ΑΝΝΑΣ ΣΟΥΑΝΣΟΝ / THE NEW YORK TIMES
Στην προεκλογική εκστρατεία του το 2024 ο Ντόναλντ Τραμπ δεσμεύθηκε να υιοθετήσει εμπορική πολιτική η οποία θα έπληττε κατά προτεραιότητα την Κίνα, διευρύνοντας ανάλογες πρωτοβουλίες της πρώτης θητείας του. Ο Τραμπ μιλούσε το 2024 για επιβολή δασμών 60% στα κινεζικά προϊόντα και πρότεινε την αφαίρεση της προνομιακής μεταχείρισης του Πεκίνου στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, όρος της εισόδου της Κίνας στον διεθνή θεσμό. Ο υπόλοιπος κόσμος θα υπέκειτο και αυτός σε δασμούς πολύ χαμηλότερης κλίμακας, από 10% μέχρι 20%.
Η εικόνα άλλαξε έκτοτε ριζικά. Παρότι οι αμερικανικοί δασμοί στα κινεζικά προϊόντα είναι υψηλότεροι σήμερα, άλλες χώρες αντιμετώπισαν ακόμη επαχθέστερους, τιμωρητικούς, εμπορικούς όρους από τις ΗΠΑ. Η κυβέρνηση Τραμπ επιφύλαξε την πιο οξεία κριτική της για τους Ευρωπαίους και τους Καναδούς συμμάχους της, ενώ προσέγγισε την Κίνα με πολύ μεγαλύτερη προσοχή. Καθώς ο Τραμπ ταξίδευε χθες προς το Πεκίνο για τη σύνοδο κορυφής με τον Κινέζο ηγέτη Σι Τζινπίνγκ, οι προσδοκίες για το αποτέλεσμα της συνάντησης ήταν περιορισμένες.
Αντί να πιέζει την Κίνα για την επιτάχυνση δομικών μεταρρυθμίσεων στην οικονομία της, όπως έκαναν οι σύμβουλοι του Τραμπ στην πρώτη θητεία του, η έμφαση μετακινήθηκε τώρα στη διατήρηση ομαλών σχέσεων, ενισχύοντας παράλληλα τις αμερικανικές πωλήσεις αεροσκαφών, αιθανόλης, σόγιας και σόργου. Η εντυπωσιακή συρρίκνωση των φιλοδοξιών του Τραμπ στην Κίνα είναι αποτέλεσμα των περυσινών εξελίξεων, όταν το Πεκίνο απάντησε στους αμερικανικούς δασμούς διακόπτοντας τις εξαγωγές σπάνιων γαιών, που χρειάζεται η βιομηχανία των ΗΠΑ για την κατασκευή οχημάτων, οπλικών συστημάτων ή ακόμη και εργαλείων. Αντιμέτωπη με την προοπτική κλειστών αμερικανικών βιομηχανιών και ευρύτερης οικονομικής ζημίας, η κυβέρνηση Τραμπ μοιάζει να εγκατέλειψε την ιδέα πιο φιλόδοξης συμφωνίας με την Κίνα, με τους εταίρους της Ουάσιγκτον να υφίστανται την ίδια στιγμή πρωτόγνωρες πιέσεις.
Καχυποψία
«Η σύνοδος κορυφής του Πεκίνου θα χαρακτηρισθεί από γεωπολιτική καχυποψία και υψηλό συμβολισμό, παρότι οι προσδοκίες είναι περιορισμένες. Η περυσινή χρονιά ήταν δύσκολη για τις σινοαμερικανικές σχέσεις και οι δύο πλευρές βρίσκονται τώρα σε φάση διαχείρισης των ζημιών», λέει ο αναλυτής της συμβουλευτικής DGA-Albright Stonebridge Μάιρον Μπριλιάντ, που εκτιμά ότι το ταξίδι Τραμπ θα ευνοήσει τις πωλήσεις αμερικανικών αγροτικών προϊόντων, ανταλλακτικών αεροσκαφών, ενώ συμφωνία για την καταπολέμηση της διακίνησης συνθετικής ηρωίνης – φαιντανύλης αναμένεται να υπογραφεί από τους δύο ηγέτες.
Αμερικανοί αξιωματούχοι έκαναν λόγο για τη θέσπιση νέας «εμπορικής επιτροπής», η οποία θα επιβλέπει τις συμφωνηθείσες αγορές, αξίας δεκάδων δισ. δολαρίων. Αλλοι προέβλεψαν ότι η συνάντηση Σι – Τραμπ θα μπορούσε να οδηγήσει σε μείωση των δασμών σε καταναλωτικά προϊόντα, προκειμένου να ενισχυθούν οι πωλήσεις τους.
Παρότι οι δασμοί του Τραμπ κηρύχθηκαν παράνομοι από πολλά αμερικανικά δικαστήρια, η κυβέρνηση προετοιμάζει δύο νέες έρευνες για τις εμπορικές πρακτικές δεκάδων κρατών, οι οποίες θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε νέους δασμούς, ακόμη και κατά της Κίνας. Κινέζοι αξιωματούχοι αναμένεται να πιέσουν την Ουάσιγκτον για τη διατήρηση αυτών των δασμών σε χαμηλά επίπεδα.
Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι δεν εκτιμούν πως η σύνοδος θα οδηγήσει σε αλλαγές στην πολιτική της Ουάσιγκτον απέναντι στην Ταϊβάν. Σε ενημέρωση δημοσιογράφων την Κυριακή στον Λευκό Οίκο, η εκπρόσωπος της προεδρίας Αννα Κέλι είπε ότι η πολιτική Τραμπ επέτρεψε «την ενίσχυση της ασφάλειας και της ευημερίας των Αμερικανών».
Παρά την επιθετική προεκλογική ρητορική του Τραμπ, οι σύμβουλοί του πιστεύουν ότι στόχος του δεν ήταν ποτέ ένα αποφασιστικό ρήγμα με την Κίνα. Αντίθετα, συνεργάτες του θεωρούν ότι ο πρόεδρος ελπίζει οι εμπορικές απειλές του να δώσουν το έναυσμα στο Πεκίνο για υπογραφή ευρείας εμπορικής συμφωνίας, που θα ευνοούσε την αμερικανική οικονομία και θα εξασφάλιζε την παγκόσμια ειρήνη.
Το πρόβλημα όμως εντοπίζεται στην εκτέλεση. Οταν ο Τραμπ προσπάθησε να οδηγήσει την Κίνα σε συμβιβασμό απειλώντας πέρυσι με ακραίους δασμούς, η τακτική του δεν απέδωσε, με τις ΗΠΑ να υποχωρούν ατάκτως. «Προσπάθησαν πράγματι να γίνουν πιο επιθετικοί με την Κίνα. Αυτό που έγινε όμως ήταν ότι η Κίνα αποφάσισε να αξιοποιήσει τις δικές της σημαντικές δυνατότητες, αποκρούοντας τις ΗΠΑ με πρωτότυπες μεθόδους. Δεν μπορώ να καταλάβω γιατί δεν προέβλεψαν κάτι τέτοιο», λέει η συνεργάτις του ινστιτούτου Πίτερσον, Μέρι Λάβλι.
Τους τελευταίους μήνες, ΗΠΑ και Κίνα τήρησαν εύθραυστη εκεχειρία. Ο πρώην εμπορικός μεσολαβητής της κυβέρνησης του προέδρου Μπους του νεότερου, Κρίστοφερ Παντίγια, συμφωνεί ότι η σύνοδος δεν θα οδηγήσει σε σημαντικές συμφωνίες. «Θα συμφωνήσουν να αγοράσουν λίγο από το ένα και λίγο από το άλλο, θα κάνουν μια δεξίωση και θα γυρίσουν σπίτι τους», λέει ο Παντίγια.
