Στόχος κυβερνοεπιθέσεων γίνονται πλέον ακόμη και οι καταψύκτες των ευρωπαϊκών σούπερ μάρκετ, με τις θερμοκρασίες να εκτοξεύονται εξ αποστάσεως σε επίπεδα που καταστρέφουν τα τρόφιμα, προκαλώντας μεγάλες οικονομικές ζημιές.

Νέα περιστατικά καταγράφηκαν σήμερα σε δεκάδες καταστήματα στο Βέλγιο και τη Σουηδία, λίγες εβδομάδες μετά την εκτεταμένη κυβερνοεπίθεση, που έπληξε εκατοντάδες σούπερ μάρκετ στη Γαλλία.

Το βελγικό Κέντρο Κυβερνοασφάλειας (CCB), σε απάντησή του στην «Κ», επιβεβαιώνει ότι γνωρίζει το περιστατικό, χωρίς ωστόσο να διαθέτει προς το παρόν περισσότερες πληροφορίες.

Προειδοποιεί, όμως, για την αυξανόμενη συχνότητα των κυβερνοεπιθέσεων, επισημαίνοντας ότι η στοχευμένη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης επιτρέπει πλέον σε εξελιγμένους δράστες να εκμεταλλεύονται αποτελεσματικότερα τις ευπάθειες των πληροφοριακών συστημάτων.

«Ολα τα πληροφοριακά συστήματα είναι δυνητικά ευάλωτα», τονίζει εκπρόσωπος του βελγικού κέντρου σημειώνοντας ότι πρόκειται για μια εξέλιξη, που έχει επιταχυνθεί ιδιαίτερα τους τελευταίους έξι μήνες και ότι η κατάσταση μεταβάλλεται με μεγάλη ταχύτητα.

Σύμφωνα με το βελγικό Κέντρο, οι απειλές προέρχονται κυρίως από τρεις κατηγορίες δραστών: κυβερνοεγκληματίες που επιδιώκουν οικονομικό όφελος, κρατικούς παράγοντες που επιχειρούν να προκαλέσουν φόβο και αβεβαιότητα και ακτιβιστές που στρέφονται κατά της κοινωνίας.

Μάλιστα, οι βελγικές αρχές αναζητούν συστηματικά ευάλωτα συστήματα, προκειμένου να προειδοποιούν τους διαχειριστές τους, αποστέλλοντας περίπου 3.000 στοχευμένες ειδοποιήσεις κάθε μήνα.

«Δεν είναι σωστό να επιρρίπτουμε ευθύνες στα θύματα», υπογραμμίζει στην απάντησή του το CCB, τονίζοντας, ωστόσο, ότι η εφαρμογή βασικών μέτρων κυβερνοασφάλειας αποτελεί πλέον πρώτη προτεραιότητα για όλες τις επιχειρήσεις και τους οργανισμούς.

Παράλληλα, διευκρινίζει ότι δεν είναι γνωστό ποιος βρίσκεται πίσω από τη συγκεκριμένη επίθεση και ότι ενδέχεται να μην καταστεί ποτέ δυνατή η ταυτοποίησή του.

Δεκάδες καταστήματα στο στόχαστρο

Στο Βέλγιο, σύμφωνα με τοπικά μέσα ενημέρωσης, επηρεάστηκαν περίπου 40 καταστήματα Delhaize, 15 Carrefour και πέντε Spar.

Σε ορισμένες εγκαταστάσεις, οι θερμοκρασίες των ψυγείων και των καταψυκτών ανέβηκαν απότομα στους 15 βαθμούς Κελσίου, υποχρεώνοντας τους υπευθύνους να αποσύρουν προϊόντα που δεν μπορούσαν πλέον να διατηρηθούν με ασφάλεια.

Οπως μετέδωσε το βελγικό RTL, η Delhaize ειδοποίησε τους υπευθύνους των καταστημάτων ήδη από τις 4 τα ξημερώματα, όταν διαπιστώθηκαν οι πρώτες ασυνήθιστες αυξήσεις θερμοκρασίας.

Ορισμένοι καταστηματάρχες επιστράτευσαν ακόμη και φορτηγά-ψυγεία για να περιορίσουν τις απώλειες. Η μητρική εταιρεία Ahold Delhaize επιβεβαίωσε ότι γνωρίζει την ύπαρξη περιστατικού πληροφορικής που επηρεάζει τα συστήματα ψύξης ορισμένων καταστημάτων και ότι βρίσκεται σε εξέλιξη η αξιολόγηση της κατάστασης.

Ανάλογη εικόνα καταγράφηκε στη Σουηδία, όπου επηρεάστηκαν καταστήματα των αλυσίδων ICA και Coop. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι θερμοκρασίες ξεπέρασαν τους 50 βαθμούς Κελσίου, με αποτέλεσμα να καταστραφούν μεγάλες ποσότητες τροφίμων. Υπεύθυνος καταστήματος ICA στη νότια Σουηδία περιέγραψε στην εφημερίδα Aftonbladet ότι δεν ήταν πλέον δυνατή η ρύθμιση της θερμοκρασίας, καθώς από τους καταψύκτες έβγαινε θερμός αέρας.

Το προηγούμενο της Γαλλίας

Τα νέα περιστατικά επαναφέρουν στο προσκήνιο την κυβερνοεπίθεση της 12ης Οκτωβρίου στη Γαλλία, όταν περισσότερα από 700 σούπερ μάρκετ επηρεάστηκαν από παρεμβάσεις στα συνδεδεμένα συστήματα ψύξης τους. Μεταξύ των αλυσίδων που επλήγησαν ήταν οι Intermarché, Netto, Carrefour, Coopérative U και Monoprix.

Σε ορισμένα καταστήματα, οι θερμοκρασίες έφθασαν τους 50 βαθμούς Κελσίου, ενώ σε μία περίπτωση αναφέρθηκε άνοδος ακόμη και στους 80 βαθμούς. Η επίθεση προκάλεσε καταστροφή μεγάλων ποσοτήτων τροφίμων, αλλά και περιστατικά πυρκαγιάς. Οι συνολικές ζημιές εκτιμάται ότι ανέρχονται σε πολλά εκατομμύρια ευρώ.

Η εισαγγελία του Παρισιού ξεκίνησε έρευνα για την επίθεση, ενώ κινητοποιήθηκε και η γαλλική υπηρεσία κυβερνοασφάλειας ANSSI, με τις γαλλικές αρχές να βρίσκονται σε επικοινωνία με ευρωπαίους εταίρους τους.

Στο επίκεντρο της τεχνικής διερεύνησης βρέθηκαν συστήματα διαχείρισης ψύξης της δανέζικης Danfoss.

Η εταιρεία είχε επισημάνει ότι πολλές από τις εγκαταστάσεις που επηρεάστηκαν χρησιμοποιούσαν παλαιό λογισμικό, το οποίο δεν υποστηριζόταν πλέον με ενημερώσεις ασφαλείας.

Πάντως, σύμφωνα με όσα ανέφερε στις 21 Οκτωβρίου ενώπιον της γαλλικής Γερουσίας ο επικεφαλής της γαλλικής υπηρεσίας κυβερνοασφάλειας (ANSSI), Βενσάν Στρομπέλ, οι επιθέσεις στη Γαλλία δεν φαίνεται να αξιοποίησαν τις ήδη γνωστές ευπάθειες των συστημάτων της Danfoss, αλλά βασικές ελλείψεις ασφαλείας, όπως η έκθεση συστημάτων στο Διαδίκτυο και η χρήση αδύναμων κωδικών πρόσβασης.

Ο ίδιος προειδοποίησε ότι ανάλογα συστήματα χρησιμοποιούνται και σε νοσοκομεία, εργαστήρια και φαρμακεία, μεταξύ άλλων για τη συντήρηση εμβολίων, επισημαίνοντας ότι οι συνέπειες αντίστοιχων κυβερνοεπιθέσεων θα μπορούσαν να ξεπεράσουν κατά πολύ τις οικονομικές απώλειες των σούπερ μάρκετ.

Παράλληλα, προς το παρόν δεν έχει αποδειχθεί ότι οι επιθέσεις στο Βέλγιο και τη Σουηδία συνδέονται με εκείνες στη Γαλλία.

Η ευρωπαϊκή διάσταση

Σε κάθε περίπτωση, οι επιθέσεις αναδεικνύουν ένα ευρύτερο πρόβλημα κυβερνοασφάλειας και τη δυνατότητα κακόβουλων παρεμβάσεων σε βιομηχανικά συστήματα, που ελέγχουν φυσικές εγκαταστάσεις, από ψυγεία και αποθήκες τροφίμων έως εγκαταστάσεις ύδρευσης και ενέργειας.

Μετά τα περιστατικά στη Γαλλία, ο Ευρωπαίος επίτροπος Γεωργίας και Τροφίμων, Κριστόφ Χάνσεν, είχε καταδικάσει έντονα την επίθεση, ζητώντας μεγαλύτερη προσοχή σε όλα τα επίπεδα για τη διασφάλιση της επισιτιστικής ασφάλειας και προειδοποιώντας για τη μετατροπή των τροφίμων σε εργαλείο επιθέσεων.

Η νέα σειρά περιστατικών αναζωπυρώνει τη συζήτηση για την προστασία των συνδεδεμένων υποδομών, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να ενισχύσει την κυβερνοανθεκτικότητα επιχειρήσεων και κρίσιμων τομέων μέσω της οδηγίας NIS2.