Σημαντική αύξηση στις αναφορές πληροφοριοδοτών καταγράφηκε το 2025, καθώς υποβλήθηκαν 85 αναφορές στις αρμόδιες αρχές, έναντι 25 το 2024 και 12 το 2023. Τα στοιχεία περιλαμβάνονται σε απάντηση του Υπουργού Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, Κώστα Φυτιρή, σε ερώτηση του βουλευτή Λεμεσού Μιχάλη Παρασκευά, σχετικά με την εφαρμογή της νομοθεσίας για την προστασία των πληροφοριοδοτών στον δημόσιο τομέα.

Από τις 85 αναφορές του 2025, οι 51 αφορούσαν θέματα διαφθοράς. Διερευνήθηκαν οι 48 και ολοκληρώθηκε η έρευνα για 28. Σε έξι περιπτώσεις οι έρευνες έκλεισαν λόγω έλλειψης επαρκών αποδεικτικών στοιχείων, ενώ στις υπόλοιπες 22 προωθήθηκαν άλλες εξωδικαστικές διαδικασίες.

Το 2024 διερευνήθηκαν 20 από τις 25 αναφορές, ενώ το 2023 εξετάστηκαν και οι 12. Από τις αναφορές του 2023, οι επτά οδήγησαν στην έναρξη διαδικασιών, χωρίς καμία να καταλήξει σε δικαστική διαδικασία.

Στην ερώτησή του, ο κ. Παρασκευάς ζητούσε, μεταξύ άλλων, στοιχεία για τον αριθμό των δημόσιων φορέων που διαθέτουν εσωτερικούς διαύλους αναφοράς, τις καταγγελίες που υποβλήθηκαν από το 2023, την έκβασή τους, καθώς και τα μέτρα προστασίας των πληροφοριοδοτών από αντίποινα.

Δεν υπάρχει κεντρικός έλεγχος

Σύμφωνα με την απάντηση του Υπουργού, δεν υπάρχει κεντρικός φορέας που να ελέγχει τη λειτουργία των εσωτερικών διαύλων αναφοράς στον δημόσιο τομέα, καθώς αυτή αποτελεί εσωτερικό θέμα κάθε υπουργείου, υπηρεσίας ή τμήματος. Όπως διευκρινίζεται, ούτε η ευρωπαϊκή Οδηγία ούτε η εθνική νομοθεσία προβλέπουν υποχρέωση δημιουργίας τέτοιου φορέα.

Το Υπουργείο Δικαιοσύνης αναφέρει ότι έχει αποστείλει επιστολές στις αρμόδιες αρχές, ενημερώνοντάς τις για τις υποχρεώσεις τους, ενώ έχει αναρτήσει στην ιστοσελίδα του κατάλογο των αρχών στις οποίες μπορούν να απευθύνονται οι πολίτες, ανάλογα με τη φύση της ενδεχόμενης παράβασης.

Ωστόσο, το Υπουργείο δεν συλλέγει στοιχεία για καταγγελίες αντιποίνων κατά πληροφοριοδοτών, καθώς αυτά δεν περιλαμβάνονται στις πληροφορίες που απαιτείται να υποβάλλονται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή βάσει της ευρωπαϊκής Οδηγίας και της εθνικής νομοθεσίας.

Τι προβλέπει η νομοθεσία

Σε ό,τι αφορά την προστασία των πληροφοριοδοτών, ο κ. Φυτιρής αναφέρει ότι η νομοθεσία διασφαλίζει την εμπιστευτικότητα της ταυτότητάς τους, καθώς και της ταυτότητας των προσώπων που αναφέρονται στις καταγγελίες.

Σε περίπτωση αντιποίνων, οι πληροφοριοδότες μπορούν να προσφύγουν στο αρμόδιο δικαστήριο για την άρση τους και τη διεκδίκηση αποζημιώσεων. Η νομοθεσία προβλέπει, επίσης, ότι τα μέτρα αντιποίνων θεωρούνται άκυρα και, σε περίπτωση απόλυσης λόγω υποβολής αναφοράς, μπορεί να διαταχθεί ακόμη και επαναπρόσληψη.

Προβλέπονται ακόμη μέτρα προστασίας της ανωνυμίας πληροφοριοδοτών που καλούνται να καταθέσουν ως μάρτυρες σε ποινικές διαδικασίες, καθώς και υποχρέωση των εργοδοτών να λαμβάνουν μέτρα για την αποτροπή και την άρση αντιποίνων.

Όπως αναφέρεται στην απάντηση, οι σχετικές πρόνοιες αξιολογήθηκαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο της ενσωμάτωσης της Οδηγίας στην εθνική νομοθεσία, με τροποποιήσεις να επέρχονται τον Φεβρουάριο του 2024. Έκτοτε, σύμφωνα με τον Υπουργό, η Επιτροπή δεν επανήλθε.