Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκινά από τις 2 Αυγούστου την ενεργό επιβολή βασικών διατάξεων του Κανονισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη, γνωστού και ως AI Act. Ενεργοποιώντας τις εξουσίες της Υπηρεσίας Τεχνητής Νοημοσύνης, του AI Office της Κομισιόν απέναντι σε παρόχους μοντέλων γενικού σκοπού (GPAI), η ΕΕ θέτει σε εφαρμογή νέους κανόνες διαφάνειας τόσο για τις πλατφόρμες διαλόγου - chatbot με ΤΝ, όσο και σχετικά με το περιεχόμενο που παράγεται ή τροποποιείται τεχνητά. Παράλληλα, η Επιτροπή προχώρησε σε προκήρυξη νέων θέσεων συμβασιούχων υπαλλήλων για ενίσχυση της ίδιας Υπηρεσίας, καθώς οι αρμοδιότητές της διευρύνονται.

Σύμφωνα με ανακοίνωση της Επιτροπής, από τη Δευτέρα τα chatbot και άλλα διαδραστικά συστήματα ΤΝ θα πρέπει να ενημερώνουν τους χρήστες ότι αλληλεπιδρούν με μηχανή και όχι με άνθρωπο. Τα λεγόμενα deepfakes, δηλαδή οι εικόνες, βίντεο ή ήχος που έχουν επεξεργαστεί ή δημιουργηθεί με τη βοήθεια ΤΝ θα πρέπει να επισημαίνονται, ενώ το περιεχόμενο που παράγεται ή τροποποιείται με ΤΝ θα φέρει αναγνωρίσιμα από μηχανές σήματα ώστε ο εντοπισμός του να είναι πιο εύκολος.

Στόχος όλων των παραπάνω όπως αναφέρει η Κομισιόν, είναι ο περιορισμός της παραπλάνησης και της χειραγώγησης και η ενίσχυση της εμπιστοσύνης του κοινού και των επιχειρήσεων στην τεχνολογία, είτε αυτό αφορά δημόσιους φορείς που δραστηριοποιούνται σε όλη την ΕΕ και χρησιμοποιούν εργαλεία ΤΝ σε επαφή με το κοινό, είτε και ιδιωτικές επιχειρήσεις.

Επιπλέον η Υπηρεσία ΤΝ αποκτά πλέον εξουσία επιβολής έναντι των εταιριών - παρόχων μοντέλων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που ενδέχεται να ενέχουν συστημικό κίνδυνο, με πρόσθετες υποχρεώσεις για την αντιμετώπιση κινδύνων μεγάλης κλίμακας, συμπεριλαμβανομένων και των τεχνολογικών καταστροφών (όπως ΧΒΡΠ, απώλειας ελέγχου, κυβερνοεπιθέσεων και απειλών κατά θεμελιωδών δικαιωμάτων). Από την εφαρμογή των κανόνων, όλοι οι πάροχοι GPAI μοντέλων οφείλουν επίσης να τηρούν πολιτική πνευματικής ιδιοκτησίας και να δημοσιεύουν επαρκώς λεπτομερή περίληψη του περιεχομένου που χρησιμοποιήθηκε για την εκπαίδευση των μοντέλων τους.

Η εποπτεία μοιράζεται μεταξύ τριών φορέων, της Υπηρεσίας ΤΝ που είναι αρμόδια για συστήματα που προσφέρονται από τον ίδιο πάροχο με το υποκείμενο GPAI μοντέλο, καθώς και για συστήματα ενταγμένα σε πολύ μεγάλες πλατφόρμες ή μηχανές αναζήτησης βάσει του Νόμου για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες.

Επιπλέον, οι εθνικές αρμόδιες αρχές είναι υπεύθυνες για τα υπόλοιπα συστήματα ΤΝ και τρίτον ο Η Ευρωπαϊκή αρχή του Επόπτη Προστασίας Δεδομένων (EDPS) που εποπτεύει συστήματα που χρησιμοποιούνται από θεσμικά όργανα, οργανισμούς και υπηρεσίες της ΕΕ. Σύμφωνα με την Κομισιόν, οι κυρώσεις για απαγορευμένες πρακτικές ΤΝ μπορούν να φτάσουν έως τα 35 εκατ. ευρώ ή το 7% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών, ενώ άλλες παραβάσεις τιμωρούνται με πρόστιμα έως 15 εκατ. ευρώ ή 3%.

Σε ενημέρωση δημοσιογράφων την Πέμπτη, αξιωματούχος της Κομισιόν εξήγησε το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής των κανόνων: οι απαγορευμένες πρακτικές ΤΝ ισχύουν ήδη από τον Φεβρουάριο 2025, οι κανόνες για τα GPAI μοντέλα από τον Αύγουστο 2025, ενώ οι κανόνες διαφάνειας τίθενται σε ισχύ φέτος. Οι πάροχοι συστημάτων που είχαν ήδη διατεθεί στην αγορά πριν από τις 2 Αυγούστου έχουν προθεσμία έως τις 2 Δεκεμβρίου 2026 για να συμμορφωθούν με την υποχρέωση επισήμανσης.

Ο ίδιος αξιωματούχος σημείωσε ότι, μέσω του λεγόμενου AI Omnibus, μετατέθηκε η εφαρμογή των κανόνων για αυτόνομα συστήματα υψηλού κινδύνου για τις 2 Δεκεμβρίου 2027, ενώ για συστήματα υψηλού κινδύνου ενσωματωμένα σε ρυθμιζόμενα προϊόντα η προθεσμία μετατέθηκε για τις 2 Αυγούστου 2028. Το ίδιο νομοθετικό πακέτο εισάγει νέες απαγορεύσεις για συστήματα ΤΝ που παράγουν μη συναινετικό σεξουαλικά ρητό περιεχόμενο και υλικό σεξουαλικής κακοποίησης ανηλίκων, με ισχύ από τις 2 Δεκεμβρίου 2026.

Η Κομισιόν δημοσίευσε επίσης κατάλογο με περισσότερους από 180 οργανισμούς που έχουν ήδη υπογράψει εθελοντικά τον Κώδικα Δεοντολογίας για τη διαφάνεια περιεχομένου που παράγεται με ΤΝ, ο οποίος εκπονήθηκε από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες με τη συμβολή άνω των 180 ενδιαφερόμενων μερών. Στο έργο εποπτείας θα συνδράμει και Επιστημονικό Συμβούλιο 60 ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων ΤΝ, το οποίο πραγματοποίησε πρόσφατα την πρώτη του συνεδρίαση, ενώ η Επιτροπή διόρισε τον καθηγητή του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης Αλεσσάντρο Αμπάτε ως Επικεφαλής Επιστημονικό Σύμβουλο.

Επισημαίνεται ότι για την υποβολή καταγγελιών, η Υπηρεσία ΤΝ διαθέτει πλέον εργαλείο καταγγελιών για πολίτες και επιχειρήσεις, εργαλείο καταγγελίας παραβάσεων για όσους εργάζονται με παρόχους ΤΝ, καθώς και ειδικό κανάλι για downstream παρόχους που θέλουν να καταγγείλουν τους παρόχους μοντέλων στα οποία βασίζονται.

Καθώς οι εξουσίες της διευρύνονται, η Επιτροπή προχώρησε αυτή την εβδομάδα σε προκήρυξη νέων θέσεων συμβασιούχων υπαλλήλων για δύο μονάδες της διετούς πλέον Υπηρεσίας ΤΝ, η οποία υπάγεται στη Γενική Διεύθυνση Επικοινωνιακών Δικτύων, Περιεχομένου και Τεχνολογίας (DG CONNECT). Η μία μονάδα είναι αρμόδια για τη ρύθμιση και τη συμμόρφωση στον τομέα της ΤΝ, ενώ η άλλη επικεντρώνεται ειδικά στην εποπτεία του τρόπου με τον οποίο τα πιο προηγμένα μοντέλα ΤΝ διαχειρίζονται κινδύνους όπως κυβερνοεπιθέσεις ή απώλεια ελέγχου.

Οι δύο μονάδες απασχολούν σήμερα συνολικά 71 άτομα, ενώ η Επιτροπή αναμένει να ανοίξουν περίπου 40 νέες θέσεις και στις δύο μονάδες εντός του 2027. Η διαδικασία προσλήψεων έρχεται καθώς ενόψει της 2ας Αυγούστου, φορείς χάραξης πολιτικής και ειδικοί σε θέματα ΤΝ είχαν εκφράσει επιφυλάξεις για την επάρκεια του προσωπικού της Υπηρεσίας.