Στην επιλογή του στρατιωτικού πλήγματος εναντίον της Τεχεράνης φαίνεται ότι κατέληξε ο Ντόναλντ Τραμπ, καθώς ο αριθμός των Ιρανών που έχουν χάσει τη ζωή τους στο κύμα των διαδηλώσεων που ξεκίνησε την 28η Δεκεμβρίου μετριέται πλέον σε χιλιάδες.

Από την πλευρά της, η ιρανική αποστολή στα Ηνωμένα Εθνη κατηγόρησε την αμερικανική κυβέρνηση ότι αναζητεί «πρόσχημα» για να επέμβει στρατιωτικά στο στη χώρα.

«Οι φαντασιώσεις και η πολιτική των ΗΠΑ έναντι του Ιράν είναι ριζωμένες στην επιδίωξη της αλλαγής καθεστώτος, με τις κυρώσεις, τις απειλές, τις ενορχηστρωμένες ταραχές και το χάος να χρησιμοποιούνται ως modus operandi για να δημιουργηθεί πρόσχημα για στρατιωτική επέμβαση», ανέφερε η αποστολή μέσω X, σε μήνυμα που συνοδεύει επιστολή διαμαρτυρίας που απηύθυνε ο μόνιμος αντιπρόσωπος της Ισλαμικής Δημοκρατίας στα Ηνωμένα Έθνη στη Νέα Υόρκη Αμίρ Σαΐντ Ιραβανί στο Συμβούλιο Ασφαλείας και στον ΓΓ του ΟΗΕ, σε αντίδραση για ανάρτηση του αμερικανού προέδρου Τραμπ στον ιστότοπο κοινωνικής δικτύωσής του νωρίτερα χθες.

Με μήνυμά του στην πλατφόρμα Truth Social, ο Αμερικανός πρόεδρος κάλεσε τους Ιρανούς να κλιμακώσουν τις κινητοποιήσεις τους και να καταλάβουν κρατικούς θεσμούς, ενώ υποσχέθηκε ότι η βοήθεια των ΗΠΑ είναι καθ’ οδόν, χωρίς να διευκρινίσει τη μορφή της εν λόγω βοήθειας. «Ιρανοί πατριώτες, συνεχίστε να διαδηλώνετε, πάρτε στα χέρια σας τους θεσμούς. Σημειώστε τα ονόματα των δολοφόνων και των καταπιεστών. Θα πληρώσουν μεγάλο τίμημα. Ακύρωσα όλες τις συναντήσεις με Ιρανούς αξιωματούχους μέχρι να σταματήσει ο παράλογος σκοτωμός διαδηλωτών. Η βοήθεια έρχεται. MIGA». Τα αρχικά παραπέμπουν στο Make Iran Great Again (Κάντε το Ιράν Μεγάλο Ξανά), κατά το πρότυπο της τραμπικής MAGA.

Το προηγούμενο διήμερο, ο Αμερικανός πρόεδρος είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο διαπραγμάτευσης με την ιρανική ηγεσία, ενδεχομένως για το πυρηνικό και το βαλλιστικό πρόγραμμά της, αν και τα δύο αυτά ζητήματα δεν σχετίζονται με τους παράγοντες που έβγαλαν τους Ιρανούς στους δρόμους. Η χθεσινή τοποθέτησή του σηματοδοτεί, ωστόσο, απότομη σκλήρυνση της στάσης του, κάτι που προδιαθέτει για στρατιωτική απάντηση στην αιματηρή καταστολή των διαδηλώσεων από τις Αρχές. Λίγο νωρίτερα, το Πρακτορείο Ειδήσεων Ακτιβιστών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, που έχει έδρα στις ΗΠΑ και συνδέεται με κύκλους της ιρανικής αντιπολίτευσης, ανακοίνωσε ότι οι νεκροί των εν εξελίξει ταραχών έχουν φθάσει στους 1.982, εκ των οποίων οι 1.847 ήταν διαδηλωτές και οι 135 μέλη των σωμάτων ασφαλείας. Την ίδια εικόνα για τον συνολικό απολογισμό των θυμάτων έδινε Ιρανός αξιωματούχος που μίλησε στο πρακτορείο Reuters υπό την προϋπόθεση της ανωνυμίας. Εκανε λόγο για περίπου 2.000 θύματα, χωρίς να αναφέρει πόσοι από αυτούς ήταν διαδηλωτές, υποστήριξε όμως ότι για το σύνολο των θανάτων ευθύνονταν «ένοπλοι τρομοκράτες» και όχι οι κρατικές αρχές. Από την πλευρά τους οι New York Times έκαναν χθες λόγο για πάνω από 3.000 νεκρούς.

Αντιδράσεις

Η χθεσινή τοποθέτηση του Τραμπ ανησύχησε τη Μόσχα, όπως υποδηλώνει ανακοίνωση του ρωσικού ΥΠΕΞ, με την οποία καταδικάζει την «ανατρεπτική εξωτερική επέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις του Ιράν» και προσθέτει: «Οσοι σχεδιάζουν να χρησιμοποιήσουν την έξωθεν υποκινούμενη αναταραχή ως πρόσχημα για νέες επιθέσεις κατά του Ιράν ύστερα από εκείνες του Ιουνίου του 2025, πρέπει να έχουν συνείδηση των καταστρεπτικών συνεπειών παρόμοιων πράξεων για την κατάσταση στη Μέση Ανατολή και τη διεθνή ασφάλεια».

Στο μεταξύ, τον «αποτροπιασμό» του για την καταστολή των διαδηλώσεων και τις εκατόμβες θυμάτων εξέφρασε ο ύπατος αρμοστής των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Φόλκερ Τουρκ. Με ανακοίνωσή του ζήτησε από τις ιρανικές αρχές «να σταματήσουν να σκοτώνουν ειρηνικούς διαδηλωτές» και να αποκαταστήσουν την πρόσβαση στο Ιντερνετ, τονίζοντας την ανάγκη να λογοδοτήσουν οι παραβάτες.

Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς εκτίμησε ότι το καθεστώς του Ιράν πλησιάζει στο τέλος του. «Αν ένα καθεστώς μπορεί να παραμένει στην εξουσία μόνο με τη χρήση βίας, τότε ουσιαστικά έχει τελειώσει», υποστήριξε ο Μερτς, για να προσθέσει: «Υποθέτω ότι αυτή τη στιγμή ίσως παρακολουθούμε τις τελευταίες ημέρες ή εβδομάδες αυτού του καθεστώτος».

Εξάλλου, ο Στιβ Γουίτκοφ, ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ, συναντήθηκε το Σαββατοκύριακο με τον Ρεζά Παχλεβί, όπως μετέδωσε ο ιστότοπος Axios επικαλούμενος έναν μη κατονομαζόμενο Αμερικανό αξιωματούχο.

Χθες οι Ιρανοί μπορούσαν και πάλι να επικοινωνούν τηλεφωνικά με το εξωτερικό, αφού οι Αρχές ήραν τον περιορισμό που είχαν επιβάλει από τις 8 Ιανουαρίου. Ωστόσο μέχρι χθες το απόγευμα δεν είχε αποκατασταθεί η πρόσβαση στο Ιντερνετ, αν και ο ΥΠΕΞ Αμπάς Αραγτσί δήλωσε στο Al Jazeera ότι οι διαδικτυακές υπηρεσίες θα αποκατασταθούν τις επόμενες ημέρες. Κάτοικοι της βόρειας Τεχεράνης, όπου βρίσκονται τα πιο εύπορα προάστια της πόλης, ανέφεραν σε διεθνή πρακτορεία ότι μέλη των δυνάμεων ασφαλείας πραγματοποιούσαν έρευνες σε κατοικίες αναζητώντας τερματικά του δικτύου Starlink του Ελον Μασκ, που χρησιμοποιούν αντικυβερνητικοί ακτιβιστές για τις επικοινωνίες τους.

Το βράδυ της Δευτέρας ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε άλλο ένα μέτρο που στρέφεται εναντίον του ιρανικού καθεστώτος, αλλά απειλεί να έχει παρενέργειες για τις ΗΠΑ: την επιβολή δευτερογενών δασμών ύψους 25% στα προϊόντα όλων των χωρών που έχουν εμπορικές συναλλαγές με το Ιράν.

Εμπορικοί εταίροι

Η Κίνα, η Ρωσία, η Βραζιλία, η Τουρκία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είναι ανάμεσα στους κυριότερους εμπορικούς εταίρους της Τεχεράνης. Το Πεκίνο προειδοποίησε ότι θα αντιδράσει εάν επιβληθούν πρόσθετοι δασμοί στις κινεζικές εξαγωγές, κάτι που θα θέσει σε κίνδυνο την εύθραυστη ανακωχή που συνομολόγησαν στον εμπορικό πόλεμο των δύο οικονομικών υπερδυνάμεων οι ηγέτες τους, Ντόναλντ Τραμπ και Σι Τζινπίνγκ, τον περασμένο Οκτώβριο. Πάντως, η Κίνα έχει μειώσει τα τελευταία χρόνια τις εισαγωγές της από το Ιράν (κυρίως πετρέλαιο και φυσικό αέριο), ακριβώς υπό τον φόβο αμερικανικών κυρώσεων. Ενώ το 2018 οι εισαγωγές της από το Ιράν έφθαναν στα 21 δισ. δολάρια, στους 11 πρώτους μήνες του 2025 περιορίστηκαν στα 2,9 δισ. δολάρια.