Γράφουν οι Βασίλης Νέδος, Σταύρος Παπαντωνίου, Μανώλης Κωστίδης

Λίγο πριν από τον απόπλου του πλοίου που θα πραγματοποιήσει τις έρευνες για το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου, οι διαπραγματεύσεις ανάμεσα σε Παρίσι και Aγκυρα συνεχίζονται εν μέσω παρασκηνίου στις δύο πρωτεύουσες και στην Αθήνα. Από την ελληνική πλευρά διαμηνύεται ότι το έργο έχει αδειοδοτηθεί και θα αρχίσει κανονικά, ενώ η Aγκυρα φέρεται να μην είναι ικανοποιημένη από κάποιες διατυπώσεις στη ρηματική διακοίνωση της Γαλλίας στις χώρες της περιοχής. Ρόλο διαδραματίζει και η Διάσκεψη για το Κλίμα, που φιλοξενείται στην Τουρκία, καθώς εκτιμάται πως η Aγκυρα δεν θα επιθυμούσε ένταση στο πεδίο σε αυτήν τη συγκυρία.

Παρασκήνιο έως το «παρά ένα»

Του Βασίλη Νέδου

Εντατικά εξελίσσονται οι παρασκηνιακές επαφές ανάμεσα σε Παρίσι και Αγκυρα τις τελευταίες ημέρες, με στόχο την υπέρβαση του διπλωματικού αδιέξοδου, το οποίο έχει προκύψει από την περασμένη Παρασκευή και την έκδοση της ελληνικής NAVTEX για την επανεκκίνηση των ερευνών βυθού της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου (Great Sea Interconnector). Η διπλωματική νότα (ρηματική διακοίνωση) που εστάλη προς την Ελλάδα, την Κυπριακή Δημοκρατία, την Αίγυπτο και την Τουρκία φαίνεται να μην ικανοποίησε την Αγκυρα, η οποία εκτιμάται ότι μπορεί να θεωρεί τις διατυπώσεις γενικόλογες.

Σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ», οι διατυπώσεις των γαλλικών διπλωματικών αρχών περί αποστάσεων από τις διαφορές που μπορεί να έχουν τα κράτη της περιοχής στα ζητήματα οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών δεν ικανοποιούν την Αγκυρα. Είτε οι Τούρκοι επιθυμούν κάτι πολύ πιο ευθύ, δηλαδή αίτημα για άδεια, είτε κάποια δεύτερη διακοίνωση με ορισμένες τροποποιήσεις ή προσαρμογές που θα είναι σε ενός είδους αντιστοίχιση με τις απόψεις της Αγκυρας για την Ανατολική Μεσόγειο, δηλαδή το τουρκολιβυκό μνημόνιο και την επιστολή του 2020 στον ΟΗΕ.

Πολιτικές προεκτάσεις

Το συγκεκριμένο σκηνικό είναι κάτι που δεν διευκολύνει τη γαλλική γραφειοκρατία του Κε ντ’ Ορσέ, η οποία τώρα αρχίζει να αντιλαμβάνεται το βάθος του προβλήματος που συνιστά η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο. Κυρίως ότι πρόκειται για ένα ζήτημα το οποίο τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Τουρκία έχει σοβαρές πολιτικές προεκτάσεις, με το Παρίσι να έχει πάντως και χθες επαφές με την Αγκυρα. Δεν πρέπει να λησμονείται ότι ήδη ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έκανε τις προηγούμενες ημέρες κινήσεις που έχουν εκληφθεί στο εσωτερικό ως υποχωρήσεις, με πιο χαρακτηριστική την επίσκεψή του στο Αζερμπαϊτζάν, με σκοπό να κλείσει την πληγή που είχε ανοίξει στις σχέσεις με το Μπακού.

Ο βαθμός δυσκολίας

Η «Κ» ήδη την Κυριακή που πέρασε είχε υπογραμμίσει ότι είναι εξαιρετικά πιθανό να εκτυλιχθεί ένα σενάριο παράλληλων διαπραγματεύσεων, ενώ το ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo» παραμένει ελλιμενισμένο στο Ηράκλειο. Το συνεχιζόμενο «παζάρι» από τη μια πλευρά είναι απαραίτητο προκειμένου να μην προκύψει ένα δεύτερο σενάριο Κάσου. Αλλά την ίδια στιγμή η επιμήκυνση της εκκρεμότητας είναι σαφές ότι προσθέτει μεγαλύτερο βαθμό δυσκολίας στην υλοποίηση ενός ήδη αργοπορημένου έργου.

Χθες συζητήθηκε το ενδεχόμενο το «Abeille Marengo» να αποπλεύσει το απόγευμα προκειμένου να κάνει έναν δοκιμαστικό πλου για τη βαθμονόμηση του εξοπλισμού (calibration). Η απόφαση, πάντως, ανακλήθηκε προκειμένου να επιλεγεί μια πιο κατάλληλη στιγμή. Το «Abeille Marengo» είναι ένα σύγχρονο πλοίο και η βαθμονόμηση του εξοπλισμού μπορεί να γίνει σχετικά γρήγορα. Με βάση την υφιστάμενη NAVTEX 1411/26 του Σταθμού Ηρακλείου της Υδρογραφικής Υπηρεσίας του Πολεμικού Ναυτικού (Π.Ν.), το πλοίο μπορεί να αποπλεύσει οποιαδήποτε στιγμή, με την απόφαση να επαφίεται πλέον στην εταιρεία που έχει αναλάβει το έργο. Σύμφωνα με πληροφορίες, το πλοίο είναι έτοιμο να ξεκινήσει έρευνες αύριο Τετάρτη και σήμερα Τρίτη να κάνει τους πρώτους δοκιμαστικούς πλόες στα ανοιχτά του Ηρακλείου.

Αυτή τη στιγμή, πάντως, με τα δεδομένα που είναι γνωστά και ανά χείρας, ο απόπλους του ερευνητικού πλοίου μπορεί να καθυστερήσει περαιτέρω. Υπενθυμίζεται ότι αυτές τις ημέρες, λίγο βορειότερα, στην Αττάλεια της Τουρκίας, εξελίσσεται η Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Κλίμα (COP31). Για τον πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν η φιλοξενία της διάσκεψης είναι ένα σημαντικό γεγονός, το οποίο δεν επιθυμεί να επισκιαστεί από κάποια εμπλοκή λίγα μίλια νοτιότερα. Οι συναντήσεις των ηγετών θα γίνουν αύριο και μεθαύριο (11 και 12 Νοεμβρίου) και αναμένεται με ενδιαφέρον αν στο περιθώριο της διάσκεψης μπορεί να προκύψουν κάποιες επαφές, ενώ είναι σαφές πως θα είναι προτιμότερο το ερευνητικό να αρχίσει τις έρευνες σε εκείνη τη συγκυρία.

Στο επιχειρησιακό πεδίο, πέρα από κάποιες πτήσεις μη επανδρωμένων αεροχημάτων (UAV) της Τουρκίας στην περιοχή νοτίως της Κάσου, τακτική που ακολουθείται εδώ και μήνες από την Αγκυρα, δεν υπάρχει ναυτική συγκέντρωση.

«Αδεια έχουν δώσει μόνο η Αθήνα και η Λευκωσία»

Του Σταύρου Παπαντωνίου

«Ψυχραιμία και αποφασιστικότητα». Αυτές οι δύο λέξεις μπορούν να περιγράψουν το κλίμα στο Μέγαρο Μαξίμου όσον αφορά το θέμα της πόντισης του καλωδίου για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου. Στην κυβέρνηση θεωρούν πως η επιχειρηματολογία είναι με το μέρος τους, απορρίπτοντας εμφατικά τις κατηγορίες της αντιπολίτευσης πως η ενημέρωση που παρέσχε η γαλλική εταιρεία στην τουρκική πλευρά –όπως και στην αιγυπτιακή– συνιστά αίτημα άδειας προς την Αγκυρα.

«Αλλο πράγμα η άδεια, άλλο πράγμα η ενημέρωση», επανέλαβε χθες ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, αποδίδοντας στη γαλλική επικοινωνία αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα για λόγους «ασφάλειας της ναυσιπλοΐας», κάτι που δεν συνεπάγεται «αναγνώριση θαλάσσιας δικαιοδοσίας ή δικαιωμάτων τρίτων κρατών». Ο κ. Μαρινάκης προχώρησε μάλιστα ένα βήμα παρακάτω ασκώντας σκληρή κριτική στην αντιπολίτευση αλλά και σε μερίδα του Τύπου, καταλογίζοντάς τους προσπάθεια να συντηρήσουν ένα αφήγημα «ενδοτικότητας» κατά της κυβέρνησης.

«Κανένα πρόβλημα»

«Η Ελλάδα δεν υποχωρεί» αλλά «ασκεί μια ενεργητική εξωτερική πολιτική», υπογράμμισε, υποστηρίζοντας ότι οι διαδικασίες που ακολουθήθηκαν επιβεβαιώνουν τις διαχρονικές ελληνικές θέσεις για τα κυριαρχικά δικαιώματα, καθώς η μόνη άδεια που ζητήθηκε ήταν αποκλειστικά από τις αρμόδιες ελληνικές και κυπριακές αρχές και δεν υπήρχε καμία συνεννόηση της Ελλάδας με τις τουρκικές αρχές για την αδειοδότηση ή την εκτέλεση του έργου. Οπως μάλιστα συζητήθηκε χθες στο Μαξίμου, «το έργο προχωράει κανονικά, χωρίς κανένα πρόβλημα».

Είναι δεδομένο, πάντως, πως η ψυχραιμία και η γραμμή υπεράσπισης της κυβέρνησης δεν θα κάνουν την αντιπολίτευση να ησυχάσει. Το αίτημα να δοθεί στη δημοσιότητα η ρηματική διακοίνωση –η ενημέρωση– της γαλλικής εταιρείας προς την Αγκυρα θα επαναλαμβάνεται. Χθες, ο κ. Μαρινάκης στο ερώτημα γιατί δεν δημοσιοποιείται η ρηματική διακοίνωση, παρέπεμψε στα προβλεπόμενα πρωτόκολλα και επισήμανε ότι πρόκειται για επικοινωνία άλλου κράτους που δεν μπορεί να δώσει στη δημοσιότητα η κυβέρνηση.

Η πίεση είναι δεδομένο πως θα συνεχιστεί. Στο ερώτημα πότε το ΥΠΕΞ θα ενημερώσει τα υπόλοιπα κόμματα, δεν έχει δοθεί ακόμα ακριβής ημερομηνία, με τον κ. Μαρινάκη να διαβεβαιώνει ότι αυτή θα πραγματοποιηθεί «σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες», στέλνοντας το μήνυμα να «μην τους πιάνει πανικός κάποιους», υπογραμμίζοντας πως έχουμε να κάνουμε με ένα έργο που είναι σε εξέλιξη και δεν είναι «αγώνας δρόμου».

Στο Μαξίμου, πάντως, όπως προαναφέρθηκε, υπάρχει απόλυτη ψυχραιμία, καθώς η εκτίμηση είναι πως η Τουρκία δεν θα τραβήξει το σκοινί, δεν θα παρεμποδίσει στην πράξη το έργο και δεν θα δημιουργήσει περαιτέρω πρόβλημα, κάτι που θα αποδείξει στην πράξη πως «η αντιπολίτευση κινδυνολογεί αναίτια». Τέλος, όσον αφορά εμπλοκή των ΗΠΑ, στην κυβέρνηση απαντούν πως «δεν έχει υπάρξει ούτε καν όχληση» ούτε από τις ΗΠΑ ούτε από άλλο τρίτο κράτος για το θέμα.

Η NAVTEX και η Τουρκία

Του Μανώλη Κωστίδη

Κωνσταντινούπολη – Ανταπόκριση. Την εκτίμηση πως βρισκόμαστε στο σημείο της οριστικοποίησης των λεπτομερειών ενημέρωσης της Γαλλίας προς την Τουρκία εκφράζουν στην Αγκυρα. Παρατηρούν πως το ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo» θα αποπλεύσει από το λιμάνι του Ηρακλείου για τις επίμαχες περιοχές όταν θα έχουν επιλυθεί οι λεπτομέρειες του συντονισμού.

Πάντως, υπάρχει η εκτίμηση πως για να προσεγγίσει το «Abeille Marengo» τις συγκεκριμένες περιοχές του έργου τις οποίες η Τουρκία θεωρεί δική της περιοχή δικαιοδοσίας –όπως ανέφερε στην ανακοίνωσή της–, θα πρέπει να αναμένεται και τουρκική NAVTEX υπό τη μορφή «αδειοδότησης», όπως έχει γίνει και με το καλώδιο μετάδοσης δεδομένων ΕΜC. Στη γειτονική χώρα αναφέρουν ότι το καλώδιο ΕΜC περνάει από σχεδόν ίδιες περιοχές με το GSI (ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου) και το συγκεκριμένο έργο συνεχίζεται χωρίς κανένα πρόβλημα ή παρεμπόδιση, καθώς είχαν γίνει οι απαραίτητες ενημερώσεις και ο κατάλληλος συντονισμός, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. Εμπειροι αναλυτές εκτιμούν πως αυτήν τη στιγμή γίνεται προσπάθεια τρόπου δημοσιοποίησης του ζητήματος από όλες τις πλευρές που δεν θα εμφανίζει καμία να έχει υποχωρήσει από τις θέσεις της.

Ομιλία του Χακάν Φιντάν στην Κωνσταντινούπολη στις 23 Οκτωβρίου. «Ολα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά», απάντησε προσφάτως ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας σε ερώτηση του Μ. Κωστίδη αναφορικά με τον απόπλου του ερευνητικού πλοίου. [A.P. Photo/Emrah Gurel]

Από το Σάββατο η τουρκική πλευρά δίνει αισιόδοξο κλίμα, με τον Χακάν Φιντάν, υπουργό Εξωτερικών της χώρας, για το ζήτημα του απόπλου του γαλλικού πλοίου, σε σχετική ερώτηση της «Κ», να υπογραμμίζει ότι «όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά». Λίγα λεπτά αργότερα, τουρκικές διπλωματικές πηγές εξέφραζαν την πεποίθηση πως το ζήτημα με τις NAVTEX για τις εργασίες του καλωδίου της ηλεκτρικής διασύνδεσης επιλύθηκε. Στην Αγκυρα δεν υπήρξε καμία πληροφορία για οποιαδήποτε παρέμβαση των ΗΠΑ για το συγκεκριμένο ζήτημα. Χθες ο Χακάν Φιντάν συναντήθηκε με τον υπουργό Αμυνας της Τουρκίας Γιασάρ Γκιουλέρ δίχως να γίνουν αναφορές στο περιεχόμενο της συζήτησής τους.

Ο πολιτικός αναλυτής της εφημερίδας «Χουριέτ» Γιαχιά Μποστάν, σε πρωτοσέλιδο δημοσίευμα, σημειώνει: «Η Τουρκία έχει καλές σχέσεις με τη γαλλική εταιρεία που θα εκτελέσει το έργο. Λέγεται ότι και αυτή η εταιρεία έχει επενδύσεις στην Τουρκία. Δεν θέλουν να χαλάσουν τη σχέση τους με την Αγκυρα. Υπάρχει, επίσης, υγιής επικοινωνία μεταξύ Αγκυρας και Παρισιού για το θέμα αυτό. Η συμφωνία που είχε επιτευχθεί προηγουμένως με το Παρίσι ήταν ότι η Αγκυρα θα είχε ενημερωθεί γραπτώς πριν από την έναρξη των εργασιών. Ακουσα ότι … αυτή η ενημέρωση (γνωστοποίηση) έγινε από τη Γαλλία μέσω επίσημων διαύλων, γραπτώς. Δεν γνωρίζω το περιεχόμενο της ειδοποίησης. Το αν οι προσδοκίες της Αγκυρας έχουν εκπληρωθεί, θα το δούμε τις επόμενες ημέρες».

Ερντογάν για Κυπριακό

Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εξέφρασε τη σκληρή γραμμή της Τουρκίας για το Κυπριακό αναφέροντας: «Υποστηρίζουμε σθεναρά τη λύση των δύο κρατών. Η θέση μας για την Κύπρο είναι απολύτως ξεκάθαρη: πρέπει να αναγνωριστεί η πραγματικότητα ότι στο νησί υπάρχουν δύο ξεχωριστοί λαοί και δύο ξεχωριστά κράτη. Μοντέλα που έχουν επιχειρηθεί επανειλημμένως –αλλά έχουν ναυαγήσει εξαιτίας διαφόρων μεθοδεύσεων– δεν είναι τίποτα άλλο παρά σπατάλη χρόνου και ενέργειας».

Εν τω μεταξύ η Toυρκία έχει ως στόχο να ναυπηγεί πλοία με την Αίγυπτο, στα πρότυπα της συνεργασίας που έχει με το Πακιστάν για τις κορβέτες MILGEM, δήλωσε ο διοικητής των τουρκικών ναυτικών δυνάμεων Ερτζουμέντ Τατλίογλου, κατά τη διάρκεια της ημέρας διακεκριμένων παρατηρητών της άσκησης Friendship Sea-2026 στα ανοιχτά της Αλεξάνδρειας.

«Ενισχύοντας τη συνεργασία μας στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας στον ναυτικό τομέα σε ένα πιο προηγμένο στάδιο, στοχεύουμε στο να πραγματοποιήσουμε κοινές ναυπηγικές δραστηριότητες με την Αίγυπτο, παρόμοια με τη συνεργασία που πραγματοποιήσαμε με το Πακιστάν στο πλαίσιο του έργου MILGEM», επισήμανε ο κ. Τατλίογλου στην άσκηση «Θάλασσα Ειρήνης» (Bahr El Sadaka), η οποία διεξήχθη στα ανοιχτά της Αλεξάνδρειας από τις 4 Νοεμβρίου.