Ο πρόεδρος των ΗΠΑ απείλησε να βομβαρδίσει το Ομάν με αφορμή τα Στενά του Ορμούζ, την ώρα που οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν παραμένουν σε αδιέξοδο.

Το Ομάν βρίσκεται αυτή την περίοδο σε διαπραγματεύσεις με το Ιράν για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, ενώ η Τεχεράνη έχει επανειλημμένα ξεκαθαρίσει ότι δεν πρόκειται να συνομιλήσει απευθείας με την Ουάσιγκτον.

Τη Δευτέρα, την ώρα που Ιρανοί αξιωματούχοι δήλωναν ότι βρίσκονταν κοντά στην ανακοίνωση συμφωνίας με το Ομάν, εξέπνευσε το Μνημόνιο Κατανόησης (MoU) διάρκειας 60 ημερών μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Το μνημόνιο προέβλεπε μία περίοδο ειρηνευτικών συνομιλιών, ωστόσο στην πράξη είχε ουσιαστικά καταρρεύσει από νωρίς και πλέον υπάρχουν ελάχιστες ελπίδες ανανέωσής του.

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Τραμπ απειλεί το Ομάν, έναν σύμμαχο των ΗΠΑ που δεν έχει εμπλακεί ποτέ σε άμεση σύγκρουση με την Ουάσιγκτον. Το Ομάν, στα χωρικά ύδατα του οποίου βρίσκονται επίσης τμήματα των αμφισβητούμενων Στενών του Ορμούζ, έχει επιχειρήσει να διατηρήσει ουδέτερη στάση στον πόλεμο ΗΠΑ – Ιράν.

Παρά ταύτα, έχει δεχθεί σειρά ιρανικών επιθέσεων, καθώς η Τεχεράνη έχει πλήξει αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις και υποδομές στην ευρύτερη περιοχή, σε αντίποινα για τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις. Τώρα, όμως, ο Τραμπ απειλεί να πλήξει και το ίδιο το Ομάν.

Με τι απείλησε ο Τραμπ το Ομάν;

Ο Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα στο Fox News ότι το Ιράν θα πρέπει να παραδοθεί, ενώ ισχυρίστηκε ότι η κυβέρνησή του έχει ανοίξει απευθείας δίαυλο επικοινωνίας με τους Φρουρούς της Επανάστασης. Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης απείλησε να βομβαρδίσει το Ομάν, σύμμαχο των ΗΠΑ, εάν «μπει εμπόδιο» στις συνομιλίες της Ουάσιγκτον με την Τεχεράνη.

«Αν το Ομάν μπει στη μέση, θα το βομβαρδίσουμε μέχρι τελικής πτώσεως», είπε.

Εκπρόσωπος των Φρουρών της Επανάστασης διέψευσε τον ισχυρισμό του Τραμπ περί απευθείας συνομιλιών. Μιλώντας στο ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο Tasnim, δήλωσε: «Δεν διεξάγονται συνομιλίες μεταξύ αξιωματούχων των Φρουρών της Επανάστασης και των Αμερικανών, και αυτό το ψέμα του Τραμπ δεν είναι παρά φαντασιώσεις που προκαλούνται από τις αυταπάτες και τους εφιάλτες που βιώνει εξαιτίας της ήττας και της απελπισίας του στον πόλεμο».

Εχει απειλήσει ξανά ο Τραμπ το Ομάν;

Τη Δευτέρα δεν ήταν η πρώτη φορά που ο Τραμπ απείλησε το Ομάν κατά τη διάρκεια του πεντάμηνου πολέμου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Τον Μάιο είχε διατυπώσει παρόμοια απειλή.

Σε συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου στις 27 Μαΐου, δημοσιογράφος τον ρώτησε ποια ήταν η άποψή του για το ενδεχόμενο το Ομάν και το Ιράν να εποπτεύουν από κοινού τη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ.

«Θα δεχόσασταν μια βραχυπρόθεσμη συμφωνία που θα επέτρεπε στο Ιράν και το Ομάν να ελέγχουν τα Στενά;», ρώτησε ο δημοσιογράφος.

Ο Τραμπ απάντησε με μια φαινομενικά αυθόρμητη απειλή: «Κανείς δεν πρόκειται να τα ελέγχει. Είναι διεθνή ύδατα και το Ομάν θα συμπεριφερθεί όπως όλοι οι άλλοι, διαφορετικά θα πρέπει να το βομβαρδίσουμε».

Αρχικά υπήρξαν εικασίες ότι ο Τραμπ μπορεί να είχε μπερδευτεί και να είπε «Ομάν» αντί για «Ιράν». Ωστόσο, το αμερικανικό Στέιτ Ντιπάρτμεντ δημοσίευσε αργότερα τη δήλωση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μαζί με απομαγνητοφώνηση στην οποία γινόταν σαφής αναφορά στην αραβική χώρα.

Ποια είναι η θέση του Ομάν για τον πόλεμο με το Ιράν;

Το Ομάν, γνωστό για την ουδέτερη διπλωματική στάση του, δεν έχει δηλώσει δημοσίως ότι σκοπεύει να συμμετάσχει μαζί με το Ιράν στον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ.

Οι ΗΠΑ και το Ομάν είναι στενοί εταίροι και έχουν υπογράψει σειρά συμφωνιών συνεργασίας σε τομείς όπως ασφάλεια, εμπόριο, επιστήμη και τεχνολογία.

Κατά τη διάρκεια του πολέμου, το Ιράν εξαπέλυσε πολλαπλές επιθέσεις κατά αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων και ενεργειακών υποδομών σε γειτονικές χώρες, μεταξύ αυτών και στο Ομάν.

Το σουλτανάτο είχε προηγουμένως διαδραματίσει βασικό ρόλο διαμεσολαβητή μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, στις προσπάθειες για την εξεύρεση λύσης στον πόλεμο που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου.

Γιατί, λοιπόν, ο Τραμπ απειλεί τώρα το Ομάν;

Μια ενδεχόμενη συμφωνία Ιράν – Ομάν για τα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε να έρθει σε αντίθεση με μία από τις βασικές απαιτήσεις της Ουάσιγκτον: να εγκαταλείψει το Ιράν τον έλεγχο των Στενών ως προϋπόθεση για τον τερματισμό του πολέμου.

Αντί να περιορίσει τον ιρανικό έλεγχο, μια τέτοια συμφωνία θα μπορούσε να τον ενισχύσει θεσμικά, νομιμοποιώντας και επισημοποιώντας τον ρόλο της Τεχεράνης.

Ειδικοί εκτιμούν, ωστόσο, ότι ο Τραμπ πιθανότατα είναι ενοχλημένος και από το γεγονός ότι οι ΗΠΑ φαίνεται να έχουν παραγκωνιστεί από τις διαπραγματεύσεις για τα Στενά.

«Εν μέρει, μια λύση χωρίς την παρέμβαση των ΗΠΑ και που στην πράξη θα επιτρέπει στο Ομάν και το Ιράν να διαχειρίζονται τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία βρίσκονται εξ ολοκλήρου εντός των χωρικών υδάτων των δύο χωρών, θα καταδείκνυε πόσο ανίσχυρες είναι, και υπήρξαν, οι Ηνωμένες Πολιτείες», δήλωσε στο Al Jazeera η Λαλέχ Χαλίλι, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Εξετερ.

Οι ΗΠΑ και το Ιράν έχουν επίσης διαφωνήσει έντονα σχετικά με το εάν η Τεχεράνη θα πρέπει να έχει το δικαίωμα επιβολής τελών στις ναυτιλιακές εταιρείες που χρησιμοποιούν τα Στενά.

Βάσει του Διεθνούς Δικαίου, απαγορεύονται τα διόδια για τη διέλευση από φυσικές θαλάσσιες οδούς όπως τα Στενά του Ορμούζ, ακόμη και όταν αυτές δεν βρίσκονται τεχνικά σε διεθνή ύδατα. Μπορούν, ωστόσο, να επιβάλλονται χρεώσεις για υπηρεσίες όπως η ασφάλιση, η περιβαλλοντική προστασία και ο ελλιμενισμός.

Παραμένει άγνωστο εάν το ζήτημα αυτό θα περιλαμβάνεται σε μια ενδεχόμενη συμφωνία Ιράν – Ομάν.

Ανταλλαγή δηλώσεων

Στα τέλη Ιουλίου, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο προειδοποίησε ότι δεν θα πρέπει να επιτραπεί στο Ιράν η επιβολή διοδίων στα πλοία που διασχίζουν τα Στενά του Ορμούζ.

Λίγες ημέρες νωρίτερα, ο ίδιος ο Τραμπ είχε δεσμευθεί ότι δεν θα υπάρχουν διόδια για τη διέλευση από τα Στενά – εκτός, όπως είπε, εάν αυτά εισπράττονται από τις ΗΠΑ.

Στις 14 Αυγούστου, ο Τραμπ προχώρησε ακόμη περισσότερο, δηλώνοντας σε υποστηρικτές του στη Νέα Υόρκη ότι σχεδιάζει να κηρύξει τα Στενά του Ορμούζ «έδαφος» των ΗΠΑ.

«Αφού τελειώσουμε με την ήττα του Ιράν, το οποίο υφίσταται πολύ βαριά ήττα, πολύ σύντομα θα ανακηρύξω τα Στενά του Ορμούζ έδαφος των ΗΠΑ», δήλωσε.

Ο Καζέμ Γκαριμπαμπαντί, αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, αρμόδιος για νομικές και διεθνείς υποθέσεις, απάντησε στην απειλή μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

«Ο Τραμπ είπε ότι, μετά την ήττα του Ιράν, σύντομα θα ανακηρύξει τα Στενά του Ορμούζ αμερικανικό έδαφος», έγραψε.

«Τα Στενά του Ορμούζ δεν μπορούν να καταληφθούν με ένα tweet, ούτε με ένα αεροπλανοφόρο ούτε με την έκδοση ενός διατάγματος, ούτε με μια προεκλογική ομιλία. Το Ιράν ούτε φοβάται τις απειλές ούτε εκφοβίζεται από επιδείξεις ισχύος».

Πηγή: Al Jazeera