Στον Φράνσις Χάλτσεν απονέμενεται το φετινό Νόμπελ Φυσικής, όπως ανακοίνωσε η Βασιλική Σουηδική Ακαδημία Επιστημών στη Στοκχόλμη.

Στην ανακοίνωση γίνεται ειδική μνεία στη «σημαντική συμβολή του στο Παρατηρητήριο Νετρίνων IceCube και στην ανακάλυψη νετρίνων υψηλής ενέργειας αστροφυσικής προέλευσης».

BREAKING NEWS The Royal Swedish Academy of Sciences has decided to award the 2026 #NobelPrize in Physics to Francis Halzen “for decisive contributions to the IceCube Neutrino Observatory and the discovery of high-energy neutrinos of astrophysical origin.” https://t.co/UcPBWk0RiK

— The Nobel Prize (@NobelPrize) October 6, 2026

Το Παρατηρητήριο Νετρίνων IceCube –μια ιδέα του φετινού νικητή του βραβείου Νόμπελ Φυσικής– εντοπίζει και παρακολουθεί τα νετρίνα που προέρχονται από το μακρινό σύμπαν.

Οι αλληλεπιδράσεις των νετρίνων που καταγράφει διαρκώς το IceCube μπορούν να προσφέρουν στους επιστήμονες νέες γνώσεις σχετικά με τα βίαια περιβάλλοντα στα οποία δημιουργούνται, αποκαλύπτοντας ακόμη και έως τώρα άγνωστα κοσμικά φαινόμενα.

The IceCube Neutrino Observatory – ideated by this year’s physics laureate Francis Halzen – tracks neutrinos that originate in the distant cosmos. The neutrino interactions that are continuously collected by IceCube will provide researchers with novel knowledge about the violent settings in which high-energy neutrinos can be created – and could even reveal previously unknown cosmic phenomena. #NobelPrize

— The Nobel Prize (@NobelPrize) October 6, 2026

Ο Φράνσις Χάλζεν συνειδητοποίησε ότι ο πάγος στον Νότιο Πόλο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την ανίχνευση σωματιδίων γνωστών ως νετρίνα.

Παρουσίασε για πρώτη φορά το όραμά του για την ανίχνευση νετρίνων στον Νότιο Πόλο το 1988. Οταν ένα νετρίνο συγκρούεται με έναν ατομικό πυρήνα, παράγει μια λάμψη φωτός που μπορεί να ανιχνευθεί από αισθητήρες μέσα στον διαυγή παγετώδη πάγο. Ο πάγος του Νότιου Πόλου παρουσιάζει πολλά πλεονεκτήματα, καθώς είναι απαλλαγμένος από διάφορους τύπους παρεμβολών και η περιοχή είναι γεωλογικά σταθερή, χωρίς σεισμούς. Ο Χάλζεν και η ιδέα του κέρδισαν σύντομα την υποστήριξη άλλων ερευνητών και, μόλις λίγα χρόνια αργότερα, διεξήχθησαν προκαταρκτικές δοκιμές με αισθητήρες στον πάγο.

Cosmic neutrinos with extremely high energies are very rare, so an enormous volume of ice is needed to observe an adequate number of collisions. The IceCube Neutrino Observatory covers an entire cubic kilometre and was finished in 2011. Researchers soon discovered the first high-energy neutrinos and, a few years later, could publish their discovery of neutrinos that must originate far outside our solar system. The search for the universe’s neutrino sources could begin in earnest. Francis Halzen has received the 2026 #NobelPrize in Physics for his decisive contributions to the IceCube Neutrino Observatory and the discovery of high-energy neutrinos of astrophysical origin.

— The Nobel Prize (@NobelPrize) October 6, 2026

«Ο Φράνσις Χάλζεν ηγήθηκε μιας διεθνούς ομάδας ερευνητών και μηχανικών που μας προσέφεραν ένα φανταστικό όργανο. Η επιμονή και το επιστημονικό του όραμα άνοιξαν τον δρόμο για ένα νέο είδος αστρονομίας», δηλώνει ο Μαρκ Πιρς, πρόεδρος της Επιτροπής Νόμπελ Φυσικής.

Από το 1901 έχουν απονεμηθεί 119 Νόμπελ Φυσικής, με τον νεότερο νομπελίστα να είναι ηλικίας 25 χρόνων και τον γηραιότερο 96.

Σημειώνεται πως αύριο αναμένεται να ανακοινωθεί το Νόμπελ Χημείας, την Πέμπτη το Νόμπελ Λογοτεχνίας και την Παρασκευή το Νόμπελ Ειρήνης. Ενώ την ερχόμενη Δευτέρα, 12 Οκτωβρίου, θα ανακοινωθεί το Βραβείο Νόμπελ Οικονομικών Επιστημών.

Το χρηματικό έπαθλο φέτος ανέρχεται σε 12 εκατομμύρια σουηδικές κορόνες (περίπου 1,2 εκατομμύρια δολάρια), είτε πρόκειται για ένα άτομο ή μια μικρή ομάδα βραβευθέντων είτε για έναν οργανισμό.