Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει τις τελευταίες ημέρες εξετάσει επιλογές για επιστροφή σε πλήρους κλίμακας πόλεμο με το Ιράν, χωρίς ωστόσο να έχει λάβει σχετική απόφαση, σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal.

Σύμφωνα με την αμερικανική εφημερίδα, ο Τραμπ ενημερώθηκε από κορυφαίους στρατιωτικούς αξιωματούχους για διάφορες στρατιωτικές επιλογές με στόχο «την ολοκλήρωση της αποστολής».

Ωστόσο φέρεται να έχει εκφράσει ανησυχία πως νέα στρατιωτική σύγκρουση θα μπορούσε να πλήξει τις προοπτικές ενδεχόμενης διπλωματικής λύσης και του περιορισμού του πυρηνικού προγράμματος της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Οι επόμενες κινήσεις

Το ίδιο δημοσίευμα αναφέρει ότι ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίζεται διατεθειμένος να επιτρέψει την παράταση των έμμεσων διαπραγματεύσεων στο Κατάρ πέραν της προθεσμίας των 60 ημερών, που λήγει στις 18 Αυγούστου.

Επιπλέον, φέρεται να είναι θετικός στη συνέχιση περιορισμένων πληγμάτων κατά ιρανικών στόχων, σε περίπτωση που η Τεχεράνη παραβιάσει τους όρους της προσωρινής συμφωνίας που βρίσκεται σε ισχύ, κάτι που έχει ήδη συμβεί επανειλημμένα το τελευταίο διάστημα.

Oι τελευταίες συζητήσεις δείχνουν ότι ο Τραμπ αναζητά τρόπους για να σπάσει το αδιέξοδο με την Τεχεράνη και δεν έχει αποκλείσει ακόμη την επιστροφή στις εχθροπραξίες. Η επανέναρξη της σύγκρουσης, σύμφωνα με κάποιους Αμερικανούς αξιωματούχους, θα αποτελούσε σιωπηρή παραδοχή ότι η πολυδιαφημισμένη συμφωνία με το Ιράν απέτυχε.

Δημόσια, ο Τραμπ υποστηρίζει ότι οι διαπραγματεύσεις προχωρούν επιτυχώς και ότι διατηρεί στρατιωτικές επιλογές σε περίπτωση κατάρρευσής τους. «Συμφωνούν με όλα όσα θέλω, και πρέπει να το κάνουν», δήλωσε σε δημοσιογράφους την περασμένη εβδομάδα. «Αλλιώς, απλώς επιστρέφουμε και κάνουμε αυτό που πρέπει να κάνουμε», τόνισε.

Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου ανέφερε ότι ο Τραμπ πάντα προτιμά τη διπλωματία και ότι οι Ιρανοί θα ήταν συνετό να καταλήξουν σε καλή συμφωνία με τις ΗΠΑ.

Σε συνέντευξή του την Τρίτη στο Fox News, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, δήλωσε ότι «ο πρόεδρος μας έχει ζητήσει να δουλέψουμε για να δούμε πού θα καταλήξουν οι διαπραγματεύσεις. Και αν δεν οδηγήσουν σε επιτυχή διπλωματική λύση, εξακολουθούμε να έχουμε πολλές επιλογές, ενώ έχουμε ήδη πετύχει πολλά για τον αμερικανικό λαό».

Συνομιλίες στην Ντόχα

Οι απεσταλμένοι του προέδρου, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, έφτασαν χθες, Τρίτη, στην Ντόχα για νέο γύρο διαπραγματεύσεων, ωστόσο οι συνομιλίες πραγματοποιούνται μέσω διαμεσολαβητών και όχι απευθείας με Ιρανούς ομολόγους τους, σύμφωνα με πηγές στο Κατάρ. Αντίστοιχα, τεχνικοί εμπειρογνώμονες των δύο πλευρών αναμένεται να διεξαγάγουν έμμεσες συνομιλίες μέσα στην εβδομάδα.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν βρίσκονται σε διαπραγματεύσεις εδώ και περισσότερο από μία εβδομάδα, μετά τη συμφωνία για συνομιλίες 60 ημερών, σύμφωνα με αξιωματούχους και αναλυτές. Βασικό σημείο τριβής αποτελεί η επιμονή του Ιράν να επιβάλλει τέλη διέλευσης για πλοία που περνούν από τα Στενά του Ορμούζ.

Οι ΗΠΑ, από την πλευρά τους, υποστηρίζουν ότι η ναυσιπλοΐα στον δίαυλο θα πρέπει να παραμένει ελεύθερη, όπως ίσχυε πριν από τον πόλεμο. Η Τεχεράνη δηλώνει επίσης ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί αυστηρούς περιορισμούς στο πυρηνικό της πρόγραμμα, παρά το γεγονός ότι ο Τραμπ επιμένει πως το Ιράν έχει ήδη αναλάβει τέτοια δέσμευση.

«Το Ιράν δεν έχει συνεργαστεί καθόλου μέχρι στιγμής», δήλωσε την Τρίτη στο Fox News ο υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ. Η στρατιωτική προσπάθεια των ΗΠΑ για τη συνοδεία πλοίων είναι ο μοναδικός λόγος για τον οποίο ανακάμπτουν οι παγκόσμιες προμήθειες πετρελαίου, πρόσθεσε. «Με ή χωρίς το Ιράν, θα διασφαλίσουμε ότι η ενέργεια θα ρέει μέσω των Στενών του Ορμούζ. Φυσικά, καλύτερα με τη συνεργασία τους. Θέλουμε να βάλουμε τέλος στο πυρηνικό τους πρόγραμμα», σημείωσε ο Ράιτ.

Σε μια προσπάθεια αποκλιμάκωσης των εντάσεων, οι ΗΠΑ έχουν προχωρήσει στη δημιουργία γραμμής επικοινωνίας κρίσης μεταξύ του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης και της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ. Αμερικανοί αξιωματούχοι το επικαλούνται ως ένδειξη βελτίωσης των σχέσεων Ουάσινγκτον–Τεχεράνης, ενώ άλλοι σημειώνουν ότι βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο. Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου δήλωσε ότι ο δίαυλος αποσυμπίεσης είναι ήδη ανοιχτός και χρησιμοποιείται και από τις δύο πλευρές.

«Μια συμφωνία ισχυρότερη από τις βόμβες»

Το διπλωματικό αδιέξοδο έχει οδηγήσει τον Τραμπ στο να εξετάζει εναλλακτικές επιλογές, ζητώντας από τους συνεργάτες του νέες ιδέες. Οι Χέγκσεθ και Κέιν έχουν παρουσιάσει σενάρια για την επανέναρξη μεγάλης κλίμακας αεροπορικών επιδρομών σε ιρανικούς στρατιωτικούς στόχους, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές.

Κατά τη διάρκεια της Επιχείρησης «Επική Οργή», η οποία ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου, οι αμερικανικές δυνάμεις έπληξαν περισσότερους από 13.000 στόχους στο Ιράν, καταστρέφοντας μεγάλο μέρος του συμβατικού οπλοστασίου πυραύλων και drones της Τεχεράνης, καθώς και την ικανότητά της να παράγει νέα όπλα.

Στα τέλη Μαρτίου, ανώτατοι στρατιωτικοί αξιωματούχοι ενημέρωσαν τον πρόεδρο ότι θα χρειάζονταν ακόμη αρκετές εβδομάδες για την πλήρη εξάλειψη της ιρανικής στρατιωτικής απειλής. Ο Τραμπ συμφώνησε σε αρχική κατάπαυση του πυρός στις 7 Απριλίου.

Αμερικανοί αξιωματούχοι σημειώνουν ότι από τότε ο Τραμπ έχει επανειλημμένα αποφύγει να εγκρίνει επιχειρήσεις μεγάλης κλίμακας. Φέρεται να απείλησε να «εξαλείψει πλήρως τον ιρανικό πολιτισμό» και να καταλάβει τον κόμβο εξαγωγής πετρελαίου στο νησί Χαργκ, αλλά και στις δύο περιπτώσεις υπαναχώρησε, επιστρέφοντας στις διπλωματικές συνομιλίες. Προηγουμένως είχε πει στους συνεργάτες του ότι θα επανεκκινήσει τον πόλεμο μόνο αν το Ιράν σκοτώσει Αμερικανούς στρατιώτες.

«Αν πάμε και βομβαρδίσουμε —που μπορούμε πολύ εύκολα να το κάνουμε αν θέλουμε— και συνεχίσουμε για άλλες δύο ή τρεις εβδομάδες, δεν θα έχει απομείνει τίποτα, αλλά δεν θα έχει ανοίξει το Στενό για μήνες. Αν κάνουμε τους βομβαρδισμούς, πολλοί άνθρωποι θα σκοτωθούν. Ποιος το θέλει αυτό; Εγώ όχι», δήλωσε τον Ιούνιο, προσθέτοντας ότι μια συμφωνία θα ήταν «ισχυρότερη από τους βομβαρδισμούς».

Ο πρόεδρος διαθέτει και άλλες επιλογές, δήλωσε η Σουζάν Μαλόνεϊ, ειδική στο Ιράν και αντιπρόεδρος εξωτερικής πολιτικής στο think tank Brookings Institution στην Ουάσιγκτον. Οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να καθυστερήσουν την αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δεσμευμένων ιρανικών κεφαλαίων που η Τεχεράνη διεκδικεί ή να αυξήσουν την οικονομική πίεση γύρω από τις προσπάθειες του Ιράν να ελέγξει τα Στενά του Ορμούζ.

«Αυτή η στρατηγική του ενδιάμεσου δρόμου έχει περιορισμούς», τόνισε, επισημαίνοντας ότι ο Τραμπ δεν φαίνεται να επιθυμεί νέο πλήρους κλίμακας πόλεμο, με δεδομένη την ικανότητα του Ιράν να διαταράσσει τη ναυσιπλοΐα. «Ομως ο συνδυασμός προβλέψιμων αμερικανικών αντιποίνων και η σύνδεση οικονομικών κινήτρων με τη συμμόρφωση θα μπορούσε να πείσει την Τεχεράνη να μην υπερβεί τα όρια», ισχυρίστηκε η ίδια.

Πιέζει η Τεχεράνη

Το Ιράν από πλευράς του, ξεκαθάρισε χθες, Τρίτη, ότι δεν θα συναντηθεί με ανώτατους Αμερικανούς απεσταλμένους που μετέβησαν στην περιοχή, αναδεικνύοντας τις δυσκολίες στον δρόμο προς μία οριστική συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου.

Ιρανοί αξιωματούχοι ανέφεραν επίσης ότι οι δύο πλευρές πρέπει πρώτα να διευθετήσουν τους όρους της κατάπαυσης του πυρός που υπέγραψαν πριν από δύο εβδομάδες, προτού προχωρήσουν σε πιο σύνθετα ζητήματα, όπως ενδεχόμενοι περιορισμοί στο πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.

Η ναυσιπλοΐα στα Στενά έχει εν μέρει αποκατασταθεί, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου πριν από το ξέσπασμα του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου.

Ωστόσο, Ιρανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι έχουν δικαίωμα διαχείρισης της διέλευσης μαζί με τον σύμμαχο των ΗΠΑ, Ομάν, το οποίο βρίσκεται στην απέναντι πλευρά της στρατηγικής σημασίας οδού, και δηλώνουν ότι θα επιβάλουν τέλη διέλευσης στα μέσα Αυγούστου, όταν λήξει η 60ήμερη περίοδος.

«Η κυριαρχία στα Στενά του Ορμούζ ανήκει στο Ιράν και το Ομάν και η διέλευση υπόκειται σε ρυθμίσεις που καθορίζει το Ιράν», δήλωσε στην κρατική τηλεόραση ο επικεφαλής διαπραγματευτής της Τεχεράνης, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ.

Από την πλευρά του, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς διαβεβαίωσε σε τηλεοπτική του συνέντευξη ότι δεν θα επιτραπεί στο Ιράν να επιβάλει διόδια στο διεθνές θαλάσσιο πέρασμα.

Με πληροφορίες από WSJ, Reuters