Η παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Ταγίπ Ερντογάν στη Νέα Υόρκη τον Σεπτέμβριο, για τη Γ.Σ. του ΟΗΕ, θα έχει ιδιαίτερη σημασία φέτος, είτε γίνει είτε όχι διμερής συνάντηση των δύο ηγετών. Στην πρώτη περίπτωση θα φανεί αν αρκεί ένας ανοιχτός δίαυλος επικοινωνίας σε επίπεδο κορυφής για να δρομολογηθεί επιστροφή σε σχετικά «ήρεμα νερά». Στη δεύτερη περίπτωση θα δοθεί αρνητική απάντηση στην πράξη. Από τότε που με τη Διακήρυξη των Αθηνών (2023) δημιουργήθηκαν προσδοκίες ακόμη και για προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης μέχρι τη σημερινή συγκυρία κλιμάκωσης της τουρκικής προκλητικότητας, ο διάλογος μεταξύ Αθήνας – Αγκυρας, στο πιο υψηλό αλλά και σε χαμηλότερο επίπεδο, δεν σταμάτησε ποτέ. Αυτή είναι το πιο φωτεινό σημάδι στο κάδρο των ελληνοτουρκικών σχέσεων, που επηρεάζονται από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, την αλλαγή των κανόνων της διεθνούς διπλωματίας από τον Τραμπ, τις ανακατατάξεις (ισορροπιών και προτεραιοτήτων) στο εσωτερικό της Ε.Ε.

Εχει καταρρεύσει η Διακήρυξη των Αθηνών; Το βέβαιο είναι ότι πέτυχε να αποτρέψει μια στρατιωτική κρίση, αλλά δεν έχει κατορθώσει μέχρι σήμερα να περιορίσει τις θεμελιώδεις τουρκικές διεκδικήσεις. Το κρίσιμο ερώτημα για το επόμενο διάστημα ίσως είναι αν η Ελλάδα προχωρήσει σε νέα επέκταση χωρικών υδάτων ή σε έργα όπως το GSI, θα αντέξει η στρατηγική «των ήρεμων νερών» έστω ως πρόθεση;

Τέσσερα χρόνια μετά την υπογραφή του τουρκολιβυκού μνημονίου (2019), με το οποίο δημιουργήθηκε το βασικό νομικό-γεωπολιτικό πλαίσιο της τουρκικής αναθεωρητικής πολιτικής στην Ανατολική Μεσόγειο, με τη Διακήρυξη των Αθηνών ξεκίνησε περίοδος αποκλιμάκωσης της έντασης και «ήρεμων νερών». Η πρώτη σοβαρή επιχειρησιακή δοκιμασία ήρθε μόλις έξι μήνες μετά, όταν τουρκικά πολεμικά πλοία παρεμπόδισαν την πόντιση καλωδίου για την ενεργειακή διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου στη θαλάσσια περιοχή της Κάσου.

Τα νερά ταράχτηκαν ξανά τον Απρίλιο 2025, όταν η Ελλάδα δημοσίευσε για πρώτη φορά τον επίσημο εθνικό θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό και τον αντίστοιχο χάρτη. Η Τουρκία απάντησε με δικό της χάρτη θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού, που περιλαμβάνει τις τουρκικές διεκδικήσεις στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Το επόμενο βήμα έγινε τον Νοέμβριο 2025, όταν η ελληνική χαρτογραφική απεικόνιση εμφανίστηκε στην ευρωπαϊκή πλατφόρμα θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού. Η Τουρκία αντέδρασε επισήμως, υποστηρίζοντας ότι ο ελληνικός χάρτης θίγει τουρκικά συμφέροντα και ότι η Ελλάδα επιχειρεί να «νομιμοποιήσει» τις θέσεις της μέσω της Ε.Ε.

Την άνοιξη του 2026 προαναγγέλθηκε η ψήφιση από την τουρκική Εθνοσυνέλευση (προγραμματίζεται για τον Οκτώβριο) ν/σ για τη «Γαλάζια Πατρίδα». Η Τουρκία για πρώτη φορά επιχειρεί να περάσει από τις πολιτικές/διπλωματικές διεκδικήσεις σε συστηματική εσωτερική νομοθετική κατοχύρωση των μονομερών διεκδικήσεών της στο Αιγαίο.

Συνδέονται με αυτήν την επιδίωξη και τα δύο διατάγματα που φέρουν την υπογραφή του Ερντογάν για την ανακήρυξη δύο εθνικών θαλάσσιων πάρκων (γύρω από το Καστελλόριζο και μεταξύ Λήμνου και Σαμοθράκης) εντός ελληνικής υφαλοκρηπίδας.

Μητσοτάκης και Ερντογάν διατηρούν πάντα ανοιχτό δίαυλο επικοινωνίας, αλλά με φθίνουσα τάση. Το 2023 συναντήθηκαν τέσσερις φορές, το 2024 επίσης, το 2025 μόνο μία, ενώ τον Φεβρουάριο του 2026 πραγματοποιήθηκε στην Αγκυρα το 6ο Ανώτατο Συμβούλιο Ελληνοτουρκικής Συνεργασίας χωρίς θεαματικά αποτελέσματα. To ίδιο ισχύει και με τους υπουργούς Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη και Χακάν Φιντάν, αλλά με τα αποτελέσματα να ακολουθούν σταθερά φθίνουσα πορεία τους τελευταίους μήνες.