Σε μια νέα, περισσότερο ολέθρια φάση απειλεί να εισέλθει ο πόλεμος των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν, καθώς εκπνέει απόψε στις 8 μ.μ. ώρα Ουάσιγκτον (3 π.μ. Τετάρτης, ώρα Αθήνας) το τελεσίγραφο του Ντόναλντ Τραμπ προς την Τεχεράνη, αξιώνοντας να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ, υπό την απειλή ότι σε διαφορετική περίπτωση θα ανατινάξει εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και γέφυρες – πράξεις οι οποίες κινδυνεύουν να ενοχοποιήσουν τους επιτιθέμενους για εγκλήματα πολέμου.

Τα τελευταία εικοσιτετράωρα, Πακιστάν, Τουρκία και Αίγυπτος, οι τρεις χώρες που έχουν αναλάβει σε αυτή τη φάση το δύσκολο έργο της μεσολάβησης, κατάστρωσαν σχέδιο συμφωνίας για προσωρινή εκεχειρία 45 ημερών με ταυτόχρονο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και έναρξη διαπραγματεύσεων για μόνιμη συμφωνία ειρήνης. Η πρόταση στάλθηκε στον απεσταλμένο του Λευκού Οίκου Στιβ Γουίτκοφ και στον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, τις οποίες επικαλείται το πρακτορείο Associated Press. Αλλες πηγές ανέφεραν ότι πριν από την παράδοση της πρότασης είχαν πραγματοποιηθεί εκτενείς διαβουλεύσεις του στρατάρχη Ασίμ Μουνίρ, αρχηγού του πακιστανικού στρατού, με τον Αμερικανό αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς – έναν από τους πιο επιφυλακτικούς συνεργάτες του Τραμπ ως προς τον πόλεμο κατά του Ιράν.

Συμφωνία ειρήνευσης

Ωστόσο, χθες το απόγευμα το επίσημο ιρανικό πρακτορείο IRNA ανακοίνωσε ότι το Ιράν απέρριψε την πρόταση για προσωρινή εκεχειρία, εκτιμώντας ότι κάτι τέτοιο απλώς θα δώσει χρόνο σε ΗΠΑ και Ισραήλ να ετοιμάσουν νέους γύρους επιθέσεων εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας, επιμένοντας στην αξίωσή του για συνεκτική συμφωνία ειρήνευσης. Υπό αυτό το πρίσμα, η Τεχεράνη διαβίβασε στο Πακιστάν τη δική της αντιπρόταση, η οποία διαιρείται σε δέκα ενότητες και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, εγγυήσεις για μόνιμη ειρήνευση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, ένα νέο πρωτόκολλο για τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, άρση όλων των κυρώσεων και αποκατάσταση των καταστροφών που υπέστη η χώρα από τους βομβαρδισμούς.

Μιλώντας σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο, ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι η ιρανική πρόταση αντιπροσωπεύει ένα «σημαντικό βήμα», το οποίο ωστόσο «δεν είναι αρκετό», και ότι θα μπορούσε να εξουδετερώσει το Ιράν «εν μια νυκτί», ίσως μάλιστα και την αποψινή νύχτα. Λίγο αργότερα, όμως, δήλωσε ότι το Ιράν διαπραγματεύεται για την κατάπαυση του πυρός «με καλή πίστη», αφήνοντας ελπίδες διπλωματικής λύσης.

Το Ισραήλ δεν περίμενε να εκπνεύσει η διορία του Τραμπ για να εξαπολύσει μεγάλης κλίμακας επιθέσεις σε πολιτικές υποδομές του Ιράν, δυναμιτίζοντας τις προσπάθειες μεσολάβησης. Προτού ακόμη απαντήσει η Τεχεράνη στην πρόταση των τριών κρατών, οι Ισραηλινοί βομβάρδισαν το γιγαντιαίο κοίτασμα ιρανικού φυσικού αερίου Παρς, στον Περσικό Κόλπο. Πρόκειται για το μεγαλύτερο κοίτασμα στον κόσμο, μοιρασμένο ανάμεσα στο Ιράν και το γειτονικό εμιράτο του Κατάρ. Σε έναν άλλο βομβαρδισμό, στην Τεχεράνη, το Ισραήλ σκότωσε τον υποστράτηγο Ματζίντ Χαντεμί, επικεφαλής της μυστικής υπηρεσίας των Φρουρών της Επανάστασης. Παράλληλα, κοινή επιχείρηση των Αμερικανών και των Ισραηλινών οδήγησε σε καταστροφές στο Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Σαρίφ, στην ιρανική πρωτεύουσα – άλλος ένας κρίκος στην αλυσίδα των πανεπιστημιακών και ερευνητικών ιδρυμάτων του Ιράν που έχουν πληγεί από βομβαρδισμούς.

Την Κυριακή, ημέρα που οι περισσότεροι Αμερικανοί γιόρταζαν το Πάσχα, ο Τραμπ άφησε εμβρόντητη ολόκληρη τη διεθνή κοινότητα με μια ανάρτηση σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μέσω της οποίας εκτόξευε απειλές κατά του Ιράν με φρασεολογία ανήκουστη για δημόσιο άνδρα. «Η Τρίτη θα είναι η Μέρα (της ανατίναξης) των Εργοστασίων Ηλεκτρισμού και η Μέρα των Γεφυρών, δύο σε ένα. Ανοίξτε αυτά τα γ… τα Στενά, τρελοί μπάσταρδοι, αλλιώς θα ζείτε στην κόλαση. Δόξα στον Αλλάχ», έγραψε ο Αμερικανός πρόεδρος.

Αμερικανοί αρθρογράφοι απέδιδαν το παραλήρημα του Τραμπ στην οργή του για την αρνητική τροπή του πολέμου, ιδιαίτερα μετά την κατάρριψη δύο αμερικανικών μαχητικών αεροσκαφών F-15. Το κακό μετριάστηκε κάπως το πρωί της Κυριακής, καθώς ο αμερικανικός στρατός ύστερα από μια πολύ δύσκολη επιχείρηση που κράτησε δύο ημέρες κατάφερε να διασώσει και τον δεύτερο πιλότο που είχε καταπέσει και κρυβόταν στην ιρανική ενδοχώρα. Προηγήθηκε ωστόσο εμπλοκή με ιρανικές δυνάμεις και σφοδρή ανταλλαγή πυρών, στη διάρκεια της οποίας άλλο ένα αμερικανικό αεροσκάφος, αυτή τη φορά C-130, καταστράφηκε. Οι διασωθέντες Αμερικανοί πιλότοι έφεραν τραύματα και μεταφέρθηκαν σε στρατιωτικό νοσοκομείο στη Γερμανία.

Η διάσωση των δύο Αμερικανών απάλλαξε τον Τραμπ από τον εφιάλτη μιας νέας κρίσης ομήρων, όπως εκείνη που έπαιξε ρόλο καταλύτη στην ήττα του πρώην προέδρου Τζίμι Κάρτερ το 1980, αλλά δεν αναίρεσε τα σοβαρά ερωτήματα για τους χειρισμούς του Αμερικανού προέδρου στην παρούσα σύγκρουση. Χθες ο Αμερικανός πρόεδρος παρέθεσε συνέντευξη Τύπου, επιχειρώντας να κεφαλαιοποιήσει πολιτικά την επιτυχή επιχείρηση διάσωσης.

Αντιδράσεις

Η πρωτοφανής ανάρτηση της Κυριακής προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων στο εσωτερικό των ΗΠΑ. Εκτός από τον ηγέτη των Δημοκρατικών στη Γερουσία Τσακ Σούμερ, ο οποίος ανέφερε ότι ο πρόεδρός τους συμπεριφερόταν σαν «ανισόρροπος παράφρων», ταυτόσημη ήταν η τοποθέτηση του Μπέρνι Σάντερς, ενώ ένας άλλος Δημοκρατικός γερουσιαστής, ο Κρις Μέρφι, ζήτησε να ενεργοποιηθεί η 25η τροπολογία του αμερικανικού συντάγματος που προβλέπει τη δυνατότητα καθαίρεσης του προέδρου με απόφαση της κυβέρνησης και σύμφωνη γνώμη του αντιπροέδρου, εφόσον κρίνουν ότι δεν είναι σε θέση να εκπληρώσει τα καθήκοντά του. Αλλά και ο Ρεπουμπλικανός βουλευτής Ντον Μπέικον έγραψε σε μήνυμά του ότι «οι Αμερικανοί δεν θέλουν έναν βλάσφημο και χυδαίο πρόεδρο», προσθέτοντας ότι «αναγκαίο στοιχείο της ηγετικής ικανότητας είναι ο αυτοέλεγχος».