μεγάλους αριθμούς για την υποστήριξη των αμερικανικών επιχειρήσεων στο εξωτερικό. Μέσα σε λίγους μήνες, η SpektreWorks έλαβε συμβόλαιο 30 εκατομμυρίων δολαρίων για την παραγωγή ενός κλώνου του θρυλικού Shahed-136 που παράγεται στο Ιράν και αντιγράφεται από τη Ρωσία με την ονομασία Geran-2. Πρόκειται για το LUCAS (Low – CostUncrewed Combat Attack System) που αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα αντίστροφης μηχανικής.

Μέσα σε λιγότερα από δύο χρόνια, οι ΗΠΑ απέκτησαν το δικό τους φθηνό drone μιας κατεύθυνσης (καμικάζι), το οποίο πριν από λίγους μήνες είδε την πρώτη του επιχειρησιακή αξιοποίηση στο πολεμικό πεδίο της Μέσης Ανατολής. Η κεντρική διοίκηση των Ηνωμένων Πολιτειών (CENTCOM) ανακοίνωσε ότι χρησιμοποίησε το αντίγραφο του Shahed σε επιθέσεις εναντίον στόχων των IRGC στο Ιράν, κατά τις πρώτες ημέρες του πολέμου.