Λίγες ημέρες αφότου προκάλεσε την οργή του Ντόναλντ Τραμπ ασκώντας κριτική στον αμερικανικό πόλεμο κατά του Ιράν, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς επιχείρησε να διατηρήσει θετικό τόνο απέναντι στις ΗΠΑ. Ωστόσο, όταν το Πεντάγωνο ανακοίνωσε αιφνιδιαστικά την αποχώρηση 5.000 Αμερικανών στρατιωτών από τη Γερμανία, ο ίδιος και το επιτελείο του αντέδρασαν με ψυχραιμία. Σε καμία περίπτωση, όμως, δεν προχώρησε σε απολογία.

Αρνούμενος να υποχωρήσει, ο Γερμανός καγκελάριος υιοθετούσε μια τακτική που που φαίνεται να κερδίζει έδαφος μεταξύ Ευρωπαίων ηγετών, οι οποίοι προκάλεσαν την οργή του Τραμπ κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες δυσκολεύονται να αλλάξουν την πορεία της σύγκρουσης και να διαχειριστούν τις οικονομικές και γεωπολιτικές συνέπειές της. Και εκφράζουν ολοένα πιο ανοιχτά αυτή τη δυσαρέσκεια, χωρίς ιδιαίτερες τύψεις. Αν αυτή η στάση φαίνεται γνώριμη στον Τραμπ, υπάρχει λόγος. Πρόκειται για μία από τις αγαπημένες του τακτικές.

Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει οικοδομήσει σημαντικό μέρος της πολιτικής του ταυτότητας πάνω στη λογική τού «δεν κάνω πίσω». Οι δηλώσεις και οι ενέργειες για τις οποίες του ζητήθηκε να απολογηθεί –χωρίς ποτέ να το κάνει– είναι πολλές και συνεχώς αυξάνονται.

Σε αυτόν περιλαμβάνονται ο χαρακτηρισμός του γερουσιαστή Τζον ΜακΚέιν, που είχε περάσει πέντε χρόνια ως αιχμάλωτος πολέμου στο Βιετνάμ, ως «μη ήρωα πολέμου», σειρά υποτιμητικών σχολίων για ανθρώπους από άλλες χώρες, όπως η Αϊτή και η Σομαλία, αλλά και –πιο πρόσφατα– η συνεχιζόμενη σύγκρουσή του με τον Πάπα Λέοντα ΙΔ΄.

Ο Πάπας έχει επανειλημμένα επικρίνει τον πόλεμο ΗΠΑ και Ισραήλ εναντίον του Ιράν. Ο Τραμπ επιχείρησε να παρουσιάσει αυτή την κριτική ως ένδειξη ότι ο Ποντίφικας επιθυμεί την απόκτηση πυρηνικών όπλων από το Ιράν — κατηγορία που απηύθυνε και στον Μερτς μετά τις δηλώσεις του αυτόν τον μήνα, ότι οι ΗΠΑ «δεν έχουν στρατηγική» στο Ιράν.

Το Βατικανό αντιτίθεται εδώ και δεκαετίες στα πυρηνικά όπλα, υπενθύμισε την περασμένη εβδομάδα ο Πάπας Λέων. «Αν κάποιος θέλει να με επικρίνει επειδή κηρύττω το Ευαγγέλιο, ας το κάνει με ειλικρίνεια», δήλωσε στους δημοσιογράφους.

Παρόμοια στάση τήρησαν και άλλοι Ευρωπαίοι ηγέτες, απορρίπτοντας τις επιθέσεις του Τραμπ όταν εκείνος αντέδρασε οργισμένα στην κριτική τους για τον πόλεμο, με την άρνησή τους να επιτρέψουν στις ΗΠΑ πλήρη χρήση ευρωπαϊκών στρατιωτικών βάσεων για επιθέσεις κατά του Ιράν, καθώς και με την απροθυμία τους να ικανοποιήσουν τις απαιτήσεις του για αποστολή στρατιωτικών δυνάμεων με στόχο το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.

Ο Βρετανός πρωθυπουργός, Κιρ Στάρμερ, ο οποίος βρίσκεται αντιμέτωπος με έντονες πολιτικές πιέσεις στο εσωτερικό της χώρας του, δήλωσε τον περασμένο μήνα πως έχει «κουραστεί» από τις πιέσεις που ασκεί ο Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με τον πόλεμο.

Η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, η οποία κάποτε θεωρούνταν μία από τις στενότερες Ευρωπαίες συμμάχους του Τραμπ, φαίνεται πλέον να αντιμετωπίζει τον Αμερικανό πρόεδρο ως πολιτικό βάρος για τη θέση της στο εσωτερικό της χώρας. Η ίδια χαρακτήρισε «απαράδεκτη» την επίθεσή του κατά του Πάπα Λέοντα. Μετά τη συνάντησή της με τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο την περασμένη εβδομάδα, μια επαφή που φάνηκε να είχε στόχο την εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών, η Τζόρτζια Μελόνι δεν ανασκεύασε τη δήλωσή της. Αντιθέτως, υποστήριξε ότι η ίδια και ο Ρούμπιο είχαν έναν «ειλικρινή διάλογο, μεταξύ συμμάχων που υπερασπίζονται τα εθνικά τους συμφέροντα αλλά γνωρίζουν και οι δύο πόσο πολύτιμη είναι η ενότητα της Δύσης».

Παρόμοιο τόνο υιοθέτησε και ο Φρίντριχ Μερτς μετά τις δηλώσεις που έκανε νωρίτερα αυτόν τον μήνα σε ομάδα Γερμανών μαθητών λυκείου, όταν ανέφερε ότι οι Ιρανοί διαπραγματευτές είχαν «ταπεινώσει» τις ΗΠΑ. Οι δηλώσεις αυτές φαίνεται πως προκάλεσαν την αιφνιδιαστική ανακοίνωση του Πενταγώνου για τη μετακίνηση 5.000 από τους περίπου 35.000 Αμερικανούς στρατιώτες που βρίσκονται στη Γερμανία.

Λίγο μετά την ανακοίνωση για την αποχώρηση των στρατευμάτων, ο Μερτς πιέστηκε από τη δημοσιογράφο Κάρεν Μιόσγκα, σε συνέντευξή του στο δίκτυο ARD, να τοποθετηθεί σχετικά με τη ρήξη μεταξύ των δύο ηγετών. Ο Γερμανός καγκελάριος αναγνώρισε ότι υπάρχει διαφωνία ανάμεσά τους, χωρίς ωστόσο να απολογηθεί για τα σχόλιά του.

«Εχουμε διαφορετική αντίληψη για αυτόν τον πόλεμο, δεν είναι μυστικό», δήλωσε ο Μερτς όταν ρωτήθηκε αν θα επαναλάμβανε τα ίδια σχόλια για τον Τραμπ και τον πόλεμο. «Και δεν είμαι ο μόνος».

Στο εσωτερικό της Γερμανίας, ο Μερτς έχει δεχθεί ελάχιστες πιέσεις να μετριάσει την κριτική του προς τον Τραμπ. Ο πόλεμος παραμένει αντιδημοφιλής τόσο στη Γερμανία όσο και συνολικά στην Ευρώπη, ενώ έχει οδηγήσει σε αύξηση των τιμών του φυσικού αερίου. Το αυξανόμενο οικονομικό κόστος φαίνεται επίσης να ενισχύει δημοσκοπικά τα κόμματα της αντιπολίτευσης.

Παρ’ όλα αυτά, ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι ο καγκελάριος θα μπορούσε να είχε επιλέξει πιο προσεκτική διατύπωση.

«Δεν μπορείς να ταπεινώσεις αυτόν τον πρόεδρο ή να φανεί ότι το κάνεις», σχολίασε η πολιτική αναλύτρια Κάθριν Κλίβερ Ασμπρουκ, συγγραφέας του γερμανικού βιβλίου για τον Τραμπ με τίτλο «The American Wake-Up Call».

Οπως σημείωσε, ο Μερτς χρησιμοποίησε μια γερμανική έκφραση που ουσιαστικά υπονοεί ότι οι Ιρανοί «κορόιδεψαν» τον πρόεδρο. «Δεν υπήρχε περίπτωση ο Λευκός Οίκος να το εκλάβει διαφορετικά», ανέφερε.

Στην τηλεοπτική του συνέντευξη, ο Μερτς απέφυγε να απαντήσει ευθέως όταν ρωτήθηκε αν θα διατύπωνε ξανά την κριτική του με τον ίδιο τρόπο. Παράλληλα, άφησε να εννοηθεί ότι επιθυμεί να αποκαταστήσει τις σχέσεις με τον Τραμπ.
«Δεν εγκαταλείπω την προσπάθεια για τη διατλαντική σχέση», δήλωσε ο Γερμανός καγκελάριος, «ούτε και τη συνεργασία με τον Ντόναλντ Τραμπ».