Γράφει ο Αλέξανδρος Λοθάνο
1930: Ένας τελικός, δύο μπάλες
Ουρουγουάη και Αργεντινή ήθελαν η καθεμία να παιχτεί ο τελικός με τη δική της μπάλα. Η οικοδέσποινα Ουρουγουάη εμπιστευόταν την αεροδυναμική «T-Shape», αγγλικής κατασκευής, και η γειτόνισσα το μοντέλο με τις εξωτερικές ραφές. Ο Βέλγος διαιτητής Ζαν Λανγκενούς κατέφυγε σε σολομώντεια λύση: Μέσω κλήρωσης, το πρώτο ημίχρονο παίχτηκε με την αργεντίνικη μπάλα και το δεύτερο με την ουρουγουανική. Οι φιλοξενούμενοι προηγήθηκαν 2-1 με τη δική τους μπάλα, αλλά η Σελέστε το ανέτρεψε με τη δική της (4-2).
Ο Ζαν Λανγκενούς, ο διαιτητής του πρώτου τελικού στην ιστορία, έπρεπε να αντιμετωπίσει το ζήτημα με τις μπάλες. (Φωτογραφία: Bob Thomas/Popperfoto/ Getty Images/ Ideal Image
1934: Νίκη ή θάνατος
Ο Ιταλός δικτάτορας Μπενίτο Μουσολίνι χρησιμοποίησε το Μουντιάλ ως άρμα προπαγάνδας. Πριν από κάθε αγώνα της Σκουάντρα Ατζούρα, φρόντιζε να υπενθυμίζει στους διεθνείς, στους οποίους είχαν προστεθεί με συνοπτικές διαδικασίες τέσσερις Αργεντινοί (Γουάιτα, Ορσί, Ντεμαρία, Μόντι) και ένας Βραζιλιάνος (Γκουαρίσι), ότι η νίκη ήταν αδιαπραγμάτευτη. «Νίκη ή θάνατος» ήταν η φράση που λάτρευε να λέει ο «Ντούτσε» και επανέλαβε πριν από τον (νικηφόρο βεβαίως) τελικό με την Τσεχοσλοβακία (2-1 στην παράταση).
1950: Ένοχος χωρίς έγκλημα
Το «μοιραίο» γκολ που δέχτηκε στον τελικό του 1950 ο Βραζιλιάνος τερματοφύλακας Μπαρμπόζα. (Φωτογραφία: Popperfoto/ Getty Images/ Ideal Image)
Ο μύθος λέει ότι υπήρξαν Βραζιλιάνοι που αυτοκτόνησαν πέφτοντας από τις εξέδρες του «Μαρακανά», μετά την ήττα από την Ουρουγουάη (1-2) και την απώλεια του Παγκοσμίου Κυπέλλου. Πιθανότατα είναι μόνο μύθος, πάντως. Αυτό που είναι αλήθεια είναι ότι ο Βραζιλιάνος τερματοφύλακας Μοασίρ Μπαρμπόζα έφυγε μεταμφιεσμένος από το γήπεδο για να γλιτώσει το λιντσάρισμα, παρότι δεν έφερε ευθύνη για τα γκολ που δέχτηκε. Ο Μπαρμπόζα πέθανε τον Απρίλιο του 2000 μέσα στην απόλυτη ένδεια και με το παράπονο ότι «πλήρωσα για ένα έγκλημα που δεν διέπραξα».
1954: Το φάρμακο των Ναζί
Η νίκη της Δυτικής Γερμανίας επί της Ουγγαρίας με ανατροπή (3-2) έμεινε στην ιστορία ως «το θαύμα της Βέρνης». Ένα θαύμα που μεταγενέστερα απέκτησε σκιές, αφού έρευνα του Πανεπιστημίου της Λειψίας ανέφερε ότι ενδέχεται οι Γερμανοί διεθνείς να έλαβαν μεταμφεταμίνη Pervitin, την οποία χρησιμοποιούσαν οι Ναζί στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ποδοσφαιριστές παραδέχτηκαν ότι τους γίνονταν ενέσεις, αλλά θεωρούσαν ότι ήταν βιταμίνη C. Το 1954, το ντόπινγκ δεν ήταν απαγορευμένο.
1966: Το γκολ-φάντασμα
Πάνω από τη νίκη της Αγγλίας επί της Δυτικής Γερμανίας (4-2) υπάρχει ακόμα η βαριά σκιά για το «γκολ-φάντασμα» του Τζεφ Χαρστ στην παράταση, το τρίτο των γηπεδούχων και πιο καθοριστικό. Πέρασε ή όχι η μπάλα τη γραμμή της εστίας; Έρευνα του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης υποστηρίζει ότι η μπάλα δεν πέρασε ολόκληρη τη γραμμή, κρίνοντας λανθασμένη την απόφαση του Ελβετού διαιτητή Γκότφριντ Ντινστ, ο οποίος στηρίχτηκε στην υπόδειξη του επόπτη, Τόφικ Μπαχράμοφ.
1978: Το στοιχειωμένο δοκάρι
Η Ολλανδία παραμένει βασίλισσα χωρίς στέμμα, έχοντας χάσει και τους τρεις τελικούς που έχει παίξει. Πιο κοντά στη στέψη έφτασε το 1978, στο Μουντιάλ της Αργεντινής, κόντρα στους οικοδεσπότες: ο τελικός είχε φτάσει στις καθυστερήσεις και το σκορ ήταν 1-1, όταν ο Ρομπ Ρέσενμπρινκ βρέθηκε πολύ κοντά στο τέρμα, πλάσαρε, αλλά η μπάλα χτύπησε στο δοκάρι. Στην παράταση οι Ολλανδοί έχασαν με 3-1. «Αυτή η φάση θα είναι χαραγμένη στο μυαλό μου μέχρι να πεθάνω», ανέφερε ο πρωταγωνιστής, ο οποίος έφυγε από τη ζωή 42 χρόνια αργότερα, το 2020.
1990: Ένας εχθρός από το Μεξικό
Κίτρινη κάρτα στον Γκουστάβο Ντεζότι της Αργεντινής, στον τελικό του 1990. (Φωτογραφία: Martina Hellmann/ Getty Images/ Ideal Image)
Η νίκη της Δυτικής Γερμανίας επί της Αργεντινής (1-0) σημαδεύτηκε από το (τουλάχιστον τραβηγμένο) πέναλτι που υπέδειξε ο Εντγκάρντο Κοντεσάλ. Η Αργεντινή τελείωσε τον τελικό με εννέα παίκτες, ο Μαραντόνα δέχτηκε μια κίτρινη και λέγεται ότι ο Κοντεσάλ είχε απειλήσει ότι θα τον αποβάλει από την αρχή του αγώνα, καθώς ο Ντιέγκο έβρισε τους Ιταλούς φιλάθλους όταν οι τελευταίοι αποδοκίμασαν τον εθνικό ύμνο της χώρας του. Ιστορικά έχει καταγραφεί ότι οι Αργεντινοί είχαν μια εχθρική διαιτησία. Παραδόξως, τέσσερα χρόνια νωρίτερα, ο Κοντεσάλ είχε βρεθεί ως θεατής στο στάδιο Αζτέκα, πανηγυρίζοντας για τα κατορθώματα του Μαραντόνα.
1998: Ο Εντμούντο έγινε Ρονάλντο
Λίγες ώρες πριν από τον τελικό της Βραζιλίας με τη Γαλλία, ο Ρονάλντο έπαθε κρίση επιληψίας. Η γρήγορη παρέμβαση του γιατρού Λίδιο Τολέδο απέτρεψε τα χειρότερα και αποφασίστηκε ότι, προφανώς, δεν ήταν σε θέση να αγωνιστεί. Στις ενδεκάδες που ανακοινώθηκαν τον είχε αντικαταστήσει ο Εντμούντο, κάτι που δεν επιβεβαιώθηκε, αφού ο Ρονάλντο εμφανίστηκε κανονικά στο γήπεδο – οι φήμες λένε ότι αυτό συνέβη έπειτα από πιέσεις των χορηγών του. Ο Ρονάλντο ήταν χαμένος στον αγώνα, που τελείωσε με την άνετη επικράτηση των Γάλλων με 3-0.
2006: Για την τιμή της αδελφής
Εκείνες τις ημέρες, η μητέρα του Ζινεντίν Ζιντάν, Μαλίκα, δεν ήταν καλά και τη φρόντιζε η αδελφή του, Λίλα. Στον τελικό της Γαλλίας με την Ιταλία, ο «Ζιζού» πρότεινε (με ειρωνική διάθεση, πάντως) στον Μάρκο Ματεράτσι να του δώσει τη φανέλα του μετά τον αγώνα. «Προτιμώ την αδελφή σου», του είπε ο Ιταλός και ο Γάλλος με το θερμό αίμα έβαλε τέλος στην καριέρα του με την πιο διάσημη κουτουλιά όλων των εποχών. Η Ιταλία κέρδισε τελικά το τρόπαιο στα πέναλτι.
