Ο Γερμανός υπουργός Εσωτερικών Αλεξάντερ Ντόμπριντ ήταν σαφής. «Οι αστυνομικές έρευνες και τα ευρήματα των μυστικών υπηρεσιών καταδεικνύουν ρωσική ευθύνη για την απόπειρα επίθεσης στο αεροδρόμιο της Λειψίας», δήλωσε την περασμένη Τρίτη από το Βερολίνο. Σύμφωνα λοιπόν με το επίσημο γερμανικό πόρισμα, το οποίο συντάχθηκε έπειτα από σχεδόν τέσσερις εβδομάδες ερευνών, το drone με τα εκρηκτικά που είχε εντοπιστεί (και εξουδετερωθεί) κοντά σε ουκρανικό φορτηγό αεροσκάφος στο αεροδρόμιο της Λειψίας στις 4 Αυγούστου ήταν ρωσικής προέλευσης. Μάλιστα γι’ αυτή την υπόθεση γερμανικά δημοσιεύματα (Sueddeutsche Zeitung) ανέφεραν χθες ότι έχουν ταυτοποιηθεί δύο ύποπτοι: ένας Λετονός υπήκοος γεννημένος στη Ρωσία και ένας Ρώσος υπήκοος προερχόμενος από τη Λευκορωσία. «Δεν είμαστε σε πόλεμο, αλλά γινόμαστε στόχος υβριδικών επιθέσεων σε καθημερινή βάση», είχε αναφέρει ο Ντόμπριντ την Τρίτη, υπογραμμίζοντας ότι το συμβάν στη Λειψία δεν ήταν μεμονωμένο περιστατικό.

Διευρύνοντας γεωγραφικά την εικόνα της απειλής, ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ μίλησε για ένα ευρύτερο μοτίβο στο οποίο έρχεται πια να ενταχθεί και η Γερμανία ως απειλούμενη. «Εντάσσεται σε ένα ευρύτερο μοτίβο ρωσικών υβριδικών επιχειρήσεων στην Ευρώπη», είπε αναφερόμενος στο συμβάν της 4ης Αυγούστου. Οι ρωσικές υβριδικές απειλές –που εκδηλώνονται ως εκστρατείες παραπληροφόρησης, προβοκάτσιες και επιχειρήσεις δολιοφθοράς, όπως καταγγέλλεται– βρίσκονται ψηλά στη λίστα των ευρωπαϊκών ανησυχιών εδώ και χρόνια, κυρίως όμως από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022 κι έπειτα. Επικαλούμενος στοιχεία της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ) του διπλωματικού βραχίονα της Ευρωπαϊκής Ενωσης, ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ είπε την περασμένη Δευτέρα ότι δίκτυα που συνδέονται με τη Ρωσία προκάλεσαν –μέσα από επιχειρήσεις παραπληροφόρησης της μαροκινής κοινής γνώμης– την πρόσφατη μεταναστευτική κρίση στη Θέουτα. Ο καταγγελλόμενος υβριδικός πόλεμος, ωστόσο, δεν περιορίζεται πια σε ένα μέτωπο.

Κλίμα ανασφάλειας

Τα παγιδευμένα με εμπρηστικούς μηχανισμούς ταχυδρομικά δέματα που εξερράγησαν σε αποθήκες στη Βρετανία, στη Γερμανία και στην Πολωνία το καλοκαίρι του 2024, η απόπειρα εμπρησμού που σημειώθηκε σε εγκαταστάσεις της εταιρείας IKEA στο Βίλνιους της Λιθουανίας προ διετίας, το σχέδιο εμπρηστικής επίθεσης –που απετράπη τον περασμένο Αύγουστο– κατά της κατασκευάστριας drones Skyeton στην ανατολική Σλοβακία και η φωτιά που ξέσπασε προ ημερών σε χώρο της βιομηχανίας κατασκευής μη επανδρωμένων αεροσκαφών WB Electronics (που εφοδιάζει τις ουκρανικές δυνάμεις) στη νότια Πολωνία «συνδαυλίζουν» μια εικόνα οξυνόμενου υβριδικού πολέμου. Οι δολιοφθορές σε υποθαλάσσια καλώδια τηλεπικοινωνιών στη Βαλτική (που ήταν τουλάχιστον δέκα την περίοδο μετά το 2022) και –προφανώς– τα πολλά «αγνώστου προελεύσεως» drones που βρέθηκαν να εκτελούν μη εξουσιοδοτημένες πτήσεις πάνω από «ύποπτα» σημεία (αεροδρόμια, αμυντικές βιομηχανίες, στρατιωτικές εγκαταστάσεις, ενεργειακές υποδομές) ανά την Ευρώπη τα τελευταία χρόνια έρχονται, σε συνδυασμό με τους προαναφερθέντες εμπρησμούς και τις αναφλέξεις δεμάτων, να συνδιαμορφώσουν ένα κλίμα εντεινόμενης ανασφάλειας.

Σε αυτό το περιβάλλον των διαχεόμενων απειλών, η Γερμανία κατέχει προφανώς κεντρική θέση ως η χώρα που παρέχει πια τη μεγαλύτερη βοήθεια στην Ουκρανία, μεγάλο μέρος της οποίας φθάνει στην Ουκρανία μέσω του αεροδρομίου της Λειψίας. Σε πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες υπάρχει πια η αίσθηση ότι η αντιπαράθεση με τη Ρωσία εισέρχεται πλέον σε μια νέα, περισσότερο επικίνδυνη φάση. Ο βρετανικός Economist έκρουσε προ ημερών τον κώδωνα του κινδύνου για τη Γηραιά Ηπειρο υποστηρίζοντας ότι ο Πούτιν μπορεί να κλιμακώσει, ενώ το θέμα των ρωσικών απειλών κατά νατοϊκών συμμάχων φέρεται, σύμφωνα με δημοσιεύματα, να συζητήθηκε και κατά την επίσκεψη που πραγματοποίησε ο διευθυντής της CIA Τζον Ράτκλιφ στη Μόσχα στις 25 Αυγούστου.

«Ο ρόλος του Κρεμλίνου (σ.σ. στο συμβάν με το drone στη Λειψία) δεν αποτελεί μεγάλη έκπληξη. Η είδηση είναι ότι οι Γερμανοί επιτέλους καταγγέλλουν ανοιχτά τις απερίσκεπτες κινήσεις κλιμάκωσης του Πούτιν», σχολιάζει η αμερικανική Wall Street Journal. Σύμφωνα με τη σχετική ανάλυση, ο Πούτιν «θέλει να εκθέσει τη δυτική συμμαχία ως απρόθυμη να υπερασπιστεί τον εαυτό της, να μεταθέσει το βάρος της κλιμάκωσης στη Δύση και να διασπάσει τη (σ.σ. νατοϊκή) συμμαχία, χωρίς όμως να χρειαστεί να πολεμήσει». «Βλέπουμε μια προσπάθεια της Ρωσίας να μας διχάσει στην Ευρώπη», κατήγγειλε ο υπουργός Εξωτερικών του Ηνωμένου Βασιλείου Εντ Μίλιμπαντ, ενώ ο Γάλλος ΥΠΕΞ Ζαν Νοέλ Μπαρό μιλάει για ένα «μακροπρόθεσμο σχέδιο» που φέρεται να προωθεί το Κρεμλίνο με στόχο «την αποσταθεροποίηση της Ευρωπαϊκής Ενωσης και των δημοκρατικών διαδικασιών της».

«Ρωσοκεντρικός» διχασμός

Αυτός ο καταγγελλόμενος «ρωσοκεντρικός» διχασμός είναι πάντως ήδη ορατός στο μέτωπο των διατλαντικών σχέσεων, αλλά και ενδοευρωπαϊκά. Η απόφαση της διοίκησης Τραμπ να προσκαλέσει τον Ρώσο υπουργό Οικονομικών Αντόν Σιλουάνοφ στη σύνοδο των ΥΠΟΙΚ του G20 στη Βόρεια Καρολίνα προκάλεσε, όπως ήταν αναμενόμενο, έντονες αντιδράσεις από την πλευρά των Ευρωπαίων. «Τους το ξεκαθάρισα ότι δεν επρόκειτο να φωτογραφηθώ μαζί του», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Γερμανός ΥΠΟΙΚ και αντικαγκελάριος, Λαρς Κλίνγκμπαϊλ. Οπως προαναφέρθηκε, ωστόσο, ρωσικής προελεύσεως ρήγματα έχουν αρχίσει πια να ανοίγουν και επί ευρωπαϊκού εδάφους.

Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν βγήκε στην αντεπίθεση τα τελευταία 24ωρα, υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση του Φρίντριχ Μερτς υπερτονίζει «την ανάγκη αντιμετώπισης μιας επιθετικής Ρωσίας» προκειμένου να αποσπάσει την προσοχή από τις δικές της αποτυχίες στο εσωτερικό και από τα υψηλά ποσοστά δυσαρέσκειας των Γερμανών ψηφοφόρων. Αξίζει να σημειωθεί, ωστόσο, ότι όλη αυτή η συζήτηση γίνεται μόλις λίγα 24ωρα πριν από τις εκλογές που αναμένεται να διεξαχθούν στις 6 Σεπτεμβρίου στο κρατίδιο της Σαξονίας-Ανχαλτ. Το κόμμα της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD), το οποίο πολλοί παρουσιάζουν ως «φιλορωσικό», αναμένεται να «σαρώσει» σε αυτή την εκλογική αναμέτρηση.

Επιβεβαιώνοντας τις φιλορωσικές διαθέσεις του, ο συμπρόεδρος της AfD Τίνο Χρουπάλα κατηγόρησε τη γερμανική κυβέρνηση για «δύο μέτρα και δύο σταθμά». «Θα είχα καλωσορίσει αυτή την αντίδραση (σ.σ. της γερμανικής κυβέρνησης σε σχέση με το φερόμενο ως ρωσικό drone στη Λειψία) εάν είχε γίνει το ίδιο σε απάντηση και για την επίθεση της Ουκρανίας στον αγωγό Nord Stream», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Χρουπάλα.

Εν τω μεταξύ, ένα ύποπτο αντικείμενο εξερράγη τα ξημερώματα της Τετάρτης κοντά σε σταθμό τρένου στην πόλη Αουγκσμπουργκ στη νότια Γερμανία, με αποτέλεσμα να τραυματιστούν ελαφρά δύο περαστικοί ηλικίας 17 και 18 ετών. Ενδιαφέρουσα σημείωση: οι τραυματίες ήταν Ουκρανοί πολίτες.

Επίσπευση νέων κυρώσεων εναντίον της Μόσχας

Της Αλεξάνδρας Βουδούρη

Βρυξέλλες – Ανταπόκριση. Η απόπειρα επίθεσης στη Λειψία ενισχύει στις Βρυξέλλες την αίσθηση ότι η αντιπαράθεση με τη Μόσχα εισέρχεται σε πιο επικίνδυνη φάση, με τις ρωσικές υβριδικές επιχειρήσεις να γίνονται συχνότερες και πλέον πιο τολμηρές. Το γεγονός ότι επίσημα αποδόθηκε από το Βερολίνο στη Μόσχα η απόπειρα επίθεσης της 4ης Αυγούστου με drone –που έφερε εκρηκτικά– στο αεροδρόμιο της Λειψίας καθιστά πλέον επιτακτική την ανάγκη Ευρωπαϊκή Ενωση και ΝΑΤΟ να εστιάσουν στην αποτροπή και στην επιβολή μεγαλύτερου κόστους στη Ρωσία.

Αναπόφευκτα, η υπόθεση της Λειψίας μπήκε «ψηλά» στην ατζέντα της χθεσινής άτυπης συνόδου των υπουργών Εξωτερικών της Ευρωπαϊκής Ενωσης στο Γουίκλοου της Ιρλανδίας, όπου συζήτησαν την επίσπευση νέων κυρώσεων εναντίον της Μόσχας. Ηδη αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, όπως η γαλλική, κάλεσαν Ρώσους διπλωμάτες για εξηγήσεις, ενώ η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας τόνισε ότι η επίθεση στη Λειψία φέρει «όλα τα χαρακτηριστικά κρατικά υποστηριζόμενης τρομοκρατίας». «Περίπου 1.600 πρόσωπα και οντότητες, που συνδέονται με το ρωσικό στρατιωτικό σύμπλεγμα, βρίσκονται ήδη υπό εξέταση για νέες κυρώσεις», ανέφερε.

Η υπόθεση της Λειψίας έδωσε αφορμή, πάντως, στις βαλτικές χώρες να επαναφέρουν το ζήτημα περιορισμού της ρωσικής διπλωματικής παρουσίας στην Ευρώπη, καθώς και των τουριστικών θεωρήσεων για Ρώσους πολίτες, μέτρο που έως τώρα αντιμετώπιζαν επιφυλακτικά χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία αλλά και η Ελλάδα.

Οι συνεχιζόμενες υβριδικού τύπου επιθέσεις έχουν ήδη προκαλέσει την κινητοποίηση του ΝΑΤΟ, το οποίο έχει ενεργοποιήσει τη λεγόμενη «Βαλτική Φρουρά» (Baltic Sentry), για την προστασία των υποθαλάσσιων υποδομών, και την «Ανατολική Φρουρά» (Eastern Sentry), δίνοντας αυξανόμενη έμφαση στην αντιμετώπιση των drones.

Σε πολιτικό επίπεδο, το Βερολίνο φέρνει την υπόθεση της Λειψίας και συγκεκριμένα τα ευρήματα της έρευνας των γερμανικών αρχών στο Βορειοατλαντικό Συμβούλιο (NAC), ενώ ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε έχει ήδη δηλώσει ότι τα στοιχεία για τη ρωσική ευθύνη είναι «σαφή».

Αυτό υπήρξε και το υπόβαθρο της χθεσινής συνάντησης του Μαρκ Ρούτε με την πρόεδρο της Κομισιόν στις Βρυξέλλες. «Θα κρατήσουμε την Ε.Ε. ενωμένη παρά αυτές τις κλιμακούμενες, σοβαρές ενέργειες», διεμήνυσε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, προειδοποιώντας ότι «οι υβριδικές επιθέσεις δεν θα μείνουν χωρίς σαφή απάντηση».

Ευρωπαϊκή Ενωση και ΝΑΤΟ στρέφονται προς μια κατεύθυνση στενότερου καταμερισμού ευθυνών και καλύτερου συντονισμού. Η Συμμαχία αναμένεται να ενισχύσει τα μέσα αποτροπής και προστασίας κρίσιμων υποδομών, ενώ η Ε.Ε., διαθέτοντας το ισχυρό «εργαλείο» των κυρώσεων, θα αυξήσει το οικονομικό και πολιτικό κόστος εναντίον της Μόσχας. Εκείνο που ωστόσο ανησυχεί τις Βρυξέλλες είναι το πώς θα πρέπει πλέον να απαντήσει σε ενέργειες που κλιμακώνονται, αν και προσώρας παραμένουν στο «κατώφλι» του πολέμου.