Ισχυρές αναταράξεις στο γερμανικό πολιτικό σκηνικό προκάλεσαν οι περιφερειακές εκλογές της Κυριακής (20/09) στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία και στο Βερολίνο, με τους Χριστιανοδημοκράτες του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς να καταγράφουν σημαντικές απώλειες και την Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) να ενισχύεται αισθητά.

Αυτά είναι τα πέντε βασικά συμπεράσματα που προκύπτουν από τις κάλπες στα δύο γερμανικά κρατίδια, σύμφωνα με το Reuters:

1. Ο Μερτς αποδυναμώθηκε, αλλά δεν αποχωρεί – τουλάχιστον προς το παρόν

Τα αποτελέσματα αποτελούν σημαντικό πλήγμα για τον Φρίντριχ Μερτς και το CDU, καθώς ψηφοφόροι του κόμματος στράφηκαν προς την AfD, την ώρα που αυξάνονται οι αμφιβολίες για το κατά πόσο ο 70χρονος καγκελάριος μπορεί να αναζωογονήσει τη γερμανική οικονομία και να περιορίσει το κόστος ζωής.

Ο Μερτς βρίσκεται αντιμέτωπος με τα χαμηλότερα ποσοστά αποδοχής που έχει καταγράψει καγκελάριος από τότε που άρχισαν να τηρούνται σχετικά στοιχεία. Ο ίδιος χαρακτήρισε το εκλογικό αποτέλεσμα «καταστροφή», ενώ δέχεται πίεση να προχωρήσει στις μεταρρυθμίσεις που έχει υποσχεθεί, καθώς πληθαίνουν οι φωνές που ζητούν την παραίτησή του, λιγότερο από 17 μήνες αφότου ανέλαβε την καγκελαρία.

Ο ίδιος, πάντως, έδειξε ότι σκοπεύει να παραμείνει στη θέση του και να συνεχίσει το μεταρρυθμιστικό του πρόγραμμα.

Οι απώλειες της Κυριακής (20/09) δημιουργούν, σύμφωνα με το Reuters, ερωτήματα και για τη θέση του μέσα στο CDU. Στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία το κόμμα κατέγραψε τη χειρότερη επίδοσή του σε οποιαδήποτε περιφερειακή εκλογή από το 1949.

Το Reuters σημειώνει ακόμη ότι η αποδυνάμωση του Μερτς, ως ηγέτη της μεγαλύτερης και ισχυρότερης χώρας της Ευρωπαϊκής Ενωσης, θα μπορούσε να επηρεάσει τη συνοχή του μπλοκ σε μια περίοδο κατά την οποία ακροδεξιά κόμματα ενισχύονται, οι σχέσεις με τις ΗΠΑ έχουν ψυχρανθεί σημαντικά και οι οικονομικές πιέσεις έχουν ενταθεί.

2. Η AfD εδραιώνει την ισχυρή θέση της

Η AfD σημείωσε σημαντική άνοδο και στα δύο κρατίδια και αναδείχθηκε πρώτο κόμμα στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, υπερδιπλασιάζοντας το ποσοστό που είχε καταγράψει το 2021.

Ηταν η δεύτερη φορά μέσα σε δύο εβδομάδες που η AfD συγκέντρωσε το μεγαλύτερο ποσοστό ψήφων σε εκλογές γερμανικού κρατιδίου, μετά τη νίκη της στη Σαξονία-Ανχαλτ νωρίτερα τον Σεπτέμβριο. Το αποτέλεσμα ενισχύει τη δυναμική της ενόψει των ομοσπονδιακών εκλογών που είναι προγραμματισμένες για το 2029.

Σύμφωνα με το Reuters, η AfD βρίσκεται ήδη στην πρώτη θέση των πανεθνικών δημοσκοπήσεων με 29%. Μεταξύ των θέσεων με τις οποίες έχει προσελκύσει ψηφοφόρους είναι η πιο αυστηρή πολιτική απέλασης αλλοδαπών που δεν έχουν δικαίωμα παραμονής στη Γερμανία, η επιστροφή στη φθηνή ρωσική ενέργεια και η προώθηση πιο συντηρητικών αξιών με επίκεντρο το παραδοσιακό οικογενειακό πρότυπο.

Τα υπόλοιπα μεγάλα κόμματα, ωστόσο, εξακολουθούν να αποκλείουν κυβερνητική συνεργασία με την AfD στο πλαίσιο της στρατηγικής του λεγόμενου «τείχους προστασίας». Ως εκ τούτου, θεωρείται απίθανο να συμμετάσχει στην κυβέρνηση είτε στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία είτε στο Βερολίνο, όπου κατέλαβε την τρίτη θέση.

3. Οι κυβερνητικοί συνασπισμοί γίνονται όλο και πιο δύσκολοι

Η άνοδος της AfD και η κατανομή των ψήφων σε περισσότερα κόμματα καθιστούν δυσκολότερη τη δημιουργία σταθερών πλειοψηφιών.

Τα προκαταρκτικά αποτελέσματα δείχνουν ότι στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία θα χρειαστεί συνεργασία τριών κομμάτων για να σχηματιστεί λειτουργική κυβέρνηση.

Η αυξανόμενη πολυδιάσπαση σημαίνει ότι θα απαιτείται μεγαλύτερη διάθεση για συμβιβασμούς σε μια χώρα όπου επί δεκαετίες οι κυβερνήσεις στηρίζονταν κατά κανόνα στη συνεργασία δύο κομμάτων. Το Reuters υπενθυμίζει ότι ο τρικομματικός συνασπισμός του 2021, ο πρώτος αυτού του είδους σε ομοσπονδιακό επίπεδο, διαλύθηκε σε λιγότερο από τρία χρόνια.

Η πολιτική αποκλεισμού της AfD έχει μέχρι σήμερα εμποδίσει το κόμμα να συμμετάσχει στην εξουσία, όμως η διεύρυνση της εκλογικής του απήχησης έχει προκαλέσει ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο αυτή η στρατηγική μπορεί να διατηρηθεί.

Στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, η πιθανότερη επιλογή που περιγράφει το Reuters είναι το SPD, το οποίο ήρθε δεύτερο, να προσθέσει τους Πράσινους στον υφιστάμενο συνασπισμό του με τη Die Linke.

Στο Βερολίνο, η Die Linke, που κέρδισε τις εκλογές, θα μπορούσε να σχηματίσει πλειοψηφία μαζί με το SPD και τους Πράσινους.

4. Η οικονομική ανασφάλεια αποτυπώθηκε στην κάλπη

Η αδύναμη οικονομία της Γερμανίας εξελίσσεται σε καθοριστικό παράγοντα για τις εκλογικές επιλογές, καθώς ψηφοφόροι από διαφορετικούς πολιτικούς χώρους εμφανίζονται απογοητευμένοι από το υψηλό κόστος ζωής και την οικονομική αβεβαιότητα.

Η προεκλογική εκστρατεία και στα δύο κρατίδια διεξήχθη σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων τιμών στα καύσιμα, οι οποίες συνδέονται με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, αλλά και δεκάδων χιλιάδων νέων περικοπών θέσεων εργασίας στη γερμανική βιομηχανία.

Επειτα από χρόνια οικονομικής στασιμότητας, μέρος των ψηφοφόρων αναζητεί επιλογές έξω από το πολιτικό κέντρο.

Στο Βερολίνο, η Die Linke επικέντρωσε την καμπάνια της στη στεγαστική κρίση της πόλης, υποσχόμενη κατασκευή νέων οικονομικά προσιτών κατοικιών, υποχρεωτική μείωση ενοικίων σε ακίνητα όπου οι τιμές βρίσκονται κατά 20% ή περισσότερο πάνω από τον τοπικό μέσο όρο και περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις.

Η AfD, από την πλευρά της, κέρδισε υποστήριξη με την πρότασή της για επαναλειτουργία του αγωγού Nord Stream από τη Ρωσία, ο οποίος καταλήγει στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία. Το κόμμα υποστηρίζει ότι η επαναφορά του ρωσικού φυσικού αερίου μέσω του αγωγού θα μείωνε το ενεργειακό κόστος.

5. Οι ψηφοφόροι απομακρύνονται από το πολιτικό κέντρο

Σημαντικά κέρδη κατέγραψε και η Die Linke, καθώς απογοητευμένοι ψηφοφόροι μετακινήθηκαν από τα παραδοσιακά μεγάλα κόμματα.

Στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, η Die Linke απέσπασε 28.000 ψηφοφόρους από το CDU του Μερτς και 45.000 από το κεντροαριστερό SPD, σύμφωνα με έρευνα που έγινε για το τηλεοπτικό δίκτυο ARD.

Οι αριθμοί αυτοί, σύμφωνα με το Reuters, καταδεικνύουν την αυξανόμενη απήχηση της Die Linke στην παραδοσιακή εργατική εκλογική βάση του SPD.

Η πρωθυπουργός του Μεκλεμβούργου-Δυτικής Πομερανίας, Μανουέλα Σβέζιγκ του SPD, ανέφερε ως δύο από τους λόγους για τους οποίους ψηφοφόροι της πρώην Ανατολικής Γερμανίας μετακινήθηκαν προς την AfD την αντίθεση στη βοήθεια προς την Ουκρανία και την υποστήριξη στον ανενεργό αγωγό Nord Stream με τη Ρωσία. Η AfD θεωρείται κόμμα με φιλική στάση προς τη Ρωσία.

Στο Βερολίνο, σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία, το SPD έχασε περίπου 36.000 ψηφοφόρους προς τη Die Linke, ενώ οι Πράσινοι -που συχνά διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στον σχηματισμό κυβερνητικών συνεργασιών στη Γερμανία- έχασαν 51.000 ψηφοφόρους προς το ίδιο κόμμα.