Κώστας Κουκουμάκας

Ο ιδιαίτερα δημοφιλής άνθρωπος του θεάματος δεν προλάβαινε την Πέμπτη να απαντάει σε τηλεφωνήματα δημοσιογράφων. Hθελαν μια δήλωση για τον Γιώργο Μαζωνάκη, τον οποίο γνώριζε, όμως αρνήθηκε ευγενικά σε όλους να μιλήσει. Το ίδιο πρόσωπο γνώριζε και το ιατρείο στο Κολωνάκι που επισκέφθηκε ο δημοφιλής τραγουδιστής για θεραπεία πλασμαφαίρεσης. Το είχε επισκεφθεί κι εκείνος, παρότι δεν πάσχει από κάποιο αιματολογικό ή νευρολογικό νόσημα, για το οποίο ενδείκνυται ιατρικά η πλασμαφαίρεση. Hθελε απλώς να φαίνεται νέος και όμορφος. Γνωρίζει για το ιατρείο στο Κολωνάκι από ξένο επιχειρηματία, με δεσμούς στην Αθήνα. «Επισκέφθηκα το ιατρείο, όμως έφυγα. Είδα φιαλίδια με αίμα σε κοινή θέα και έφυγα», μετέφερε σε κοντινούς του ανθρώπους. Ο ίδιος αρνήθηκε να μιλήσει, έστω ανώνυμα, στην «Κ». «Τα πράγματα έχουν πάρει τη σειρά τους», είπε.

Την ώρα που οι αρμόδιες δικαστικές και υγειονομικές αρχές εξετάζουν τις ακριβείς συνθήκες θανάτου του Γιώργου Μαζωνάκη, αποκαλύπτεται ένα επικερδές οικοσύστημα εμπορίας «νεότητας και ευεξίας» με πολλές γκρίζες ζώνες. Αμφιλεγόμενες θεραπείες για «αναγεννητική» και «αναζωογονητική δράση» διαφημίζονται στα κοινωνικά δίκτυα. Κι έπειτα, ιδιωτικά ιατρεία χωρίς πιστοποίηση και ειδικευμένο προσωπικό επιλέγονται, έναντι ενός νοσοκομείου ή μιας κλινικής, για λόγους διακριτικότητας, ειδικά αν πρόκειται για αναγνωρίσιμα στη δημόσια σφαίρα πρόσωπα. Το μυστικό για τους «γκουρού της νεότητας» στο κέντρο της Αθήνας μεταφέρεται περίπου από στόμα σε στόμα. Το πρόβλημα είναι ότι η προβολή και η εφαρμογή των θεραπειών συχνά γίνονται χωρίς να υπάρχει επιστημονική τεκμηρίωση για τη συγκεκριμένη ένδειξη.

Καθηγητής Αιματολογίας που μίλησε στην «Κ» υπό τον όρο της ανωνυμίας σχολίασε ότι «σε κάθε κλάδο υπάρχουν γκρίζες ζώνες. Μας έχει απασχολήσει το θέμα των ιατρείων που πωλούν κυτταρικές θεραπείες – πώς κάποιοι άνθρωποι πλουτίζουν σε μικρό χρονικό διάστημα», όπως είπε. Τον περασμένο Απρίλιο η Ελληνική Εταιρεία Γονιδιακής Θεραπείας και Αναγεννητικής Ιατρικής (ΕΕΓΘΑΙ) διοργάνωσε ημερίδα στην Αθήνα, στην οποία συζητήθηκαν οι κίνδυνοι από την εμπορική εργαλειοποίηση των λεγόμενων «αναγεννητικών θεραπειών».

Εκτός από τα ιατρικά βήματα για μια σειρά από σοβαρά νοσήματα κι επίσης την επιστημονική έρευνα που βρίσκεται σε πειραματικό στάδιο, στην ημερίδα τονίστηκε αυτό που στον ιατρικό κόσμο περιγράφεται ως «unproven stem cell therapies» (ανεπιβεβαίωτες θεραπείες βλαστικών κυττάρων) ή «stem cell tourism» (βλαστοκυτταρικός τουρισμός). «Είναι αναγκαία η ουσιαστική παρέμβαση της πολιτείας και των αρμόδιων ελεγκτικών και εποπτικών φορέων, τόσο για τον έλεγχο των μη αδειοδοτημένων ή μη εγκεκριμένων θεραπευτικών παρεμβάσεων όσο και για τη διερεύνηση των κλινικών και δομών που τις προσφέρουν», είπε στην «Κ» η Μαρία Ρουμπελάκη, καθηγήτρια Βιολογίας και Εφαρμογών Αναγεννητικής Ιατρικής στην Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ και πρόεδρος της ΕΕΓΘΑΙ.

Πελάτες του παραπάνω οικοσυστήματος στην Αθήνα είναι συχνά Τούρκοι επισκέπτες. Το κόστος, λένε πηγές κοντά στην υπόθεση, διαφέρει ανάλογα με τη θεραπεία και τα αποτελέσματα που υπόσχεται. Υπάρχουν θεραπείες βλαστοκυττάρων και πλασμαφαίρεσης που κοστίζουν από 6.000 έως και 10.000 ευρώ, καθώς και ακόμη ακριβότερες θεραπείες μακροζωίας. Οι κυτταρικές θεραπείες που «κατακτούν» τη νεότητα είναι η κορυφή του παγόβουνου. Ενδεικτικά, σε ιδιωτικά ιατρεία της Αθήνας χορηγούνται ενδοφλέβιες θεραπείες για το hangover που κοστίζουν 500 ευρώ και διαφημίζονται ως βιταμινούχα διαλύματα. Γιατροί υπενθύμισαν στην «Κ» ένα παλιό ανεπίσημο αξίωμα: «Τα φάρμακα δεν διαφημίζονται και τα συμπληρώματα διατροφής δεν χορηγούνται ενδοφλέβια». Το προηγούμενο διάστημα το υπουργείο Υγείας, ο Εθνικός Οργανισμός Μεταμοσχεύσεων και ο ΕΟΦ είχαν ενημερωθεί για τους κινδύνους από την προσφορά και διαφήμιση μη αποδεδειγμένων ή ανεπαρκώς τεκμηριωμένων κυτταρικών θεραπειών στη χώρα μας. «Οι πολίτες πρέπει να εμπιστεύονται τις ρυθμιστικές αρχές και τους επίσημους φορείς, κι επίσης μόνο τα φάρμακα που έχουν περάσει από εγκρίσεις και αξιολογήσεις», σχολίασε χθες στην «Κ» ο πρόεδρος του ΕΟΦ Σπύρος Σαπουνάς.

Μπότοξ και τεστοστερόνη

Στα τέλη Σεπτεμβρίου είναι προγραμματισμένη στο Πλημμελειοδικείο Αθηνών η δίκη εμπόρου καλλυντικών και φαρμάκων, η οποία εισήγε σκευάσματα μπότοξ από την Τουρκία και την Πολωνία. Σύμφωνα με τη δικογραφία της Οικονομικής Αστυνομίας, τα προϊόντα δεν είχαν πιστοποίηση και ορισμένα εξ αυτών ήταν απομιμήσεις σκευασμάτων μεγάλων εταιρειών. Η εισαγωγέας αρνείται τις κατηγορίες και λέει ότι τα σκευάσματα ήταν εγκεκριμένα. Tα περισσότερα κατέληγαν σε ιατρικό κέντρο στο Κολωνάκι, το οποίο παρέχει ενέσιμες θεραπείες – λίφτινγκ, υαλουρονικό οξύ και μεσοθεραπείες. Δύο σκευάσματα μπότοξ –ένα αμερικανικό κι ένα γαλλικό– κατέχουν τη μερίδα του λέοντος στην ελληνική αγορά, με το κόστος αγοράς από τον γιατρό να κυμαίνεται στα 180-250 ευρώ. Η τιμή των μη εγκεκριμένων φαρμάκων μπότοξ μπορεί να είναι μικρότερη από το μισό.

Την ίδια στιγμή, από τον φάκελο υπόθεσης που αποκαλύφθηκε το καλοκαίρι στο Χαλάνδρι προκύπτει ότι υπάρχει ένας αχαρτογράφητος πληθυσμός ανδρών, οι οποίοι αναζητούν τεστοστερόνη στη μαύρη αγορά – τα σκευάσματα τεστοστερόνης έφεραν την ονομασία «Face cream» και «Vitamin D». Πρόκειται για άνδρες άνω των 50 ετών που λένε ότι χρειάζονται τη «μαγική ορμόνη» για την ευεξία και την τόνωση της αρρενωπότητάς τους. Αυτό ενισχύεται από διαφημίσεις στο Διαδίκτυο και από influencers, που παρουσιάζουν τις φυσιολογικές μεταβολές στην ενέργεια, στη διάθεση και στη λίμπιντο των ανδρών ως παθολογικά συμπτώματα. Η τεστοστερόνη συνταγογραφείται και η συμμετοχή του ασθενούς είναι μικρή – μια μέση ενδεικτική μηνιαία χορήγηση μπορεί να κοστίσει 15 ευρώ. Πολλοί άνδρες, όμως, την αναζητούν στη μαύρη αγορά. Δεν θέλουν να φαίνεται στο ιατρικό ιστορικό και στην καρτέλα συνταγογράφησης ότι λαμβάνουν εξωγενώς τεστοστερόνη.

Στο κυνήγι της νεότητας

Του Νικόλα Κτιστάκη

Πολλοί, δυστυχώς, διαφημίζουν –και εμπορεύονται– θεραπείες με βλαστοκύτταρα, οι οποίες υποτίθεται ότι μειώνουν την ηλικία των ασθενών κατά αρκετά χρόνια. Κατ’ αρχάς, τέτοιες μελέτες είναι ελάχιστες, έχουν παρουσιαστεί μόνο στο πλαίσιο μεγάλων κλινικών δοκιμών και χρειάζεται ειδική άδεια –από εξειδικευμένα κέντρα– για να γίνουν, γιατί αυτά τα κύτταρα μπορεί να δημιουργήσουν πολλά προβλήματα στον οργανισμό αν το πρωτόκολλο με το οποίο χρησιμοποιούνται δεν είναι πολύ αυστηρό. Και ενώ, πράγματι, υπάρχουν κάποιες μελέτες που αποτιμούν το λεγόμενο «frailty» (σύνδρομο ευπάθειας, δηλαδή μια κατάσταση μειωμένων σωματικών αποθεμάτων και αυξημένης ευαισθησίας σε στρεσογόνους παράγοντες) σε ηλικιωμένα άτομα και δείχνουν μικρή βελτίωση, το να αναστρέψει κανείς τη γήρανση κατά πέντε ή δέκα χρόνια είναι αδύνατον. Θα έπρεπε να έχει πάρει Νομπέλ! Ο Γιώργος Μαζωνάκης κατά πάσα πιθανότητα επρόκειτο να υποβληθεί σε μια ιατρική πράξη που προσομοιάζει στην αιμοκάθαρση. Καρδιακή προσβολή κατά τη διάρκεια μιας τέτοιας διαδικασίας δεν είναι σπάνια. Γι’ αυτό χρειάζονται εξειδικευμένες κλινικές για την πραγματοποίησή της και ομάδα ιατρών διαφόρων ειδικοτήτων που να την επιβλέπει, όπως οι νεφρολόγοι, που ελέγχουν τους ρυθμούς υπερδιήθησης, εξατομικεύοντας τη σύνθεση του διαλύματος αιμοκάθαρσης, και χρησιμοποιούν φάρμακα για την αρτηριακή πίεση και τη μείωση των λιπιδίων.

* Ο κ. Νικόλας Κτιστάκης είναι επικεφαλής ερευνητής Μοριακής και Κυτταρικής Βιολογίας στο Ινστιτούτο Babraham του Παν. Κέμπριτζ.