Δύο κορυφαίοι ηγέτες με εντελώς διαφορετικά χρονοδιαγράμματα θα συναντηθούν αυτή την εβδομάδα στην Ουάσιγκτον: Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και ο Κινέζος ομόλογός του Σι Τζινπίνγκ ετοιμάζονται για μια συνάντηση στην οποία το Πεκίνο προσβλέπει για να επεκτείνει την ανακωχή μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων με σκοπό να αγοράσει περισσότερο χρόνο για την αναθέρμανση της κινεζικής οικονομίας, αναφέρουν σε ανάλυσή τους οι NY Times, λίγα 24ωρα πριν από το τετ α τετ των δύο στην αμερικανική πρωτεύουσα.

Οπως αναφέρουν οι ΝΥΤ, η συγκυρία και το χρονοδιάγραμμα διαφέρει για καθέναν από τους δυο προέδρους:

• Ο Αμερικανός πρόεδρος δεσμεύεται από τις άμεσες απαιτήσεις των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου και ενός εξουθενωτικού πολέμου.
• Ο Κινέζος ηγέτης προετοιμάζεται για μια τέταρτη θητεία –πρωτοφανή για τα δεδομένα– στην ηγεσία του κυβερνώντος Κομμουνιστικού Κόμματος, η οποία θα τον διατηρήσει στην εξουσία για άλλα πέντε χρόνια.

Για τον Σι, αυτή η διαφορά στις πολιτικές πραγματικότητες τού δίνει πλεονέκτημα στη διατήρηση της εκεχειρίας που επετεύχθη πέρυσι μεταξύ των δύο χωρών. Μια νέα εμπορική σύγκρουση θα έπληττε τους Αμερικανούς καταναλωτές λίγο πριν από τις εκλογές — ένα ρίσκο που ο Τραμπ δεν έχει την πολυτέλεια να αναλάβει.

Η κινεζική οικονομία επίσης δυσκολεύεται, αλλά ο Σι δεν λογοδοτεί σε κανένα εκλογικό σώμα, γεγονός που του… παρέχει την «υπομονή» να παρατείνει την ύφεση της έντασης με τους δικούς του όρους.

«Κάθε κατ’ ιδίαν συνάντηση του Σι με τον Τραμπ κατά τη διάρκεια της δεύτερης θητείας του τελευταίου, το μόνο που έκανε ήταν να ενισχύσει την προϋπάρχουσα πεποίθηση του Σι ότι ο Τραμπ ηγείται μιας Αμερικής που είναι επικίνδυνη αλλά βρίσκεται σε παρακμή», δήλωσε στην αμερικανική εφημερίδα ο Τζόναθαν Τσιν, ερευνητής στο Ινστιτούτο Brookings, ο οποίος εργαζόταν παλαιότερα στη CIA αναλύοντας την κινεζική πολιτική σκηνή.

Ο Σι, ο οποίος θα καθίσει στο τραπέζι των συνομιλιών με τον Τραμπ μεθαύριο, Πέμπτη, ίσως ποντάρει στο ότι, αξιοποιώντας την προτίμηση του Τραμπ για διπλωματία απευθείας μεταξύ ηγετών, μπορεί να προστατεύσει τη σχέση αυτή από εστίες έντασης, όπως το καθεστώς της Ταϊβάν και ο ανταγωνισμός για την κυριαρχία στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης.

Πολύτιμος χρόνος

Το να κρατά τον Τραμπ σε απόσταση θα έδινε στον Σι τα περιθώρια να εργαστεί για την αναζωογόνηση της υποτονικής οικονομίας του, η οποία έχει αποδυναμωθεί από την κρίση στον κλάδο των ακινήτων, την υψηλή ανεργία των νέων και την υπερπαραγωγή. Θα του έδινε χρόνο να ανασυγκροτήσει τα ανώτατα κλιμάκια της στρατιωτικής ηγεσίας, τα οποία είχε «αποψιλώσει» στο πλαίσιο της εκστρατείας κατά της διαφθοράς και της έλλειψης αφοσίωσης.

Παράλληλα, θα του επέτρεπε να συνεχίσει την ενίσχυση της βιομηχανικής, τεχνολογικής και στρατιωτικής ισχύος της χώρας του, ενόψει μιας μελλοντικής αναμέτρησης με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι η Κίνα επωφελείται κάθε φορά που η προσοχή του Τραμπ στρέφεται αλλού. Ερχόμενος σε ρήξη με τους παραδοσιακούς συμμάχους των ΗΠΑ ή εμπλεκόμενος βαθύτερα στη σύγκρουση με το Ιράν, ο Τραμπ αποδυναμώνει το παγκόσμιο κύρος της χώρας του και αποσύρει στρατιωτικές δυνάμεις από την περιοχή του Ειρηνικού.

«Ο Σι θα ήθελε πολύ να πει στον Τραμπ: “Συνέχισε έτσι, μην αλλάξεις πορεία”», εκτιμά στους Τάιμς ο Σουισένγκ Ζάο, εκτελεστικός διευθυντής του Κέντρου Κίνας στο Πανεπιστήμιο του Ντένβερ. «Για τον Σι, ο Τραμπ αποτελεί μια ευκαιρία για την Κίνα, επομένως προτεραιότητά του είναι να κερδίσει περισσότερο χρόνο».

Από την πρώτη του συνάντηση με τον Τραμπ στο Μαρ-α-Λάγκο πριν από περισσότερα από εννέα χρόνια —μια συνάντηση που έμεινε στη μνήμη κυρίως επειδή τότε ο Σι πληροφορήθηκε για τα αμερικανικά πυραυλικά πλήγματα στη Συρία ενώ έτρωγε αυτό που ο Τραμπ περιέγραψε ως το «πιο υπέροχο κέικ σοκολάτας»— ο Σι είχε στη διάθεσή του άφθονο χρόνο, ασυνήθιστο για Κινέζο ηγέτη, για να αξιολογήσει τον βασικό του γεωπολιτικό αντίπαλο.

Φωτ. αρχείου: Reuters

Στις αρχές της πρώτης θητείας του Τραμπ, ο Σι υιοθέτησε μια κάπως διαλλακτική στάση απέναντι στον Αμερικανό πρόεδρο. Το 2018, η κυβέρνησή του συμφώνησε να αγοράσει αμερικανικά προϊόντα και υπηρεσίες αξίας 200 δισεκατομμυρίων δολαρίων επιπλέον, προκειμένου να εξισορροπήσει το εμπορικό έλλειμμα (αν και το Πεκίνο δεν τήρησε ποτέ πλήρως τη συμφωνία).

Πέρυσι, ο Σι ανέτρεψε τα δεδομένα στη σχέση μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων. Αντιμέτωπος με τους δασμούς που επέβαλε ο Τραμπ, ο Σι ήταν ο μόνος παγκόσμιος ηγέτης που αρνήθηκε να υποχωρήσει, επιλέγοντας αντ’ αυτού να απαντήσει στον αντίπαλό του με διαδοχικούς, εξαιρετικά υψηλούς δασμούς.

Στη συνέχεια, ο Σι έπαιξε το ισχυρότερο χαρτί του, περιορίζοντας δραστικά τις εξαγωγές κρίσιμων ορυκτών —των λεγόμενων σπάνιων γαιών— που είναι απαραίτητα για τις σύγχρονες τεχνολογίες σε παγκόσμιο επίπεδο. Περιελθούσα σε δύσκολη θέση, η κυβέρνηση Τραμπ ζήτησε ανακωχή.

Ενισχυμένο το Πεκίνο

Ηταν το αποτέλεσμα μιας μακρόχρονης διαδικασίας: μια σπάνια περίπτωση κατά την οποία το Πεκίνο όχι μόνο άντεξε την αμερικανική πίεση, αλλά ανέτρεψε τους συσχετισμούς δυνάμεων και ανάγκασε την άλλη πλευρά να υποχωρήσει. Ως εκ τούτου, το Πεκίνο αισθάνεται σήμερα ενισχυμένο και θεωρεί τον εαυτό του ισότιμο με την Ουάσιγκτον, σύμφωνα με τους αναλυτές.

Η κυβέρνηση Τραμπ «πίστευε ότι θα μπορούσε να ασκήσει μαζική μονομερή πίεση για να αναγκάσει την Κίνα να προβεί σε παραχωρήσεις. Κάτι τέτοιο δεν συνέβη. Συνέβη, μάλιστα, το ακριβώς αντίθετο», δήλωσε ο Σκοτ ​​Κένεντι, ερευνητής στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών (CSIS) στην Ουάσιγκτον. «Πιστεύω ότι πλέον ζούμε στον κόσμο του Σι Τζινπίνγκ», πρόσθεσε.

Σύμφωνα με τη λογική του Σι, οι υπερδυνάμεις οφείλουν να θέσουν όρια στον ανταγωνισμό, ώστε να αποφευχθεί μια σύγκρουση που —όπως έχει προειδοποιήσει ο ίδιος— θα μπορούσε να αποβεί καταστροφική. Προς αυτή την κατεύθυνση, προωθεί μια προσέγγιση που ονομάζει «εποικοδομητική στρατηγική σταθερότητα».

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι το Πεκίνο επιθυμεί η Ουάσιγκτον να αποδεχθεί περιορισμούς ως προς τα πεδία στα οποία μπορεί να αμφισβητήσει την Κίνα.

Για παράδειγμα, τον Ιούλιο, όταν η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Επικοινωνιών (FCC) των ΗΠΑ πρότεινε την απαγόρευση των ανθρωποειδών ρομπότ κινεζικής κατασκευής, το κινεζικό Υπουργείο Εμπορίου επικαλέστηκε τη συγκεκριμένη φράση, απαιτώντας από την Ουάσιγκτον να άρει τους περιορισμούς για τη διατήρηση της «στρατηγικής σταθερότητας».

Οι Αμερικανοί αναλυτές δεν εκλαμβάνουν το σύνθημα αυτό ως μια σοβαρή προσπάθεια επίλυσης διαφορών, αλλά ως μια απόπειρα να αναγκαστεί η Ουάσιγκτον να αναγνωρίσει την ισχύ της Κίνας και να υποχωρήσει. Η Κίνα θα μπορούσε να το επικαλεστεί απέναντι σε οποιουσδήποτε νέους αμερικανικούς περιορισμούς στις εξαγωγές μικροτσίπ ή στις πωλήσεις όπλων στην Ταϊβάν.

«Η εκεχειρία δεν είναι εποικοδομητική, καθώς δεν οικοδομούνται ουσιαστικές διπλωματικές υποδομές», δήλωσε ο Τσιν. «Πρόκειται για κίνηση τακτικής και όχι στρατηγικής. Ως εκ τούτου, είναι εκ φύσεως ασταθής».

Η στρατηγική των συνόδων κορυφής

Ο Σι φαίνεται να έχει εκτιμήσει ότι ο καλύτερος τρόπος διαχείρισης των ΗΠΑ είναι η εμπλοκή του Τραμπ σε συνόδους κορυφής υψηλού προφίλ, οι οποίες εντυπωσιάζουν επικοινωνιακά αλλά στερούνται ουσιαστικού περιεχομένου, εκτιμούν οι ΝΥΤ.

Η προγραμματισμένη για την Πέμπτη συνάντηση θα είναι η τρίτη κατ’ ιδίαν επαφή τους μέσα σε λιγότερο από έναν χρόνο — ένας ρυθμός που ενδέχεται να διατηρηθεί με συνομιλίες τον Νοέμβριο, στο περιθώριο της συνόδου του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC) στο Σεντζέν της Κίνας, και τον Δεκέμβριο, στη σύνοδο της G20 στο Μαϊάμι.

«Η διπλωματία σε επίπεδο αρχηγών κρατών αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο των σχέσεων Κίνας-ΗΠΑ», δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ο κορυφαίος Κινέζος διπλωμάτης, Ουάνγκ Γι, σε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο.

Ωστόσο, πέρα ​​από την παράταση της εμπορικής εκεχειρίας, οι συναντήσεις αυτές έχουν αποφέρει ελάχιστα ουσιαστικά αποτελέσματα. Αν και η Κίνα ενδέχεται να συμφωνήσει σε αυξημένες αγορές αγροτικών προϊόντων αυτή την εβδομάδα, οι προσδοκίες παραμένουν χαμηλές όσον αφορά ζητήματα όπως η ασφάλεια της τεχνητής νοημοσύνης ή οι εμπορικές ανισορροπίες της Κίνας.

Αυτό γίνεται σκόπιμα, σύμφωνα με τους αναλυτές. Το να δελεάζουν τον Τραμπ με τη μεγαλοπρέπεια των συνόδων κορυφής —τις οποίες φαίνεται να απολαμβάνει— μειώνει τον κίνδυνο να προβεί σε κάποια ενέργεια που θα εκτροχίαζε τις σχέσεις, όπως το να δώσει το «πράσινο φως» για την αποστολή πακέτου εξοπλισμών στην Ταϊβάν.