Περισσότεροι από 93 εκατομμύρια Ευρωπαίοι βρίσκονται σήμερα σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, ενώ σχεδόν 1 στα 4 παιδιά στην Ευρωπαϊκή Ενωση μεγαλώνει υπό συνθήκες οικονομικής ανασφάλειας. Στην Ελλάδα, η εικόνα είναι ακόμη πιο ανησυχητική: η χώρα καταγράφει το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό φτώχειας στην Ε.Ε. –μετά τη Βουλγαρία–, με το 27,5% του πληθυσμού να βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, σύμφωνα με τη Eurostat.

Σε ένα περιβάλλον αυξανόμενου κόστους ζωής και στεγαστικής κρίσης, η Κομισιόν παρουσίασε χθες την πρώτη ευρωπαϊκή στρατηγική κατά της φτώχειας, μαζί με νέα μέτρα για τα παιδιά και άτομα με αναπηρία. Ωστόσο, το εκτελεστικό όργανο της Ε.Ε. ξεκαθαρίζει ότι πρόκειται κυρίως για πολιτικές κατευθύνσεις και συστάσεις προς τα κράτη-μέλη και όχι για δεσμευτική νομοθεσία, που σημαίνει ότι η εφαρμογή των μέτρων θα εξαρτηθεί από τις εθνικές κυβερνήσεις.

«Εχουμε μια οικονομική και κοινωνική έκτακτη ανάγκη. Πρέπει να δράσουμε τώρα», τόνισε η εκτελεστική αντιπρόεδρος της Κομισιόν Ροξάνα Μινζάτου παρουσιάζοντας τη στρατηγική. «Το ερώτημα δεν είναι αν μπορούμε να αντέξουμε οικονομικά να δράσουμε, αλλά αν μπορούμε να αντέξουμε να μη δράσουμε», σημείωσε.

Η νέα στρατηγική στηρίζεται σε τρεις βασικούς άξονες: ποιοτικές θέσεις εργασίας, πρόσβαση σε κοινωνικές υπηρεσίες και συντονισμένη δράση κατά της φτώχειας. Σύμφωνα με στοιχεία της Κομισιόν, το 66% των ανέργων στην Ε.Ε. βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας, ενώ περισσότεροι από 50 εκατ. πολίτες που θα μπορούσαν να εργάζονται παραμένουν εκτός αγοράς εργασίας, κυρίως γυναίκες, νέοι και μετανάστες.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην Ευρωπαϊκή Εγγύηση για τα Παιδιά (European Child Guarantee), το βασικό «εργαλείο» της Ε.Ε. από το 2021 για την αντιμετώπιση της παιδικής φτώχειας. Η πρωτοβουλία προβλέπει δωρεάν πρόσβαση των παιδιών σε υπηρεσίες, όπως προσχολική εκπαίδευση, υγειονομική περίθαλψη και σχολικά γεύματα. Ωστόσο, η Ροξάνα Μινζάτου παραδέχθηκε ότι η πρόοδος παραμένει περιορισμένη: από το 2019 έως σήμερα, ο αριθμός των ανθρώπων που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας μειώθηκε μόλις κατά 3,5 εκατ., ενώ ο στόχος για το 2030 είναι η μείωση κατά τουλάχιστον 15 εκατ.

Πάντως, «η Ευρωπαϊκή Εγγύηση για τα Παιδιά δεν λύνει από μόνη της τη φτώχεια των οικογενειών», παραδέχθηκαν αξιωματούχοι της Κομισιόν. Για τον λόγο αυτό, η νέα στρατηγική μετατοπίζει την έμφαση και στους γονείς, προωθώντας καλύτερη πρόσβαση στην αγορά εργασίας, περισσότερες δομές φροντίδας παιδιών και ισχυρότερα κοινωνικά δίκτυα προστασίας.

Σε ερώτηση της «Κ» για το πώς εξηγείται ότι κράτη-μέλη όπως η Ελλάδα –παρά τις καλές μακρο-οικονομικές επιδόσεις της χώρας– έρχονται δεύτερα σε ποσοστά φτώχειας στην Ε.Ε., η αντιπρόεδρος της Κομισιόν ανέφερε ότι η αξιολόγηση των κρατών-μελών δεν γίνεται μόνο με βάση τους σημερινούς δείκτες, αλλά βάσει και των επιπτώσεων προηγούμενων κρίσεων και τη διαχρονική πρόοδο. Παραδέχθηκε, παράλληλα, ότι δεν αρκεί μόνον η διάθεση κονδυλίων, αλλά απαιτείται συγχρόνως συνδυασμός μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. «Μερικές φορές, η απλή επένδυση μεγάλων ποσών σε μια πολιτική, χωρίς το κατάλληλο νομοθετικό πλαίσιο, χωρίς επαρκές ανθρώπινο δυναμικό ή χωρίς διοικητική ικανότητα, δεν παράγει τη βελτίωση που θέλουμε», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Αξιωματούχοι της Κομισιόν επισήμαναν, επίσης, ότι συνεργάζονται ήδη με τις ελληνικές αρχές για την επικαιροποίηση του εθνικού σχεδίου δράσης που αφορά την Ευρωπαϊκή Εγγύηση για τα Παιδιά.

Για τη χρηματοδότηση των δράσεων, η Κομισιόν παραπέμπει σε σειρά ευρωπαϊκών διαθέσιμων «εργαλείων», όπως τα 50,2 δισ. ευρώ του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου Plus, καθώς και πόρους από το InvestEU και τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF). Εξάλλου, στον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της Ε.Ε. (2028-2034) προβλέπονται τουλάχιστον 100 δισ. ευρώ για κοινωνικές πολιτικές και την καταπολέμηση της φτώχειας.

«Η παρακολούθηση της αξιοποίησης των ευρωπαϊκών κονδυλίων θα γίνεται μέσω του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και των ειδικών ανά χώρα συστάσεων», εξήγησε στην «Κ» η Ροξάνα Μινζάτου, ενώ πρόσθεσε ότι η Κομισιόν ζητεί επίσης τον ορισμό εθνικών συντονιστών κατά της φτώχειας, ώστε να υπάρχουν καλύτερος έλεγχος και συντονισμός των πολιτικών.