Συνολικά ικανοποιητική η εικόνα ως προς τη σίτιση των οπλιτών που υπηρετούν στην Εθνική Φρουρά αναφέρθηκε την Πέμπτη από μέλη της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ελέγχου, κατά τη διάρκεια συζήτησης για την Ειδική Έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας για το ζήτημα.

Στην παρουσίαση των ευρημάτων της έκθεσης, ο Διευθυντής Ελέγχου της ΕΥ, Άκης Κίκας, είπε ότι για τη σίτιση των εθνοφρουρών διατίθενται €10 εκ. ετησίως, χαρακτηρίζοντας ικανοποιητικά τα γεύματα σε ποσότητα και ποιότητα και από πλευράς αποφυγής σπατάλης.

Προσέθεσε ότι έγιναν επιτόπιοι έλεγχοι και δοκιμή γευμάτων χωρίς προειδοποίηση τόσο στο σύστημα catering, όσο και τα μαγειρεία των μονάδων, ενώ διανεμήθηκε ερωτηματολόγιο σε 1.100 στρατιώτες παγκύπρια κατόπιν τυχαίας επιλογής προκειμένου να καταγραφεί η αντίληψη των εθνοφρουρών για τα προσφερόμενα γεύματα.

Όπως εξήγησε, εφαρμόζονται τρία συστήματα σίτισης, η προμήθεια και διανομή έτοιμων μερίδων φαγητού για το 44% των οπλιτών, η διάθεση κατεψυγμένων μερίδων σε απομακρυσμένα φυλάκια για το 10% από την ίδια εταιρεία catering, ενώ το 46% καλύπτεται από μονάδες που διαθέτουν οι ίδιες μαγειρεία.

Ειδικότερα, είπε ότι οι υπηρεσίες catering εφαρμόζονται στις επαρχίες Λάρνακας, Αμμοχώστου και Λευκωσίας, ενώ αναφορικά με τα γεύματα είπε ότι προσφέρεται κρέας 7 φορές την εβδομάδα στα μαγειρεία, 9 στα catering και 8 στα κατεψυγμένα γεύματα. «Αντίληψη της ΕΥ είναι ότι το φαγητό είναι πολύ ικανοποιητικό», σημείωσε σχετικά.

Αναφορικά με την προμήθεια τροφίμων και εφοδίων για την παρασκευή γευμάτων, ο κ. Κίκας ότι γίνεται βάσει ανταγωνιστικών διαγωνισμών, διασφαλίζοντας ότι το κράτος πετυχαίνει την καλύτερη δυνατή τιμή.

Συγκεκριμένα, είπε ότι το κόστος σίτισης ανά οπλίτη ανέρχεται στα €7,5 συν ΦΠΑ για τέσσερα γεύματα την ημέρα μέσω catering, ενώ έκανε λόγο για δύσκολο υπολογισμό στα μαγειρεία, με την εκτίμηση κόστους να ανέρχεται στα €8,15.

Είπε ακόμη ότι αυτή τη στιγμή υπάρχουν 21 επαγγελματίες μάγειρες σε 17 μαγειρεία, σε 4 μαγειρεία δεν υπάρχει επαγγελματίας μάγειρας, ενώ 4 μάγειρες είναι τοποθετημένοι σε στρατιωτικές λέσχες και 2 μαγειρεία διαθέτουν 2 μάγειρες, κάνοντας σύσταση για επανακατανομή του προσωπικού ώστε να υπάρχει επαγγελματίας μάγειρας σε κάθε μαγειρείο.

Προσέθεσε ότι σε αιφνίδιους ελέγχους εντοπίστηκε μόνο ένα θερμόμετρο με πιστοποιητικό καταλληλότητας, καθώς και ζυγαριά που δεν είχε ελεγχθεί πρόσφατα, ενώ για ορισμένα τρόφιμα είχε παρέλθει η ημερομηνία λήξης.

Αναφορικά με την αποφυγή σπατάλης, είπε ότι κάποια φαγητά δεν καταναλώνονται, με τους οπλίτες να δίνουν χαμηλή βαθμολογία στο ψάρι, ενώ πολλοί κατέφευγαν στο ΚΨΜ, με το 73% των ερωτηθέντων να δηλώνει πως αποφεύγει συγκεκριμένα φαγητά, κυρίως όσπρια και ψάρι, ενώ το 70% των ατόμων με ειδικές διατροφικές ανάγκες ανέφεραν ότι δεν καλύπτονται από τα προσφερόμενα γεύματα.

Για τη σύμβαση με την εταρεία catering, είπε ότι περιλαμβάνει πρόνοια επιστροφών τροφίμων που δεν καταναλώνονται, ωστόσο δεν έχει ενεργοποιηθεί, όπως και πρόνοια για δυνατότητα μείωσης της ποσότητας μερίδων κατά 50% που θα μπορούσε να οδηγήσει σε εξοικονόμηση €10.000 την εβδομάδα.

Συμπλήρωσε ότι οι συσκευασίες των γευμάτων δεν ανακυκλώνονται, ενώ τα μεγαλύτερα ποσοστά σπατάλης παρατηρούνται σε μονάδες που σιτίζονται με έτοιμες μερίδες φαγητού, φτάνοντας το 15%.

Προσέθεσε ότι η γενική αξιολόγηση των εθνοφρουρών ήταν ικανοποιητική, με χαμηλότερα ποσοστά ικανοποίησης στο μικρό πρωινό, ενώ ικανοποιητική έκριναν την καθαριότητα των μαγειρείων, ζητώντας βελτίωση της ποικιλίας των γευμάτων.

Εκ μέρους της Διεύθυνσης Δημοσίων Συμβάσεων του Γενικού Λογιστηρίου, η Χριστίνα Στεφάνου είπε ότι η πιλοτική εφαρμογή του catering ξεκίνησε το 2018 στη Λάρνακα και το 2019 στη Λευκωσία, ενώ ο διαγωνισμός διενεργήθηκε από το Υπουργείο Άμυνας.

Προσέθεσε ότι οι μονάδες που διαθέτουν δικά τους μαγειρεία προμηθεύονται πρώτες ύλες από τους προμηθευτές μέσω της συμφωνίας πλαίσιο που έχει καταρτίσει το Γενικό Λογιστήριο, με την αγορά πρώτων υλών από τα μαγειρεία να ανέρχεται στα €3,3 εκ.

Από την πλευρά του, ο Αναπληρωτής Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου Άμυνας, Στέλιος Κουντούρης, έκανε λόγο για θετική γενική εικόνα, προσθέτοντας ότι αρκετές αλλαγές έχουν ήδη δρομολογηθεί και ικανοποιηθεί, με συνεχή προσπάθεια βελτίωσης.

Είπε επίσης ότι εφαρμόζεται ηλεκτρονικό σύστημα παραγγελιών για μείωση της σπατάλης με καλά αποτελέσματα, ενώ λαμβάνονται υπόψη διατροφικές και άλλες ιδιαιτερότητες.

Ο εκπρόσωπος των Υγειονομικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Υγείας είπε ότι η κατάρτιση του διαιτολογίου έγινε σε συνεργασία με κλινική διαιτολόγο και τον Σύνδεσμο Κλινικών Διαιτολόγων.

Ο Γενικός Επιθεωρητής της Εθνικής Φρουράς, Ανδρέας Χαραλάμπους, χαρακτήρισε θετική την αξιολόγηση του συστήματος τροφοδοσίας η οποία επεκτάθηκε σε όλο το δίκτυο της ΕΦ, ενώ διαχειρίσιμες είναι, είπε, οι παρατηρήσεις της ΕΥ και έχει ξεκινήσει η υλοποίησή τους

Από την πλευρά των μελών της επιτροπής, η βουλευτής ΑΚΕΛ, Μαρίνα Νικολάου, εξέφρασε προβληματισμό για έλλειψη επαγγελματιών μαγείρων σε μαγειρεία, πόσοι στρατιώτες σιτίζονται από αυτά και αν έχει σημειωθεί κάποιο περιστατικό, ενώ ο συνάδελφός της Νικος Κέττηρος, ρώτησε πού οδηγούνται ποσότητες φαγητού που απορρίπτονται και πώς ελέγχεται η ποιότητα των πρώτων υλών. Απαντώντας, ο κ. Κουντούρης είπε ότι έχει δρομολογηθεί η πρόσληψη επαγγελματιών μαγείρων, η οποία βρίσκεται στο στάδιο της αξιολόγησης.

Ο βουλευτής του ΔΗΚΟ, Χρύσανθος Σαββίδης, χαρακτήρισε θετική τη γενική εικόνα που είναι -όπως είπε- απόρροια της δουλειάς των αξιωματικών της ΕΦ, θέτοντας το ερώτημα κατά πόσον επηρεάστηκε το κόστος σίτισης από τη μείωση στρατιωτικής θητείας ή παρέμεινε στα ίδια επίπεδα λόγω ΣΥΟΠ, ενώ ρώτησε επίσης αν οι Ειδικές Δυνάμεις έχουν διαφορετική σίτιση.

Ο βουλευτής του ΔΗΣΥ, Νίκος Γεωργίου, ρώτησε ποιος μηχανισμός διασφαλίζει την καταλληλότητα των πρώτων υλών, καθώς και τι αποθέματα τροφίμων διατηρεί η Εθνική Φρουρά σε συνθήκες κρίσης-πολέμου και αν υπάρχει σχέδιο ανεφοδιασμού σε περίπτωση διακοπής αλυσίδων προμήθειας.

Ο βουλευτής του ΕΛΑΜ Ευγένιος Χαμπουλλάς, εξέφρασε ανησυχία για γεγονός ότι δεν καταναλώνεται φαγητό από ορισμένους οπλίτες και διατύπωσε παράκληση για εξεύρεση τρόπους προσέγγισης των οπλιτών ώστε να καταναλώνουν όλα τα γεύματα.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής, Ζαχαρίας Κουλίας, ρώτησε αν ο βασικός φόρτος καλύπτεται από τις εν λόγω συμβάσεις, ενώ θα έπρεπε να γίνεται διαγωνισμός ανά διετία.

Ο κ. Κίκας ανέφερε ότι προχώρησε σε ξεχωριστή απόρρητη έκθεση για δεματοποιημένες μερίδες και βασικό φόρτο, η οποία απεστάλη στο Υπουργείο Άμυνας, αλλά δεν βρέθηκαν καταγεγραμμένες ποσότητες σπατάλης, ενώ γίνεται προσπάθεια για έμμεση εκτίμηση.

Ο κ. Κουντούρης είπε για τους εργαστηριακούς ελέγχους στους χώρους ετοιμασίας των γευμάτων αυτοί ότι διεξάγονται από το Χημείο του Κράτους και τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες, ενώ οι έλεγχοι στις πρώτες ύλες γίνονται με την παραλαβή τους, με δικαίωμα επιστροφής.

Ο κ. Χαραλάμπους προσέθεσε ότι οι βασικοί φόρτοι ακολουθούν διαφορετική διαδικασία βάσει σχεδίου διαχείρισης κρίσεων, ενώ υπάρχει πρόνοια για μεγαλύτερες ποσότητες φαγητού για τις Ειδικές Δυνάμεις.

Στις δηλώσεις του μετά το τέλος της συνάντησης, ο κ. Κουλίας είπε ότι διαπιστώθηκαν κάποιες μικρές δυσκολίες οι οποίες φαίνεται ότι θα διορθωθούν στην πορεία.

«Το σημαντικότερο είναι ότι η σύμβαση που αφορά την τροφοδοσία της Εθνικής Φρουράς γίνεται σε διετία με δικαίωμα ανανέωσης άλλης διετίας. Έχουμε επισημάνει ως Επιτροπή ότι δεν μπορεί να γίνεται. Το καλύτερο είναι να γίνεται τουλάχιστον ένα διετία αλλά το καλύτερο είναι να γίνεται ενιαύσια, διότι οι τιμές αυξομειώνονται και η σύμβαση θα έχει καλύτερα αποτελέσματα», σημείωσε σχετικά.

«Θεωρώ ότι είμαστε σε ένα καλό επίπεδο παρά τις διαπιστώσεις της έκθεσης. Ήταν παρούσα η Επιθεώρηση του στρατού που επιβλέπει όλα αυτά τα ζητήματα και θεωρώ ότι καταβάλλεται μια καλή προσπάθεια εκ μέρους της Εθνικής Φρουράς ώστε να υπάρχει πάντοτε σωστή τροφοδοσία των εθνοφρουρών μας», συμπλήρωσε.

Στάθηκε επίσης στο γεγονός ότι στα προσφερόμενα γεύματα περιλαμβάνεται κρέας οκτώ φορές την εβδομάδα. «Αυτό διατροφικά δεν είναι σωστό. Πρέπει να το δουν οι διαιτολόγοι και να λάβουν μέτρα», προσέθεσε.

Από την πλευρά του ο κ. Κέττηρος είπε ότι τα τελευταία χρόνια έγινε πολύ καλή δουλειά και τα αποτελέσματα είναι πολύ ικανοποιητικά, ωστόσο, υπάρχουν ζητήματα για τα οποία ζητήθηκαν διευκρινίσεις σε επόμενες συνεδριάσεις και τα οποία χρήζουν περαιτέρω ελέγχου, όπως για παράδειγμα, πόσο φαγητό δεν καταναλώνεται καθημερινά από τους Εθνοφρουρούς και τους λόγους για τους οποίους δεν καταναλώνεται αυτόν το φαγητό.

Προσέθεσε ότι η εισαγωγή του θεσμού του catering και των μαγειρείων ταυτόχρονα σε κάποιες στρατιωτικές μονάδες φαίνεται να αποδίδει περισσότερο ως προς την ποιότητα παρά σε σχέση με τη διαφορά της τιμής-κόστους που έχει η Εθνική Φρουρά για τον κάθε στρατιώτη, ενώ στην έκθεση της ΕΥ διαπιστώνεται ότι υπάρχουν φαγητά τα οποία δεν καταναλώνονται από τους Εθνοφρουρούς και γι' αυτό θα γίνει και από τους αρμόδιους της υπηρεσίας έλεγχος για να αλλάξουν τις μερίδες κατανάλωσης της Εθνικής Φρουράς.

Τόνισε επίσης ότι από την έρευνα των ερωτηματολογίων, το 69% των οπλιτών δηλώνει ότι καταφεύγει περιστασιακά ή καθημερινά στην αγορά προϊόντων από το ΚΨΜ, όμως το 41% επιλέγουν να προμηθεύονται φαγητά εκτός στρατοπέδου.

«Εάν γίνονται τόσες δαπάνες, τόσοι έλεγχοι ποιότητας, και κάποιοι στρατιώτες ακόμα εξακολουθούν να επιλέγουν το φαγητό από έξω, αυτό είναι κάτι με το οποίο πρέπει να ασχοληθούμε, όχι για να τιμωρηθούν τα παιδιά που υπηρετούν την πατρίδα τους, αλλά για να βρούμε τους λόγους που δεν καταναλώνουν το φαγητό», σημείωσε.

Είπε επίσης ότι ζητήθηκε από τους αρμόδιους αξιωματικούς της Εθνικής Φρουράς να εξετάσουν το γεγονός ότι τέσσερις από τους επαγγελματίες μάγειρες της Εθνικής Φρουράς είναι στις λέσχες αξιωματικών, αλλά υπάρχουν στρατόπεδα που δεν έχουν επαγγελματίες μάγειρες και λειτουργούν τα μαγειρεία με οπλίτες αποφοίτους ξενοδοχειακών σχολών.