Σαφή προειδοποίηση ότι μια νέα ενεργειακή αναταραχή θα μπορούσε να οδηγήσει σε υψηλότερο πληθωρισμό έως και 5%, ασθενέστερη ανάπτυξη και μεγαλύτερες δημοσιονομικές «πιέσεις» απευθύνει ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM) στην πρώτη, ετήσια έκθεσή του για τη «Σταθερότητα της Ευρωζώνης» (Euro Area Stability Watch).

«Η ανθεκτικότητα της ευρωζώνης δοκιμάζεται», επισήμανε ο επικεφαλής οικονομολόγος του ESM, Ρολφ Στράουχ, παρουσιάζοντας σήμερα την εν λόγω έκθεση. Όπως ανέφερε, η ευρωζώνη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια «σύγκλιση προκλήσεων», από τις γεωπολιτικές εντάσεις και τις διαταραχές στις ενεργειακές αγορές, λόγω και της πρόσφατης κρίσης στη Μέση Ανατολή έως τη μεταβλητότητα στις χρηματοπιστωτικές αγορές, που ασκούν «πιέσεις» στην ανάπτυξη και στα δημόσια οικονομικά.

«Το ερώτημα είναι αν, με τους κινδύνους να αυξάνονται και τα δημοσιονομικά περιθώρια να περιορίζονται, η ευρωζώνη θα παραμείνει ανθεκτική», σημείωσε ο Ρολφ Στράουχ.

Στο βασικό δυσμενές σενάριο της έκθεσης, μια παρατεταμένη γεωπολιτική κρίση, με πιθανή νέα κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή και νέες αναταράξεις στον ενεργειακό εφοδιασμό, σε συνδυασμό με μια απότομη αναταραχή στις αμερικανικές αγορές, θα μπορούσε να οδηγήσει την οικονομία της ευρωζώνης κοντά στην ύφεση.

Ο μέσος πληθωρισμός θα διαμορφωνόταν τότε στο 3,6%-3,7% για τη διετία 2026-2027, ενώ, απαντώντας σε σχετική ερώτηση κατά τη συνέντευξη Τύπου, ο Ρολφ Στράουχ εξήγησε πάντως, ότι ο πληθωρισμός θα μπορούσε να κορυφωθεί προσωρινά ακόμη και στο 5%, επισημαίνοντας ότι το ποσοστό αυτό αφορά την κορύφωση του πληθωρισμού και όχι, τον μέσο ετήσιο ρυθμό, που αποτυπώνεται στην έκθεση.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις χώρες, που εμφανίζουν μεγαλύτερη ευαλωτότητα απέναντι σε ένα νέο ενεργειακό σοκ.

Η έκθεση επισημαίνει το προφανές ότι δηλαδή, περισσότερο εκτεθειμένες είναι οι οικονομίες με υψηλή εξάρτηση από εισαγόμενη ενέργεια και οι μικρές, ανοικτές οικονομίες, καθώς οι επιπτώσεις μεταφέρονται ταχύτερα μέσω του κόστους παραγωγής και του διεθνούς εμπορίου.

Ερωτηθείς σχετικά, ο επικεφαλής οικονομολόγος του ESM ανέφερε ενδεικτικά τη Σλοβακία, τη Σλοβενία, τη Βουλγαρία και τη Λετονία, εξηγώντας ότι όσο μεγαλύτερη είναι η ενεργειακή εξάρτηση, τόσο μεγαλύτερη είναι και η ευαλωτότητα μιας οικονομίας σε τέτοιου είδους κρίσεις.

Συνέχιση δημοσιονομικής σύνεσης

Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, ο Ρολφ Στράουχ, απαντώντας σε ερώτηση για το κατά πόσο είναι εκτεθειμένη στο ασταθές αυτό διεθνές περιβάλλον, τόνισε ότι η ελληνική οικονομία βρίσκεται σήμερα σε σαφώς καλύτερη θέση σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, χάρη στους υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης και τα πρωτογενή πλεονάσματα.

Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι το υψηλό επίπεδο του δημόσιου χρέους καθιστά αναγκαία τη συνέχιση της δημοσιονομικής σύνεσης και των μεταρρυθμίσεων, που ενισχύουν την παραγωγικότητα, ώστε να διατηρηθεί η αναπτυξιακή δυναμική της χώρας και η ανθεκτικότητά της απέναντι σε μελλοντικούς εξωτερικούς «κραδασμούς».

Αμυνα και δημοσιονομική «ευελιξία»

Με την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας να αποτελεί πλέον βασική προτεραιότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το δεύτερο κεφάλαιο της έκθεσης εστιάζει στις αμυντικές δαπάνες, υποστηρίζοντας ότι η αύξησή τους δεν αποτελεί κατ’ ανάγκη μόνο δημοσιονομικό βάρος.

Εφόσον οι αμυντικές προμήθειες πραγματοποιούνται, κυρίως, εντός της Ευρώπης και συνοδεύονται από επενδύσεις στην τεχνολογία, την καινοτομία και την έρευνα, μπορούν να ενισχύσουν την παραγωγικότητα και την ανάπτυξη, με τον ESM να εκτιμά ότι έως και το 53% της πρόσθετης δαπάνης μπορεί να ανακτηθεί μακροπρόθεσμα, μέσω, όμως, υψηλότερων φορολογικών εσόδων και ισχυρότερης οικονομικής δραστηριότητας.

Ερωτηθείς κατά πόσο η ενεργοποίηση της εθνικής «ρήτρας διαφυγής»- που έχουν αιτηθεί προσώρας 16 κράτη – μέλη της Ε.Ε – για τις αμυντικές δαπάνες αποδυναμώνει την αξιοπιστία του νέου ευρωπαϊκού δημοσιονομικού πλαισίου, ο Ρολφ Στράουχ σημείωσε ότι η απόφαση ήταν αναγκαία, λόγω των αυξημένων αναγκών ασφάλειας.

Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι δεν πρέπει να δημιουργηθεί η εντύπωση χαλάρωσης των δημοσιονομικών κανόνων, καθώς οι αγορές θα συνεχίσουν να εμπιστεύονται τις κυβερνήσεις μόνο εφόσον η προσωρινή δημοσιονομική «ευελιξία» συνοδεύεται από αξιόπιστα μεσοπρόθεσμα σχέδια δημοσιονομικής προσαρμογής.