«Υβριδική επίθεση» με οργανωμένη παραπληροφόρηση σε Instagram, TikTok και Facebook βλέπουν στην Ε.Ε. πίσω από τη μαζική είσοδο 70.000 μεταναστών στη Θέουτα, όπως σημειώθηκε κατά τη χθεσινή έκτακτη τηλεδιάσκεψη των υπουργών Εσωτερικών και Μετανάστευσης. Οι ισπανικές αρχές, με τη συνδρομή της Europol, συνεχίζουν να διερευνούν τι ακριβώς συνέβη, ενώ η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης εξετάζει και ενδεχόμενη ξένη παρέμβαση. Στο κοινό ανακοινωθέν οι υπουργοί Εσωτερικών της Ε.Ε. έδωσαν έμφαση στην αντιμετώπιση κακόβουλων εκστρατειών χειραγώγησης της πληροφορίας.
«Υβριδική επίθεση» η κρίση στη Θέουτα
Της Αλεξάνδρας Βουδούρη
Βρυξέλλες – Ανταπόκριση. Αποκλιμάκωση της πολιτικής έντασης που προκάλεσε εντός της Ε.Ε. η κρίση στη Θέουτα, με τη μαζική είσοδο περισσότερων από 70.000 μεταναστών, σημειώθηκε κατά τη χθεσινή, έκτακτη τηλεδιάσκεψη των υπουργών Εσωτερικών και Μετανάστευσης, καθώς έγινε αντιληπτό πως επρόκειτο για το αποτέλεσμα «υβριδικής επίθεσης» μέσω οργανωμένης παραπληροφόρησης με τη συνδρομή δικτύων διακινητών.
«Περισσότεροι από 70.000 άνθρωποι πέρασαν μέσα σε λίγες ώρες, υποκινούμενοι από εγκληματικά δίκτυα διακινητών αλλά και από παραπληροφόρηση μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Η ακεραιότητα των εξωτερικών μας συνόρων δέχθηκε σοβαρή πίεση», τόνισε σε συνέντευξη Τύπου ο επίτροπος Εσωτερικών και Μετανάστευσης Μάγκνους Μπρούνερ, χαρακτηρίζοντας τα γεγονότα «δοκιμασία της ευρωπαϊκής ανθεκτικότητας», ενώ σε άλλο σημείο έκανε λόγο για «εργαλειοποίηση» της κρίσης από κυκλώματα εμπορίας ανθρώπων. Σύμφωνα με τον επίτροπο, οι ισπανικές αρχές με τη συνδρομή της Europol συνεχίζουν να διερευνούν τι ακριβώς συνέβη και σχετικά με τη δράση των δικτύων διακινητών, ενώ η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης εξετάζει τη διάσταση της παραπληροφόρησης και ενδεχόμενης ξένης παρέμβασης.
Τα δημοσιεύματα
Διόλου τυχαία στο κοινό ανακοινωθέν οι υπουργοί Εσωτερικών της Ε.Ε. εξέφρασαν αλληλεγγύη προς την Ισπανία, κάτι που δεν είχε σημειωθεί έως τώρα, δίνοντας έμφαση στην αντιμετώπιση κακόβουλων εκστρατειών χειραγώγησης της πληροφορίας. Δημοσιεύματα στον ισπανικό Τύπο αναφέρουν ότι η κρίση τροφοδοτήθηκε από συντονισμένη εκστρατεία παραπληροφόρησης μέσω Instagram, TikTok και Facebook, όπου ψευδώς αναφερόταν ότι τα σύνορα της Θέουτα είχαν ανοίξει, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις δημοσιεύονταν χάρτες με θαλάσσιες διαδρομές. Παράλληλα, διαδόθηκε ευρέως ότι πρόσφατη απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου της Ισπανίας θα απέτρεπε άμεση επιστροφή όσων έφθαναν διά θαλάσσης και παρερμηνεύτηκε η πρόσφατη απόφαση της κυβέρνησης Σάντσεθ να νομιμοποιήσει μετανάστες.
Το τελευταίο αποτελεί εδώ και μήνες σημείο τριβής, καθώς αρκετά κράτη-μέλη θεωρούν ότι η απόφαση της Μαδρίτης λειτουργεί ως παράγοντας έλξης για νέες μεταναστευτικές ροές, θέμα που επανέφεραν με επιστολή τους 22 Ευρωπαίοι ηγέτες προς την Κομισιόν, το Σάββατο. Ο Αυστριακός επίτροπος, ωστόσο, τόνισε ότι «προς το παρόν δεν μπορούμε να διαπιστώσουμε άμεση σύνδεση μεταξύ της νομιμοποίησης και των περιστατικών».
Ιδιαίτερα προσεκτική ήταν η στάση της Κομισιόν απέναντι στο Μαρόκο, αποφεύγοντας οποιονδήποτε καταλογισμό ευθυνών στο Ραμπάτ, ενώ ο Μπρούνερ εξήρε τη συνεργασία των μαροκινών αρχών ως προς τις επιστροφές των παράτυπων μεταναστών. «Η κατάσταση βρίσκεται υπό έλεγχο. Κανείς δεν μετακινήθηκε προς την ηπειρωτική Ισπανία και η Ζώνη Σένγκεν δεν επηρεάστηκε», επισήμανε, προσθέτοντας ότι η πλειονότητα όσων πέρασαν στη Θέουτα έχει ήδη επιστρέψει στο Μαρόκο.
Η διαβεβαίωση προκάλεσε αναδίπλωση της Ρώμης, που ανέφερε χθες ότι οι προσωρινοί έλεγχοι που επέβαλε «δεν αποτελούν μέτρο που στρέφεται κατά της Ισπανίας», ενώ, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, κανένα κράτος-μέλος δεν επανέφερε θέμα αναστολής της Ισπανίας στη Σένγκεν.
Πάντως, η νέα «υβριδική επίθεση» στη Θέουτα υπενθύμισε ανάλογες κρίσεις στον Εβρο το 2020 και στα σύνορα της Πολωνίας με τη Λευκορωσία το 2021, όπως επισήμανε σε χθεσινό άρθρο του στο Politico o Ελληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, προτείνοντας νέο ευρωπαϊκό μηχανισμό εκτάκτου ανάγκης. Ερωτηθείς από την «Κ» σχετικά με αυτή την πρόταση, ο επίτροπος απέφυγε να τοποθετηθεί ευθέως, ενώ υπερασπίστηκε το νέο Σύμφωνο Μετανάστευσης και Ασύλου. «Οι νέοι ευρωπαϊκοί κανόνες για τα σύνορα και τη μετανάστευση παρέχουν ήδη ισχυρό σύστημα για την προστασία της ασφάλειας της Ευρώπης. Σε αυτό περιλαμβάνονται ταχύτερες διαδικασίες στα εξωτερικά σύνορα, ιδιαίτερα για πολίτες χωρών που περιλαμβάνονται στον κατάλογο ασφαλών χωρών καταγωγής της Ε.Ε., όπως το Μαρόκο», είπε, ωστόσο άφησε να εννοηθεί ότι θα τεθεί κατά τη σχετική στρατηγική συζήτηση που θα διεξαχθεί στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Οκτωβρίου.
Σκληρή γραμμή από την κυβέρνηση
Της Δώρας Αντωνίου
Με το μεταναστευτικό να βρίσκεται για άλλη μία φορά στο επίκεντρο των διαβουλεύσεων στις Βρυξέλλες, η κυβέρνηση αξιοποιεί την έκτακτη σύνοδο των υπουργών Εσωτερικών και Μετανάστευσης των κρατών-μελών με αφορμή την πρόσφατη κρίση στη Θέουτα για να χαράξει τις δικές της γραμμές σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αλλά με την προσοχή στραμμένη και στο εσωτερικό ακροατήριο.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης με άρθρο που δημοσιεύθηκε στο Politico τάσσεται υπέρ της σκληρής γραμμής απέναντι σε μεταναστευτικές κρίσεις, βάζοντας τη διάσταση της εργαλειοποίησης των ροών που μπορεί να λάβει χαρακτηριστικά υβριδικής απειλής με υποκίνηση ακόμη και από κρατικούς δρώντες, προς εξυπηρέτηση σκοπιμοτήτων και άσκηση πίεσης.
Η Αθήνα επιδιώκει να αξιοποιήσει την πρόσφατη κρίση με επίκεντρο τον ισπανικό θύλακο στη βόρεια Αφρική προκειμένου να πιέσει για αυστηροποίηση της ευρωπαϊκής πολιτικής και για τη διαμόρφωση ευρωπαϊκών μηχανισμών που θα ενεργοποιούνται σε ανάλογες κρίσεις. Η χώρα μας τα προηγούμενα χρόνια δέχθηκε ισχυρές μεταναστευτικές πιέσεις. Στην περίπτωση της κρίσης στον Εβρο το 2020 διαμορφώθηκαν συνθήκες υβριδικής επίθεσης από την πολυήμερη προσπάθεια μαζικής διέλευσης από τα σύνορα. Απέναντι σε νέα δεδομένα βρέθηκε και το καλοκαίρι του 2025 η Ελλάδα, όταν ενισχύθηκε η μεταναστευτική πίεση στον θαλάσσιο διάδρομο από τις ακτές της ανατολικής Λιβύης προς τη Γαύδο και την Κρήτη. Και στις δύο περιπτώσεις η χώρα μας κλήθηκε εν πολλοίς να αντιμετωπίσει μόνη της τον αιφνιδιασμό και τα νέα δεδομένα, ενισχύοντας τις δυνάμεις αποτροπής και στην περίπτωση της Κρήτης αναστέλλοντας τις διαδικασίες ασύλου.
Η γεωγραφία δεν αλλάζει και η Ελλάδα παραμένει στα εξωτερικά σύνορα της Ε.Ε. εκτεθειμένη στον κίνδυνο αύξησης της μεταναστευτικής πίεσης ανά πάσα στιγμή. Μπορεί οι διελεύσεις από τα παράλια της Τουρκίας προς τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου να έχουν σχεδόν μηδενιστεί και οι αφίξεις στην Κρήτη από τα παράλια της Λιβύης να έχουν μειωθεί, ωστόσο υπάρχει πάντοτε η απειλή μιας νέας έκρηξης των μεταναστευτικών ροών.
Η αντιμετώπιση μιας πιθανής νέας κρίσης θα είναι πιο εύκολη αν η Ε.Ε. συμφωνήσει σε έναν ενιαίο μηχανισμό αντίδρασης, όπως ο προτεινόμενος από τον πρωθυπουργό για αναστολή υποβολής αιτήσεων ασύλου από νεοαφιχθέντες και ταχεία επιστροφή όσων δεν δικαιούνται να παραμείνουν στην Ε.Ε. Και σίγουρα είναι προτιμότερο να υιοθετηθεί ένας τέτοιος μηχανισμός από το να επικρατήσουν λογικές τύπου αναστολής Συνθήκης Σένγκεν, όπως ζητήθηκε τώρα για την Ισπανία και θα μπορούσε να ζητηθεί και για την Ελλάδα σε πιθανή ανάλογη κρίση.
Πέραν της προσπάθειας για ενιαία ευρωπαϊκή αντίδραση, που θα αποτελέσει πολύ ισχυρό μήνυμα προς τα κυκλώματα των διακινητών, αλλά και προς όσους επιχειρούν να εργαλειοποιήσουν τις μεταναστευτικές ροές, η κυβέρνηση επιμένει σε αυστηρή γραμμή στο μεταναστευτικό και με την προσοχή στραμμένη στην εσωτερική πολιτική επικαιρότητα. Το μεταναστευτικό και οι κυβερνητικοί χειρισμοί είναι ένα από τα βασικά ζητήματα επικρίσεων που εκδηλώνονται από τα μικρότερα κόμματα στα δεξιά της Ν.Δ. και απευθύνονται στο συντηρητικό ακροατήριο.
Ο Αντώνης Σαμαράς το 2023, όντας ακόμη βουλευτής της Ν.Δ., είχε καταψηφίσει τροπολογία της κυβέρνησης για την παροχή άδειας διαμονής και εργασίας σε μετανάστες με τριετή παρουσία στη χώρα, ενώ προηγουμένως είχε ζητήσει την απόσυρσή της. Στην κριτική που ασκεί τώρα στην κυβέρνηση, το μεταναστευτικό έχει κεντρική θέση. Οπως και στην ατζέντα του Κυριάκου Βελόπουλου και της Αφροδίτης Λατινοπούλου, που στριμώχνουν από τα δεξιά την κυβέρνηση.
