Χωρίς ακραία επεισόδια ζέστης προχωρά μέχρι στιγμής το φετινό καλοκαίρι, με τις καιρικές συνθήκες που καταγράφηκαν τον περασμένο Ιούνιο, να είναι αρκετά πιο ήπιες σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο της περσινής χρονιάς. Μιλώντας στην «Κ» ο διευθυντής του Τμήματος Μετεωρολογίας, Φίλιππος Τύμβιος, τόνισε πως, είναι ακόμα νωρίς να μιλήσουμε οριστικά για ολόκληρο το καλοκαίρι, εξηγώντας πως η πιο κρίσιμη περίοδος για την Κύπρο είναι παραδοσιακά από τα μέσα Ιουλίου μέχρι τα μέσα Αυγούστου.

«Ο Ιούνιος του 2026 είχε αρχικά σχετικά πιο ήπια χαρακτηριστικά, με αστάθεια και βροχές κυρίως στα ορεινά, πριν ακολουθήσει άνοδος της θερμοκρασίας στο τέλος του μήνα όπου έφθασε τους 39 βαθμούς μέχρι στιγμής».

Σε γενικές γραμμές, όπως σημειώνει ο κ. Τύμβριος, μέχρι στιγμής επικρατούν χαμηλότερες θερμοκρασίες, ιδιαίτερα αν συγκρίνουμε με τα πιο ακραία επεισόδια του περσινού Ιουλίου. Αναφορικά με το 2025, ο κ. Τύμβιος σημείωσε πως, στις 27 Ιουλίου 2025 το θερμόμετρο άγγιξε τους 46,1 βαθμούς Κελσίου στα Λεύκαρα και τους 44,7 στην Αθαλάσσα. Μάλιστα πέρσι τον Ιούλιο και συγκεκριμένα στις 24 του μήνα καταγράφηκε η υψηλότερη θερμοκρασία από την έναρξη των μετρήσεων το 1983 στην Αθαλάσσα.

Οι λιγότερο ακραίες καιρικές συνθήκες, του φετινού καλοκαιριού δεν προμηνύουν πως το φετινό θέρος θα είναι δροσερό. Σύμφωνα με τον κ. Τύμβιο, στο τέλος του φετινού Ιουνίου οι θερμοκρασίες στο εσωτερικό κινήθηκαν γύρω στους 37-39°C, δηλαδή λίγο πάνω από τις κανονικές τιμές των 33–34°C για την εποχή, ενώ αναμένεται ότι μέσα στο καλοκαίρι θα δούμε και πάλι θερμοκρασίες πάνω από τις μέσες κλιματολογικές τιμές.

Σε σύγκριση με τη Δυτική και Κεντρική Ευρώπη, η εικόνα είναι διαφορετική. Εκεί, σύμφωνα με τον κ. Τύμβριο καταγράφηκε ένα πολύ έντονο και πρώιμο κύμα ζέστης, με θερμοκρασιακές αποκλίσεις που σε περιοχές της δυτικής Γαλλίας, της Αγγλίας και της Ουαλίας ξεπέρασαν τους 10°C πάνω από τα κανονικά επίπεδα κατά το δεύτερο μισό του Μαΐου.

Κάνοντας λόγο για ρεκόρ μετρήσεων, σημείωσε πως, στα τέλη Ιουνίου, η ζέστη επεκτάθηκε σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, με θερμοκρασίες πάνω από 40°C σε πολλές περιοχές. «Για την Κύπρο, τέτοιες θερμοκρασίες είναι μεν σοβαρές, αλλά όχι ασυνήθιστες για το εσωτερικό μέσα στο κατακαλόκαιρο. Για χώρες της Δυτικής και Κεντρικής Ευρώπης, όμως, τέτοιες τιμές έχουν πολύ μεγαλύτερη επίπτωση, γιατί οι κοινωνίες, οι υποδομές και τα κτήρια δεν είναι πάντα προσαρμοσμένα σε παρατεταμένη ακραία ζέστη».

Ερωτηθείς, πώς εξηγούνται επιστημονικά τα ακραία καιρικά φαινόμενα που καταγράφονται σε αρκετές χώρες της Ευρώπης και πώς αυτά επηρεάζουν την Κύπρο, ο κ. Τύμβιος, εξήγησε πως, τα ακραία επεισόδια ζέστης στην Ευρώπη συνδέονται συχνά με επίμονα πεδία υψηλών πιέσεων, δηλαδή με ατμοσφαιρικά μοτίβα που εγκλωβίζουν θερμές αέριες μάζες για αρκετές ημέρες. «Σε τέτοιες περιπτώσεις υπάρχει έντονη ηλιοφάνεια, ασθενείς ανέμους, καθοδικές κινήσεις στην ατμόσφαιρα και συσσώρευση θερμότητας κοντά στην επιφάνεια».

Σύμφωνα με τον ίδιο, το πρόγραμμα Copernicus ανέφερε ότι το έντονο κύμα ζέστης στη Δυτική Ευρώπη τον Μάιο του 2026 συνδέθηκε με επίμονες υψηλές πιέσεις, δηλαδή ένα είδος “heat dome”, με μεταφορά θερμού αέρα από τη Βόρεια Αφρική προς τη δυτική Ευρώπη ενώ σύντομα θα δούμε ανάλυση του επόμενου επισοδίου ζέστης το οποίο βιώνουμε σήμερα.

«Η κλιματική αλλαγή δεν σημαίνει ότι κάθε ακραίο φαινόμενο δημιουργείται από μόνο του. Σημαίνει όμως ότι το υπόβαθρο πάνω στο οποίο εκδηλώνονται τα καιρικά συστήματα είναι θερμότερο. Έτσι, όταν δημιουργούνται οι κατάλληλες συνοπτικές συνθήκες, τα κύματα ζέστης γίνονται συχνότερα, εντονότερα και με μεγαλύτερη διάρκεια», αναφέρει.

Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός επισημαίνει επίσης ότι οι υψηλές νυχτερινές θερμοκρασίες είναι ιδιαίτερα κρίσιμες για την υγεία, γιατί δεν επιτρέπουν στο ανθρώπινο σώμα να ανακάμψει από τη θερμική καταπόνηση της ημέρας.

Αναφορικά με τη χώρα μας, οι επιπτώσεις είναι κυρίως έμμεσες αλλά ουσιαστικές. Η Κύπρος βρίσκεται ήδη σε θερμή και ξηρή περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Εξήγησε δε πως όταν η ευρύτερη περιοχή θερμαίνεται, αυξάνεται η πιθανότητα για συχνότερα και εντονότερα επεισόδια ζέστης, μεγαλύτερη πίεση στους υδατικούς πόρους, αυξημένη ζήτηση ενέργειας, αυξημένο κίνδυνο πυρκαγιών και μεγαλύτερη καταπόνηση της γεωργίας και της δημόσιας υγείας. «Με απλά λόγια, αυτό που παλαιότερα θεωρούσαμε ακραίο, εμφανίζεται πλέον συχνότερα και με μεγαλύτερη ένταση».

Λειψυδρία

Κληθείς να σχολιάσει το φαινόμενο της λειψυδρίας, ανέφερε ότι δεν είναι μόνο θέμα μιας ξηρής χρονιάς, αλλά αφορά διαρθρωτικό πρόβλημα, που συνδέεται με το κλίμα της περιοχής μας, τη μεγάλη μεταβλητότητα των βροχοπτώσεων, την αύξηση της ζήτησης, τη γεωργία, τον τουρισμό, την αστική ανάπτυξη και την αυξημένη εξατμισοδιαπνοή της βλάστησης λόγω υψηλότερων θερμοκρασιών.

Σχολιάζοντας τη σαφώς καλύτερη φετινή εικόνα που παρουσιάζουν τα φράγματα και παραθέτοντας αριθμούς είπε πως στις αρχές Ιουνίου 2026 τα φράγματα βρίσκονταν περίπου στο 42,4%, σε σχέση με 21,6% την ίδια περίοδο πέρσι. Χαρακτηρίζοντας θετικά τα δεδομένα, τόνισε πως δεν πρέπει να εφησυχάζουμε. «Η Κύπρος παραμένει χώρα με περιορισμένους υδατικούς πόρους, μεγάλη εξάρτηση από τις χειμερινές βροχές και αυξημένη ανάγκη για ορθολογική διαχείριση, εξοικονόμηση, αφαλάτωση, ανακύκλωση νερού και προστασία των υπόγειων υδροφορέων».

Ερωτηθείς αν υπάρχουν περίοδοι μέσα στο καλοκαίρι που του προκαλούν περισσότερη ανησυχία, απάντησε θετικά, σημειώνοντας πως, η περίοδος που απασχολεί περισσότερο είναι από τα μέσα Ιουλίου μέχρι τα μέσα Αυγούστου. Όπως τόνισε ο Διευθυντής της Μετεωρολογικής, συνήθως η θερμότερη και ξηρότερη περίοδος του έτους για την Κύπρο και είναι οι ημέρες κατά τις οποίες δεχόμαστε την περισσότερη ενέργεια ανά μονάδα επιφάνειας από τον Ήλιο. Τότε, συνέχισε, αυξάνεται η πιθανότητα για παρατεταμένες υψηλές θερμοκρασίες, θερμές νύχτες, πολύ χαμηλή σχετική υγρασία στο εσωτερικό και στα ορεινά, καθώς και μεγαλύτερη καταπόνηση του πληθυσμού, της γεωργίας, των δασών και του ενεργειακού συστήματος.

«Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν η ζέστη δεν περιορίζεται σε μία ή δύο ημέρες, αλλά έχει διάρκεια. Η παρατεταμένη ζέστη είναι πιο επικίνδυνη από μια μεμονωμένη υψηλή μέγιστη θερμοκρασία, γιατί συσσωρεύεται η θερμική καταπόνηση και δεν υπάρχει επαρκής ανάκαμψη κατά τη νύχτα».

Πυρκαγιές

Κληθείς να σχολιάσει ποιο είναι το πιο ανησυχητικό στοιχείο που δείχνουν τα μετεωρολογικά δεδομένα για την αντιπυρική περίοδο, σημείωσε ότι, είναι ο συνδυασμός υψηλής θερμοκρασίας, χαμηλής υγρασίας, ξηρής καύσιμης ύλης και ανέμου. «Όταν αυτά συνυπάρχουν, η έναρξη και κυρίως η εξάπλωση μιας πυρκαγιάς μπορεί να γίνει πολύ γρήγορα».

Φέτος, σύμφωνα με τον ίδιο, υπήρξε καλύτερη υδρολογική εικόνα την άνοιξη, κάτι που αρχικά βοηθά, γιατί η υγρασία στο έδαφος και στη βλάστηση λειτουργεί αποτρεπτικά. «Όμως στην Κύπρο η βλάστηση μπορεί να ξηρανθεί γρήγορα όταν μπούμε σε παρατεταμένη περίοδο υψηλών θερμοκρασιών και ανομβρίας. Άρα, το κρίσιμο δεν είναι μόνο πώς ξεκινά η αντιπυρική περίοδος, αλλά πώς εξελίσσεται μετά τα μέσα Ιουλίου».

Σε ερώτηση αν υπάρχει επαφή της Μετεωρολογικής με άλλες υπηρεσίες για ενημέρωση σχετικά με τον καιρό και την πρόληψη πυρκαγιών, απάντησε καταφατικά, τονίζοντας πως, υπάρχει συνεχής επιχειρησιακή συνεργασία με τις αρμόδιες υπηρεσίες. Σύμφωνα με τον Φίλιππο Τύμβιο, το Τμήμα Μετεωρολογίας παρέχει προγνώσεις, προειδοποιήσεις και εξειδικευμένη μετεωρολογική πληροφόρηση που αξιοποιείται από υπηρεσίες όπως η Πυροσβεστική Υπηρεσία, το Τμήμα Δασών, η Πολιτική Άμυνα, το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας, το Υπουργείο Υγειας όπως και άλλοι  εμπλεκόμενοι φορείς. Ο στόχος, όπως είπε, είναι η έγκαιρη ενημέρωση, η καλύτερη επιχειρησιακή ετοιμότητα και η πρόληψη, ιδιαίτερα σε ημέρες με αυξημένο κίνδυνο λόγω θερμοκρασίας, ανέμου και χαμηλής υγρασίας.

Τέλος τόνισε πως, η μετεωρολογία δεν σβήνει πυρκαγιές, αλλά βοηθά στο να γνωρίζουν οι επιχειρησιακές υπηρεσίες πότε οι συνθήκες γίνονται επικίνδυνες, πού μπορεί να υπάρξει ταχύτερη εξάπλωση και πότε χρειάζεται αυξημένη ετοιμότητα.