Η βασιλική οικογένεια των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων φέρεται να ιδιοποιείται ευρωπαϊκά γεωργικά κονδύλια δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ, σύμφωνα με νέα δημοσιογραφική έρευνα.

Σύμφωνα με την έρευνα του δημοσιογραφικού οργανισμού DeSmog, τα ευρήματα της οποίας κοινοποιήθηκαν στον Guardian, θυγατρικές εταιρείες της οικογένειας Αλ Ναχιάν, μιας εκ των πλουσιότερων στον κόσμο, εισέπραξαν πάνω από 71 εκατ. ευρώ σε διάστημα έξι ετών για γεωργικές εκτάσεις που ελέγχουν σε Ρουμανία, Ιταλία και Ισπανία.

Η οικογένεια Αλ Ναχιάν (Al Nahyan) είναι η δεύτερη πλουσιότερη στον κόσμο, με εκτιμώμενη περιουσία άνω των 320 δισ. δολαρίων – περίουσία που προέρχεται κυρίως από τα τεράστια αποθέματα πετρελαίου των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.

Οι επιδοτήσεις στο πλαίσιο της κοινής αγροτικής πολιτικής (ΚΑΠ) αντιστοιχούν στο ένα τρίτο του συνολικού προϋπολογισμού της ΕΕ, με περίπου 54 δισ. ευρώ να καταβάλλονται κάθε χρόνο σε αγρότες και αγροτικές περιοχές σε ολόκληρη την Ενωση.

Το DeSmog, σε συνεργασία με τις εφημερίδες El Diario και G4Media, εξέτασε στοιχεία για χιλιάδες δικαιούχους της ΚΑΠ μεταξύ 2019 και 2024, εντοπίζοντας 110 πληρωμές ευρωπαϊκών επιδοτήσεων προς ένα δίκτυο εταιρειών και θυγατρικών που ελέγχονται από την οικογένεια Αλ Ναχιάν των ΗΑΕ και ένα από τα κρατικά επενδυτικά ταμεία της, το ADQ.

Η μεγαλύτερη από αυτές τις καταβολές πραγματοποιήθηκε μέσω της ρουμανικής γεωργικής εταιρείας Agricost, η οποία κατέχει τη μεγαλύτερη μεμονωμένη γεωργική έκταση της ΕΕ, μεγέθους 57.000 εκταρίων (πενταπλάσια από το Παρίσι και μεγαλύτερη από χώρες όπως η Μάλτα και το Μονακό).

Οι γεωργικές επιδοτήσεις της ΕΕ ευνοούν δυσανάλογα τους μεγάλους γαιοκτήμονες, σημειώνεται στο σχετικό δημοσίευμα, που προσθέτει πως μόνο εντός 2024, η Agricost έλαβε 10,5 εκατομμύρια ευρώ σε άμεσες πληρωμές — ποσό 1.600 φορές μεγαλύτερο από αυτό που εισπράττει κατά μέσο όρο μια γεωργική επιχείρηση στην ΕΕ.

Η γεωργική παντοκρατορία των Ναχιάν

Η δυναστεία των Αλ Ναχιάν αποτελεί την ισχυρότερη μοναρχία στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα – τα οποία απαρτίζονται από επτά ομόσπονδα κράτη, το καθένα με τη δική του βασιλική οικογένεια. Στην ηγεσία βρίσκεται ο Σεΐχης Μοχάμεντ μπιν Ζαΐντ Αλ Ναχάν, ηγέτης του Αμπού Ντάμπι και πρόεδρος των ΗΑΕ.

Σε λίγο περισσότερο από 15 χρόνια, η δυναστεία των Εμιράτων έχει καθιερωθεί ως σημαντικός παγκόσμιος παράγοντας στον τομέα της γεωργίας, αποκτώντας εκτάσεις γης και εταιρείες αγροτικής παραγωγής σε όλη την Αφρική, τη Νότια Αμερική και την Ευρώπη. Τα ΗΑΕ ελέγχουν πλέον περίπου 960.000 εκτάρια γεωργικής γης σε όλο τον κόσμο.

Αυτή η επέκταση αποτελεί μέρος της ευρύτερης στρατηγικής των Εμιράτων για την επισιτιστική ασφάλεια, με στόχο την εξασφάλιση προμηθειών για μια χώρα όπου οι υψηλές θερμοκρασίες, η έλλειψη νερού και το αμμώδες έδαφος καθιστούν την καλλιέργεια των φυτών μια τεράστια πρόκληση. Τα ΗΑΕ εισάγουν σήμερα έως και το 90% των τροφίμων τους. 

Οπως αποκαλύπτει η έρευνα, στην ΕΕ η γεωργική επέκταση των Ναχιάν πραγματοποιήθηκε μέσω τριών κύριων εταιρειών — στην Ισπανία, την Ιταλία και τη Ρουμανία.

«Πάρτι» επιδοτήσεων 

Η Agricost, το μεγαλύτερο αγροτεμάχιο της Ευρώπης που βρίσκεται στη Ρουμανία, αγοράστηκε από τους Αλ Ναχιάν το 2018 έναντι περίπου 230 εκατομμυρίων ευρώ μέσω της Al Dahra, του ομίλου αγροτικών επιχειρήσεων των ΗΑΕ. 

Δεν υπάρχουν διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με την τρέχουσα ιδιοκτησιακή δομή της Al Dahra, αλλά σύμφωνα με το DeSmog, συνδέεται με άτομα του διοικητικού συμβουλίου, το οποίο απαρτίζεται από τον Σεΐχη Χαμντάν Μπιν Ζαΐντ, και τον γιο του, Σεΐχη Ζαΐντ Μπιν Χαμντάν Αλ Ναχάν, σύζυγο της κόρης του προέδρου των ΗΑΕ.

Από το 2012, η Al Dahra έχει επίσης εξαγοράσει πολλές γεωργικές εταιρείες στην Ισπανία, οι οποίες διαχειρίζονται πάνω από 8.000 εκτάρια γης. Συνολικά, αυτές έλαβαν επιδοτήσεις ύψους άνω των 5 εκατομμυρίων ευρώ στο πλαίσιο της ΚΑΠ μεταξύ 2015 και 2024, σύμφωνα με το DeSmog.

Οι ισπανικές και ρουμανικές γεωργικές φάρμες ιδιοκτησίας ΗΑΕ, καλλιεργούν αλφάλφα και άλλες καλλιέργειες για ζωοτροφές, με το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής να προορίζεται για εξαγωγή, μεταξύ άλλων και στον Κόλπο. Η Al Dahra έχει συνάψει μακροπρόθεσμη σύμβαση με την κυβέρνηση των ΗΑΕ για την προμήθεια ζωοτροφών στη χώρα. 

Το 2022, το κρατικό επενδυτικό ταμείο ADQ αγόρασε επίσης την Unifrutti, παγκόσμιο όμιλο παραγωγής, έρευνας, μάρκετινγκ και διανομής φρέσκων φρούτων, με εκτιμώμενη αξία 830 εκατομμύρια δολάρια. Σύμφωνα με την ανάλυση του DeSmog, κατά τα τρία χρόνια μετά την εξαγορά, οι ιταλικές εκμεταλλεύσεις της Unifrutti έλαβαν τουλάχιστον 186.000 ευρώ σε επιδοτήσεις της ΚΑΠ. 

Στο κάδρο και η Ελλάδα 

Οι επιδοτούμενες εκμεταλλεύσεις αποτελούν μόνο ένα σκέλος της γεωργικής επέκτασης των Al Dahra και ADQ στην Ευρώπη — μια επέκταση που περιλαμβάνει μύλους σιτηρών στην Ελλάδα και τη Βουλγαρία, καθώς και τεράστιες γαλακτοκομικές μονάδες στη Σερβία.

Παρότι τεχνικά είναι κρατική επιχείρηση, η ADQ ελέγχεται στενά από την βασιλική οικογένεια των ΗΑΕ, σύμφωνα με ειδικούς.

«Δεν υπάρχει σαφές όριο μεταξύ των κρατικών και των οικογενειακών ταμείων», εξηγεί στο DeSmog ο Μαρκ Βάλερι, αναπληρωτής καθηγητής πολιτικής οικονομίας της Μέσης Ανατολής στο Πανεπιστήμιο του Έξετερ. «Πρόκειται για ένα πολύ αυταρχικό και συγκεντρωτικό καθεστώς, και η γραμμή μεταξύ κρατικών προϋπολογισμών και οικογενειακών προϋπολογισμών είναι εντελώς θολή».

Επαναξιολόγηση της ΚΑΠ

Τα ευρήματα αυτά έρχονται την ώρα που οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αξιολογούν τη δομή και το μέλλον του συστήματος επιδοτήσεων. Τον Ιούλιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε πρόταση για τον επόμενο κύκλο πληρωμών της ΚΑΠ για την περίοδο 2028-2034 — η οποία θα μπορούσε να θέσει πλαφόν στις επιδοτήσεις βάσει έκτασης στα 100.000 ευρώ ανά αγρότη, ετησίως. Η πρόταση προκάλεσε αντιδράσεις μεταξύ Ευρωπαίων υπουργών, μερίδας ευρωβουλευτών και στο λόμπι του κλάδου.

Το ύψος των επιδοτήσεων προς τα ΗΑΕ αντανακλά σοβαρά προβλήματα στον τρόπο υπολογισμού και διανομής των επιδοτήσεων της ΚΑΠ, οι οποίες βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στην έκταση της καλλιεργήσιμης γης. 

Η λήψη επιδοτήσεων της ΕΕ από τα ΗΑΕ είναι «ένα σκάνδαλο που κρύβεται σε κοινή θέα», λέει ο Τόμας Βάιτς, ευρωβουλευτής του Αυστριακού Πράσινου Κόμματος και συντονιστής του κόμματος για την επιτροπή γεωργίας.

«Το 99% των πραγματικών Ευρωπαίων αγροτών λαμβάνει λιγότερο από 100.000 ευρώ σε επιδοτήσεις. Αυτά τα χρήματα δεν προορίζονταν ποτέ για δυναστείες ορυκτών καυσίμων, αλλά για την ενίσχυση των πραγματικών Ευρωπαίων αγροτών.»

Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δήλωσε μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στο DeSmog ότι η εισοδηματική πολιτική της Ευρώπης «θα πρέπει να έχει καλύτερη στόχευση, μεταξύ άλλων με τη μείωση και πλαφόν καταβολών για τις μεγαλύτερες εκμεταλλεύσεις». 

«Η ΚΑΠ δεν βοηθά τους αγρότες της ΕΕ· συνεχίζει να ενισχύει τους πλουσιότερους γαιοκτήμονες», δήλωσε η Φοστίν Μπας- Ντεφοσέ, διευθύντρια του τμήματος Φύση, Υγεία και Περιβάλλον στο Ευρωπαϊκό Γραφείο Περιβάλλοντος, με έδρα τις Βρυξέλλες. «Και τώρα, ακόμη χειρότερα, τροφοδοτεί αυταρχικά καθεστώτα», προσθέτει η ίδια. 

Η Μόργκαν Oντι, γενική συντονίστρια της ένωσης μικροκαλλιεργητών «La Via Campesina», χαρακτηρίζει τη ροή επιδοτήσεων προς τα ΗΑΕ ως «σπατάλη δημόσιου χρήματος».

«Δεν είναι αυτός ο τρόπος που θέλουν οι Ευρωπαίοι πολίτες να δαπανώνται τα χρήματά τους — αυτές οι εκμεταλλεύσεις δεν παράγουν καν τρόφιμα για αυτούς», δήλωσε στο DeSmog.

«Αυτού του είδους η σκανδαλώδης δαπάνη των κονδυλίων της ΕΕ καταδεικνύει την αποτυχία του ισχύοντος συστήματος της ΚΑΠ, όπου οι πληρωμές βασίζονται στην έκταση της εκμετάλλευσης. Πρέπει να επαναπροσαρμόσουμε την ΚΑΠ υπέρ των πραγματικών αγροτών, υπέρ όσων καλλιεργούν τη γη και παράγουν τρόφιμα.»