Του Μιχάλη Περσιάνη
Suphire, Δρομολαξιά, Aero Center, Σκουριώτισσα, Cyprus Airways, ταμεία στο ΧAK, Σεδιγεπ Λύσης, Λαϊκή, ΡΙΚ.
Και ένας πίνακας ζωγραφικής, αξίας 4 χιλιάδων ευρώ, έργο προέδρου δ.σ., που δόθηκε δώρο στον υπουργό. Οι υποθέσεις είναι πολλές, όχι όλες ποινικές, αλλά το κοινό μάθημα απλό: Η δομή διαχείρισης των συντάξεων και των ταμείων προνοίας αποτελεί την πρώτη και πιο σημαντική γραμμή άμυνας για τις περιουσίες των δικαιούχων. Όταν, δε, μιλάμε για το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων, το ζήτημα καθίσταται ακόμα πιο σοβαρό.
Η κυβέρνηση, προς τιμήν της, επιτέλους κάνει το βήμα που έπρεπε να είχε γίνει πριν πολλά χρόνια και προχωρεί στην αντιστροφή μιας πρακτικής που ήταν στρεβλή και προβληματική και η οποία δημιουργούσε δημοσιονομικές ανισορροπίες. Με τον «δανεισμό» της Κεντρικής Κυβέρνησης από το ΤΚΑ, δημιουργήθηκε ένα ανύπαρκτο αποθεματικό το οποίο επέτρεπε στις κυβερνήσεις να βάζουν το χέρι στη «φύζα με το μέλι» και να δείχνουν πλεονάσματα που δεν υπήρχαν. Οι εισφορές των πολιτών στο ΤΚΑ, οι οποίες θα φτάσουν το 27% των μισθών σε μερικά χρόνια, λειτουργούν ως αόρατη φορολόγηση και επιβάρυνση της εργασίας, με το πρόσχημα πως «τα μισά τα βάζει ο εργοδότης», λες και έτσι δεν κόβεται από τους μισθούς.
Σε κάθε περίπτωση, όμως, η απόφαση της κυβέρνησης να αγγίξει το θέμα είναι θετική. Το ανύπαρκτο αποθεματικό μπορεί να γίνει σταδιακά υπαρκτό, ενώ οι κυβερνήσεις δεν θα μπορούν να κλείνουν τρύπες δημιουργώντας μια υποχρέωση που αγγίζει το 40% του ΑΕΠ, περνώντας μέσα από τα παραθυράκια των λογιστικών προτύπων.
Ένα σημαντικό θετικό είναι επίσης η διαμόρφωση ενός ταμείου που θα διαχειρίζεται αυτό το αληθινό αποθεματικό, δηλαδή το πλεόνασμα που έχει το ΤΚΑ τα επόμενα χρόνια, ούτως ώστε να χρηματοδοτηθούν οι ανάγκες όταν, νομοτελειακά, η δημογραφική πραγματικότητα θα απαιτεί επιπλέον έσοδα για να καλυφθούν οι ανάγκες των ατόμων που είναι σήμερα παιδιά και νέοι.
Η ίδια η δομή του ταμείου, όμως, θα πρέπει να εξεταστεί πριν να μπορεί κανείς να χαιρετίσει τη δημιουργία του. Η μοναδική άλλη εμπειρία, με το ταμείο του νέου συνταξιοδοτικού των δημοσίων υπαλλήλων, αποτελεί μάθημα προς αποφυγή. Κι αυτό διότι το ταμείο ελέγχεται από άτομα που, όχι μόνο δεν κατέχουν την απαιτούμενη τεχνογνωσία για να διαχειριστούν τέτοια ταμεία, αλλά είναι και υφιστάμενοι των ατόμων που θα λάβουν τις τελικές αποφάσεις. Και, οι τελικές αποφάσεις ανήκουν σε ένα άτομο που είναι εξαιρετικά εκτεθειμένο στις πολιτικές πιέσεις – τον εκάστοτε υπουργό Οικονομικών. Πάντως, περιμένουμε να δούμε ακόμα επιτροπές και διευθυντή και διαφάνεια και δήλωση ρίσκου και κανόνες λειτουργίας και πρωτόκολλα και όρια.
Αυτή είναι, όμως, ακριβώς η φόρμουλα που θα πρέπει να αποφευχθεί στο ΤΚΑ. Η διάπραξη ενός λάθους δεν μπορεί να δικαιολογεί την επανάληψή του.
Το ταμείο θα πρέπει διοικείται και να τυγχάνει διαχείρισης από άτομα με την κατάλληλη κατάρτιση. Αυτό είναι το πρώτο ζητούμενο, με το οποίο, όμως, αποκλείονται εξ οφίκιο μέλη που θα εκπροσωπούν συμφέροντα, πολιτικούς χώρους, οργανωμένα σύνολα, ή κοινωνικούς εταίρους.
Δεν πρέπει, επίσης, να διοικείται ή να τυγχάνει διαχείρισης από άτομα που εκπροσωπούν οποιαδήποτε συμφέροντα άλλα από εκείνα των δικαιούχων. Αυτό είναι το δεύτερο ζητούμενο, με το οποίο, επίσης αποκλείονται εξ οφίκιο μέλη που θα εκπροσωπούν συμφέροντα, πολιτικούς χώρους, οργανωμένα σύνολα, ή κοινωνικούς εταίρους.
Και μόνο η απαίτηση για συμμετοχή, με το πρόσχημα που ακούστηκε –αφού συμβάλλουμε, πρέπει να έχουμε λόγο– πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ύποπτο καθώς δεν ανταποκρίνεται στους δύο και μοναδικούς στόχους που έχει ένα τέτοιο ταμείο: Πρώτο, τη διαφύλαξη, και δεύτερο, με γνώμονα τη διαφύλαξη, τη μεγιστοποίηση των ενεργητικών. Ο γράφων επιμένει –μεταξύ σοβαρού και αστείου– πως η μοναδική εξ οφίκιο παρουσία στο ΤΚΑ πρέπει να είναι αυτή του Επιτρόπου για την Προστασία του Παιδιού – δηλαδή του μαδικού δικαιούχου.
Σε οποιονδήποτε άλλο σκοπό, η απάντηση από την κοινωνία πρέπει να είναι απλή, σαφής αλλά και απόλυτη: Κάτω τα χέρια σας (π.χ. τα ξερά) από τις συντάξεις των παιδιών μας.
Πάντως, το θέμα του πίνακα ήταν τελικά παρεξήγηση και το έργο επιστράφηκε.
